سماع چیست ز پنهانیان دل پیغام
دل غریب بیابد ز نامه شان آرام
شکفته گردد از این باد شاخههای خرد
گشاده گردد از این زخمه در وجود مسام
سحر رسد ز ندای خروس روحانی
ظفر رسد ز صدای نقاره بهرام
عصیر جان به خم جسم تیر می انداخت
چو دف شنید برآرد کفی نشان قوام
حلاوتی عجبی در بدن پدید آید
که از نی و لب مطرب شکر رسید به کام
هزار کزدم غم را کنون ببین کشته
هزار دور فرح بین میان ما بیجام
فسون رقیه کزدم نویس عید رسید
که هست رقیه کزدم به کوی عشق مدام
ز هر طرف بجهد بیقرار یعقوبی
که بوی پیرهن یوسفی بیافت مشام
چو جان ما ز نفخت است فیه من روحی
روا بود که نفختش بود شراب و طعام
چو حشر جمله خلایق به نفخ خواهد بود
ز ذوق زمزمه بجهند مردگان ز منام
که خاک بر سر جان کسی که افسردهست
اثر نگیرد از آن نفخ و کم بود ز اعدام
تن و دلی که بنوشید از این رحیق حلال
بر آتش غم هجران حرام گشت حرام
جمال صورت غیبی ز وصف بیرون است
هزار دیده روشن به وام خواه به وام
درون توست یکی مه کز آسمان خورشید
ندا همیکندش کای منت غلام غلام
ز جیب خویش بجو مه چو موسی عمران
نگر به روزن خویش و بگو سلام سلام
سماع گرم کن و خاطر خران کم جو
که جان جان سماعی و رونق ایام
زبان خود بفروشم هزار گوش خرم
که رفت بر سر منبر خطیب شهدکلام


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این غزل، مولانا به وصف حال و هوای سماع و تاثیرات آن بر دل و جان انسانها میپردازد. او از بیداری و آرامش دل در اثر ارتباط با عشق و حق صحبت میکند و میگوید که این تجربه عمیق میتواند غمها را از بین ببرد و شادی را به ارمغان آورد. همچنین از جلوههای جمال و نور درونی یاد میکند که انسان را به جستجوی حقیقت و زیبایی میکشاند. مولانا بر این باور است که سماع و معرفت میتواند انسان را از حالت افسردگی و غم به سروری و خوشی سوق دهد. در نهایت، او از اهمیت گوش سپردن به نداهای عشق و حقیقت میگوید و به جستجوی درون و اتصال به جمال غیبی دعوت میکند.
هوش مصنوعی: سماع، که نوعی موسیقی و آواز است، از دلهای پنهانیان پیغامی را به دلهای غریب و تنها میرساند و به این ترتیب، آرامش را به آنها میبخشد.
هوش مصنوعی: از این باد، شاخههای کوچکی که در درختان قرار دارند، شکفته و رشد میکنند و از این زخمهای که در وجود من وجود دارد، حالتی گشاده و آزاد به وجود میآید.
هوش مصنوعی: طلوع صبح با بانگ خروس روحانی آغاز میشود و پیروزی و موفقیت به صدای نقاره (نوعی ساز که صدایی شاداب و دلاورانه دارد) که به پیروزی بهرام (قهرمان و پادشاه ایران باستان) اشاره دارد، نوید داده میشود.
هوش مصنوعی: روح انسان مانند عصیر (عصاره) در جغرافیای جسم (بدن) در حال رنج و سختی است؛ وقتی که صدای دف (در اینجا نماد موسیقی و شادی) را میشنود، نشانهای از استحکام و قوام در او بروز میکند.
هوش مصنوعی: حس شیرینی عجیبی در بدن ایجاد میشود که هنگامی که نی (نینواز) و لبهای مطرب (خواننده) برایم شکر میآورند، به کامم میرسد.
هوش مصنوعی: اندوهی که من از آن فرار کردهام، اکنون به حدی رسیده که میتوانم بگویم در میدان زندگی هزاران بار کوشیدهام، اما حالا خود را کشته میبینم، در حالی که شادیهای بیشماری در میان ما وجود دارد، بدون اینکه نیاز به می و جام داشته باشم.
