گنجور » مولانا » دیوان شمس » غزلیات

مولانا » دیوان شمس » غزلیات »

غزل شمارهٔ ۱۶۷۳

امشب ای دلدار مهمان توییم

شب چه باشد روز و شب آن توییم

هر کجا باشیم و هر جا که رویم

حاضران کاسه و خوان توییم

نقش‌های صنعت دست توییم

پروریده نعمت و نان توییم

چون کبوترزاده برج توییم

در سفر طواف ایوان توییم

حیث ما کنتم فولوا شطره

با زجاجه دل پری خوان توییم

هر زمان نقشی کنی در مغز ما

ما صحیفه خط و عنوان توییم

همچو موسی کم خوریم از دایه شیر

زانک مست شیر و پستان توییم

ایمنیم از دزد و مکر راه زن

زانک چون زر در حرمدان توییم

زان چنین مست است و دلخوش جان ما

که سبکسار و گران جان توییم

گوی زرین فلک رقصان ماست

چون نباشد چون که چوگان توییم

خواه چوگان ساز ما را خواه گوی

دولت این بس که به میدان توییم

خواه ما را مار کن خواهی عصا

معجز موسی و برهان توییم

گر عصا سازیم بیفشانیم برگ

وقت خشم و جنگ ثعبان توییم

عشق ما را پشت داری می کند

زانک خندان روی بستان توییم

سایه ساز ماست نور سایه سوز

زانک همچون مه به میزان توییم

هم تو بگشا این دهان را هم تو بند

بند آن توست و انبان توییم

حاشیه‌ها

با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

وزن:	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
قالب شعری:	غزل
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۱۶

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به بیان عشق و وابستگی خود به معشوق می‌پردازد. او خود و دیگران را مهمان دلدار می‌داند و تاکید می‌کند که در همه جا و در هر حالی، در پی سرور و کمال او هستند. ارتباط آنها با معشوق از نوعی درونی و روحانی است، تا آنجا که می‌گوید وجودشان تحت تأثیر نقش‌های اوست و هر جا باشند، نشانی از او دارند. شاعر به قدرت و حمایت معشوق اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که عشق به او، موجب آرامش و امنیت در زندگی‌اش شده است. در نهایت، او ابراز می‌کند که تمامی وجودش، در خدمت و تحت تأثیر اوست و زندگی‌اش به عشق او بستگی دارد.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# امشب ای دلدار مهمان توییم

شب چه باشد روز و شب آن توییم

هوش مصنوعی: امشب ما مهمان تو هستیم، ای محبوب. فرقی نمی‌کند که شب باشد یا روز، چون هر دو زمان متعلق به توست.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# هر کجا باشیم و هر جا که رویم

حاضران کاسه و خوان توییم

هوش مصنوعی: هر جا که باشیم و به هر سمتی برویم، همیشه در مقام مهمان و پذیرای نعمت‌های تو هستیم.

# نقش‌های صنعت دست توییم

پروریده نعمت و نان توییم

هوش مصنوعی: ما مانند نقش‌هایی هستیم که با هنر دست تو درست شده‌ایم و از نعمت و روزی تو بهره‌مند شده‌ایم.

# چون کبوترزاده برج توییم

در سفر طواف ایوان توییم

هوش مصنوعی: ما مانند جوجه‌کبوترهایی هستیم که در برج تو نشسته‌ایم و در سفر با تو به دور مرکزیت تو در حال طواف هستیم.

# حیث ما کنتم فولوا شطره

با زجاجه دل پری خوان توییم

هوش مصنوعی: هر جا که باشید، ما به سمت شما روی می‌آوریم؛ چراکه دل ما شیشه‌ای است و پر از عشق شما.

# هر زمان نقشی کنی در مغز ما

ما صحیفه خط و عنوان توییم

هوش مصنوعی: هر بار که تو نقشی در ذهن و فکر ما به وجود می‌آوری، ما به عنوان نوشته‌ای با خط و عنوان تو نمایان می‌شویم.

# همچو موسی کم خوریم از دایه شیر

زانک مست شیر و پستان توییم

هوش مصنوعی: ما مانند موسی (پیامبر خدا) از دایه‌ای که به ما شیر می‌دهد کم می‌خوریم، زیرا در حقیقت از شیر عشق و محبت تو سیراب می‌شویم.

