ای دل تو در این غارت و تاراج چه دیدی
تا رخت گشادی و دکان بازکشیدی
چون جولهه حرص در این خانه ویران
از آب دهان دام مگس گیر تنیدی
از لذت و از مستی این دانه دنیا
پنداشت دل تو که از این دام رهیدی
در سیل کسی خانه کند از گل و از خاک
در دام کسی دانه خورد هیچ شنیدی
ای دل ببر از دام و برون جه تو به هنگام
آن سوی که در روضه ارواح دویدی
ای روح چو طاووس بیفشان تو پر عقل
یا یاد نداری تو که بر عرش پریدی
از عرش سوی فرش فتادی و قضا بود
دادی تو پر خویش و دو سه دانه خریدی
چون گرسنه قحط در این لقمه فتادی
گه لب بگزیدی و گهی دست خلیدی
کو همت شاهانه نه زان دایه دولت
زان شیر تباشیر سعادت بمزیدی
آن خوی ملوکانه که با شیر فرورفت
والله که نیامیزد با خون و پلیدی
آن شاه گل ما به کف خویش سرشتهست
آن همت و بختش ز کف شاه چشیدی
والله که در آن زاویه کاوراد الست است
آموخت تو را شاه تو شیخی و مریدی
آموخت تو را که دل و دلدار یکی اند
گه قفل شود گاه کند رسم کلیدی
گه پند و گهی بند و گهی زهر و گهی قند
گه تازه و برجسته گهی کهنه قدیدی
ای سیل در این راه تو بالا و نشیب است
تلوین برود از تو چو در بحر رسیدی
ای خاک از این زخم پیاپی تو نژندی
وی چرخ از این بار گران سنگ خمیدی
ای بحر حقایق که زمین موج و کف توست
پنهانی و در فعل چه پیدا و پدیدی
ای چشمه خورشید که جوشیدی از آن بحر
تا پرده ظلمات به انوار دریدی
هر خاک که در دست گرفتی همه زر شد
شد لعل و زمرد ز تو سنگی که گزیدی
بس تلخ و ترش از تو چو حلوا و شکر شد
بگزیده شد آن میوه که او را بگزیدی
شاگرد کی بودی که تو استاد جهانی
این صنعت بیآلت و بیکف ز کی دیدی
چون مرکب جبریلی و از سم تو هر خاک
سبزه شود آخر ز چه کهسار چریدی
خامش کن و یاد آور آن را که به حضرت
صد بار از این ذکر و از این فکر بریدی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به دل و روح انسان هشدار میدهد که در دام دنیا و حرصهای آن نیفتد. او به دل میگوید که این دکان دنیا چه چیزی برای او داشته که آن را گشوده و گرفتار آن شده است. با استفاده از تمثیلهایی مانند سیل و طاووس، به یادآوری میآورد که سرنوشت انسانها به یاد خدا و روح الهی وابسته است. شاعر بر این نکته تأکید میکند که با وجود تمام مصائب و چالشها، روح انسان باید در جستجوی حقیقت و زیبایی باشد و از دامهای دنیا فارغ گردد. این غزل در واقع دعوت به یادآوری هویت واقعی و معنوی انسان دارد.
هوش مصنوعی: ای دل، تو در این ویرانی و غارت چه چیزی دیدی که خودت هم بار و بندل را برداشت و دکان را باز کردی؟
هوش مصنوعی: چون در این خانه خراب، حرص و طمع مانند جالهای (توری) گسترده شده است، از لعاب دهان (زبان) تو در دام مگس افتادهای، یعنی به دام جاذبههای دنیوی گرفتار شدهای.
هوش مصنوعی: دل تو گمان کرده که با لذت و خوشیای که از دنیا میبری، از چنگال دام دنیا آزاد شدهای.
هوش مصنوعی: ای دل، مانند کسی که در سیل، خانهای از گل و خاک میسازد، از انواع خطرات میگذرد، تو نیز در دام دیگران که دانهای میخورند، هیچ عبرتی گرفتهای؟
هوش مصنوعی: ای دل، خود را از دام شیطانی رهایی ببخش و به سوی آنجا برو که در باغهای روحانی، به دنبال زندگی واقعی و معنوی دویدهای.
هوش مصنوعی: ای روح، مانند طاووس، بالهای فکری و عقل خود را بگستر و پرواز کن؛ آیا فراموش کردهای که بر عرش (مقامهای بلند) رفتهای؟
هوش مصنوعی: تو از مقام والای خود (عرش) به پایین (فرش) آمدهای و این سرنوشت تو بوده است. تو به خاطر خودخواهیات، به دنبال لذتهای زودگذر (دانهها) رفتهای.