هوش مصنوعی: به بیانی شاعر، رقیه (رامشگر و محرم عشق) را با جادو به سراغ خود میآورم و میگویم لحظه خوش عید فرارسیده است، زیرا او همیشه در کوی عشق به من حضور دارد.
هوش مصنوعی: یعقوب، پدر یوسف، هر لحظه بیاختیار و بیقرار به این سوی و آن سوی میرود، زیرا بوی پیراهن یوسف به مشامش میرسد و او را به شدت متاثر میکند.
هوش مصنوعی: چون جان ما از نفس الهی است، طبیعی است که آنچه از روح من به او دمیده شده، میتواند مایهٔ شادابی و تغذیهاش باشد.
هوش مصنوعی: زمانی که قیامت تمامی مردم به دمیدن روحی جدید خواهد بود، مردگان از خواب بیدار خواهند شد و به شوق شنیدن ندا و زمزمهای از وجود من (خدا یا عشق) از خواب برخواهند خاست.
هوش مصنوعی: کسی که دلش غمگین و افسرده است، حتی اگر در روز قیامت نفخهای در صور بیاید و همه زنده شوند، اثر آن بر او نخواهد داشت و کموبیش از عذاب نجات نخواهد یافت.
هوش مصنوعی: بدن و قلبی که از این شراب پاک و روحانی نوشیده باشند، دیگر نمیتوانند تحت تاثیر آتش اندوه ناشی از جدایی قرار بگیرند و این اندوه برای آنها حرام میشود.
هوش مصنوعی: زیبایی چهرهٔ غیرقابل مشاهدهٔ الهی، فرای توصیف است و هرچند چشمها میتوانند روشن و بینا باشند، باز هم برای درک آن زیبایی نیاز به قرض و وام دارند، یعنی انسان نمیتواند به تنهایی به آن درک برسد.
هوش مصنوعی: در درون تو یک ماهی وجود دارد که از آسمان، خورشید صدایی میزند و میگوید که من بنده و غلام تو هستم.
هوش مصنوعی: درون خود به دنبال نور و الهام باش، مانند موسی، پیامبر بنیاسرائیل که معجزهاش نور و روشنایی بود. به دریچه وجود خود نگاه کن و سلامی به آن نور و وجود الهی بکن.
هوش مصنوعی: به موسیقی و آواز گوش بسپار و خود را درگیر مسائل پیشپاافتاده نکن، زیرا روح این نوازشها و شادیها نهفته در لذت زندگی و ذوق شنیدن است.
هوش مصنوعی: اگر زبانم را بفروشم و به هزار گوش خوشحال بسپارم، اینکه روح من از شنیدن سخنان شیرین خطیب در منبر به وجد میآید، ارزش بیشتری دارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
دریغم آید خواندن گزاف وار دو نام
بزرگوار دو نام از گزاف خواندن عام
یکی که خوبان را یکسره نکو خوانند
دگر که: عاشق گویند عاشقان را نام
دریغم آید چون مر تو را نکو خوانند
[...]
بیاور آنکه گواهی دهد ز جام که من
چهار گوهرم اندر چهار جای مدام
زمرد اندر تاکم عتیقم اندر غژب
سهیلم اندر خم، آفتابم اندر حام
سرودگوی شد آن مرغک سرودسرای
چو عاشقی که به معشوق خود دهد پیغام
همی چه گوید؟ گوید که: عاشقا، شبگیر
بگیر دست دلارام و سوی باغ خرام
امید نیکی و تاج ملوک و صدر کرام
بزرگ خسرو آزادگان و فخر انام
یمین دولت و دولت بدو همیشه عزیز
امین ملت و ملت بدو گرفته نظام
سپهر کلی و جزوی بدو نموده هنر
[...]
دریغم آید خواندن گزاف وار دو نام
بزرگوار دو نام از گزاف خواندن عام
یکی که خوبان را یکسره نکو خوانند
دگر که عاشق گویند عاشقان را نام
دریغم آید چون مر ترا نکو خوانند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.