# ایمنیم از دزد و مکر راه زن

زانک چون زر در حرمدان توییم

هوش مصنوعی: ما از دزدها و حیله‌های راهزنان در امان هستیم، زیرا مانند طلا در خزانهٔ امن تو هستیم.

# زان چنین مست است و دلخوش جان ما

که سبکسار و گران جان توییم

هوش مصنوعی: به همین خاطر، جان ما خوشحال و سرمست است، زیرا ما هم سبکسار و هم سنگین‌دل در کنار تو هستیم.

# گوی زرین فلک رقصان ماست

چون نباشد چون که چوگان توییم

هوش مصنوعی: زندگی ما مانند گوی طلایی در آسمان می‌رقصد، زیرا ما در عرصه‌ی وجود فقط بازیچه‌ی تو هستیم.

# خواه چوگان ساز ما را خواه گوی

دولت این بس که به میدان توییم

هوش مصنوعی: خواه ما را به عنوان چوگان و وسیله‌ای برای بازی بسازند، خواه به عنوان گوی دولت و ثروت در نظر بگیرند، در هر صورت، اهمیت ما این است که در میدان تو حضور داریم.

# خواه ما را مار کن خواهی عصا

معجز موسی و برهان توییم

هوش مصنوعی: هر طور که بخواهی ما را آزار بده، چه به شکل مار و چه به شکل عصا مثل معجزه‌ی موسی، ما به هر حال نمایانگر قدرت تو هستیم.

# گر عصا سازیم بیفشانیم برگ

وقت خشم و جنگ ثعبان توییم

هوش مصنوعی: اگر عصا بسازیم و بر زمین بیندازیم، در زمان خشم و جنگ، خود را مانند مار ثعبان نشان می‌دهیم.

# عشق ما را پشت داری می کند

زانک خندان روی بستان توییم

هوش مصنوعی: عشق ما باعث می‌شود که از پشت دیگران پنهان شویم، زیرا ما افرادی شاداب و خندان مانند درختان باغ هستیم.

# سایه ساز ماست نور سایه سوز

زانک همچون مه به میزان توییم

هوش مصنوعی: نور ما را از آتش و حرارت محافظت می‌کند، زیرا ما نیز مانند ماه به اندازهٔ تو زیبایی و نورانی هستیم.

# هم تو بگشا این دهان را هم تو بند

بند آن توست و انبان توییم

هوش مصنوعی: تو خود زبانی که این رازها را بیان می‌کند، و همچنین خودت می‌توانی مانع آن شوی؛ زیرا ما فقط وسیله‌ای هستیم برای انتقال حقیقتی که تو می‌خواهی بگویی.

غزل شمارهٔ ۱۶۷۳ به خوانش محسن لیله‌کوهی
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

غزل شمارهٔ ۱۶۷۳ به خوانش عندلیب

غزل شمارهٔ ۱۶۷۳ به خوانش فاطمه زندی

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

پیشنهاد مشق شعر

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه

معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

مبین در ‫۷ سال و ۶ ماه قبل، چهارشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۱۱:۲۹ نوشته:

بیت یکی مونده به آخر ناک اوتم کرد. یه بیت و اینهمه هنرنمایی درش فقط از حضرت برمیاد و بس

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی در ‫۶ سال و ۷ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۲ فروردین ۱۳۹۹، ساعت ۲۲:۴۶ نوشته:

1
امشب ای دلدار مهمان توییم
شب چه باشد روز و شب آن توییم
ای دلدار امشب مهمان توهستیم نه تنها شب بلکه همه اوقات عبد و بنده توهستیم
2
هر کجا باشیم و هر جا که رویم
حاضران کاسه و خوان توییم
هر جا باشیم و هر جا که برویم حاضران سرسفره و کاسه توهستیم
3
نقش‌های صنعت دست توییم
پروریده نعمت و نان توییم

نقش‌های صنعت دست توهستیم پروریده نعمت و نان توهستیم
4
چون کبوترزاده برج توییم
در سفر طواف ایوان توییم
مانند کبوتر هستیم که در برجی که از توست زاده شده است و در سفر طواف عرش و بارگاه تو ام
5
حیث ما کنتم فولوا شطره
با زجاجه دل پری خوان توییم
شما مؤمنان نیز هر جا بودید، روی خود را به سوی آن بگردانید و با دل صاف فرشتگان نزد ترا می خوانیم
6
هر زمان نقشی کنی در مغز ما
ما صحیفه خط و عنوان توییم
هر زمان نقشی خیال انگیز در مغز ما ایجاد می کنی ما کتابی ازخط و خال تو و با عنوان توهستیم
7
همچو موسی کم خوریم از دایه شیر
زانک مست شیر و پستان توییم
هم مانند موسی ازشیر دایه کم می خوریم زیراکه مست شیر و پستان توییم
8
ایمنیم از دزد و مکر راه زن
زانک چون زر در حرمدان توییم
از دزد و مکر راهزنان ایمنیم زیرا که مانند زر در چرمدان توییم
9
زان چنین مست است و دلخوش جان ما
که سبکسار و گران جان توییم