هوش مصنوعی: وقتی که با گرسنگی و قحطی مواجه شدی، گاهی لب خود را میگزی و گاهی دست خود را به دندان میگیری.
هوش مصنوعی: همت بزرگ سلطنتی و ارادهای که باید در زندگی برای دستیابی به موفقیت داشته باشی، از دایهٔ خوشبختی و شیر خوشبختی به تو منتقل نمیشود.
هوش مصنوعی: خوی ملوکانهای که با شیر، یعنی با ویژگیهای مثبت و عالی، در آمیخته شده است، قطعاً با خون و پلیدی، یعنی با ویژگیهای زشت و پست، تداخل نمیکند.
هوش مصنوعی: آن پادشاه گل ما (حضرت شمس) ذاتش را با دست خود شکل داده و چیزی که او را بزرگ کرده، همت و بختی است که ما از تجربهٔ شاه (معنای عمیق زندگی) آموختهایم.
هوش مصنوعی: در آن مکان خاص، حقیقتی وجود دارد که درآنجا به یاد آورده شده که خداوند همان شاه بزرگ است و به تو آموخته است که رابطهٔ معلم و شاگرد مانند رابطهٔ شیخ و مرید است.
هوش مصنوعی: به تو آموخت که دل و محبوب دلت یکی هستند، گاهی دل بسته و در قفل است و گاهی با کلید باز میشود و آزاد میگردد.
هوش مصنوعی: گاهی نصیحتی است و گاهی محدودیت و گاهی تلخی و گاهی شیرینی. گاهی چیزی تازه و درخشنده است و گاهی چیزی قدیمی و کهنه.
هوش مصنوعی: ای سیل، در این مسیر، بالا و پایین بودن وجود دارد؛ وقتی که به دریا میرسی، رنگ و شکل و حالت تو تغییر میکند.
هوش مصنوعی: ای خاک، به خاطر زخمهای مکرر، تو زنده نمیمانی و ای چرخ، به خاطر بار سنگینی که بر دوش داری، خمیده شدهای.
هوش مصنوعی: ای حقیقت مطلق که زمین در آن مانند موج و کف دریا است، تو در خود پنهانی و در کارهایت بسیار آشکار و واضحی.
هوش مصنوعی: ای خورشید که از درون آن دریا (بحر) جوشیدی و تابش تو آنقدر قوی است که پردههای تاریکی را با نور خود میشکافی و روشن میکنی.
هوش مصنوعی: هر خاکی که در دست تو باشد و تو آن را بگیری، به طلا تبدیل میشود و سنگی که تو انتخاب کردهای، به سنگهای قیمتی مثل لعل و زمرد تغییر میکند.
هوش مصنوعی: عشق و محبت تو اگرچه به ظاهر تلخ و ناگوار است، اما در اصل شیرین و لذتبخش است، مثل حلوا و شکر. آن میوهای که از آن درخت چیدهای و انتخاب کردهای، به دلیل انتخاب تو، شیرینتر و بهتر شده است.
هوش مصنوعی: تو که هیچکس نیستی و فقط شاگرد گروهی از انسانها هستی، چگونه میتوانی خود را استاد جهانی این فن بپنداری؟ این هنر را بدون ابزار و بیمهارت از کجا آموختی؟
هوش مصنوعی: تو مانند مرکب فرشته وحی (جبرئیل) هستی، و از پای تو، هر خاک به سبزه و سرسبزی تبدیل میشود. پس چرا در کوهها و دشتها سرگردان شوی و چرا به اینجا و آنجا بچری؟
هوش مصنوعی: سکوت کن و به یاد آور کسی را که به حضرت (خدا) صد بار از این ذکر و این فکر فاصله گرفتهای.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
تو دوش رهیدی و شب دوش رهیدی
امروز مکن حیله که آن رفت که دیدی
ما را به حکایت به در خانه ببردی
بر در بنشاندی و تو بر بام دویدی
صد کاسه همسایه مظلوم شکستی
[...]
درویش به جز بویِ طعامش نشنیدی
مرغ از پسِ نان خوردن او، ریزه نچیدی
ای اشک چو در راه طلب گرم دویدی
از خاک درِ دوست به مقصود رسیدی
دل جان نتوانست ز دستِ غم او برد
خوش وقت تو ای اشک که بر آب چکیدی
گفتم که ندیدم دهن تنگ تو را هیچ
[...]
دوش ایدل دیوانه بدان مست رسیدی
او مست و تو دیوانه، چه گفتی؟ چه شنیدی؟
یک روز گل از یاسمن صبح نچیدی
پستان سحر خشک شد از بس نمکیدی
تبخال زد از آه جگرسوز لب صبح
وز دل تو ستمگر دم سردی نکشیدی
صد بار فلک پیرهن خویش قبا کرد
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.