جان ما بهان علت بسیارمست و دلخوش است که سبکسار و گران جان توییم
10
گوی زرین فلک رقصان ماست
چون نباشد چون که چوگان توییم
گوی زرین می همان خوشبختی و سعادت ماست. چرا چنین نباشد چون که ما چوگان توییم و اختیارمان در دست توست
11
خواه چوگان ساز ما را خواه گوی
دولت این بس که به میدان توییم
خواه چوگان و خواه گوی مارا بسازی این سعادت ما را بس است که در میدان و تحت فرمان تو باشیم
12
خواه ما را مار کن خواهی عصا
معجز موسی و برهان توییم
خواه ما مار و خواه عصا باشیم بهر حال ما معجزه موسی هستیم و برهان و آیه ای برای توهستیم
13
گر عصا سازیم بیفشانیم برگ
وقت خشم و جنگ ثعبان توییم
اگر عصا بسازیم با آن برگها را بیفشانیم ودر وقت خشم تو و جنگ با دشمنانت اژدهای تو هستیم و به آنان حمله ور خواهیم شد
14
عشق ما را پشت داری می کند
زانک خندان روی بستان توییم
عشق از ما پشتبانی می کند.زیرا شادمان در بستان و بهشت تو هستیم
15
سایه ساز ماست نور سایه سوز
زانک همچون مه به میزان توییم
نور سایه سوز سایه ساز ماست زیراکه مانند ماه در میزان تو هستم
16
هم تو بگشا این دهان را هم تو بند
بند آن توست و انبان توییم
تو این دهان را به سخن باز می کنی و می بندی. امور در دست تو است و دلم انبان و گنج اسرار توست
-----------------------------------------------------------------------------------------------------
وَمِنْ حَیْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۚ وَحَیْثُ مَا کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ لِئَلَّا یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَیْکُمْ حُجَّةٌ إِلَّا الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِی وَلِأُتِمَّ نِعْمَتِی عَلَیْکُمْ وَلَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ
150) آری، از هر جا بیرون آمدی و سفر کردی، روی خود را به سوی کعبه که بخشی از مسجدالحرام است بگردان، و شما مؤمنان نیز هر جا بودید، روی خود را به سوی آن بگردانید. ما قبله را از بیت المقدس به کعبه تغییر دادیم تا مردم ـ چه یهودیان و چه مشرکان ـ هیچ حجّتی بر شما نداشته باشند. لیکن کسانی که بر خود ستم کرده به هواپرستی روی دارند، دست بردار نیستند و همچنان بر ضدّ شما بهانه جویی می کنند، از آنها نترسید و از من بترسید و تا نعمت خود را بر شما کامل کنم و باشد که شما هدایت شوید.
حرمدان
لغت‌نامه دهخدا
حرمدان . [ ح َ رَ ] (اِ مرکب ) دولمیان چرمی . کیسه ای که از پوست دوزند. این کلمه در برهان و غیاث و جز آن «چرمدان » ضبط شده است .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علیرضا دباغ (باران) در ‫۴ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۵ آذر ۱۴۰۰، ساعت ۱۵:۳۳ نوشته:

با تشکر از متن و توضیح علی اقا در تاریخ ۱۲ فروردین ۱۳۹۹

باید بگویم در بیت :

گوی زرین فلک رقصان ماست

چون نباشد چونکه چوگان توییم

صحبت از می نیست

زیرا کلمات بکار رفته و معنی انها مشخص است : گوی زرین فلک (که هم اشاره به خورشید دارد و هم بمعنای کلی فلک میتواند باشد ) بدست ما به رقص در میاید و میچرخد ، و مگر میتواند چنین نباشد زیرا ما چوگان تو هستیم . گوینده از نسبتی که گوی با چوگان برقرار میکند و انرا به حرکت درمیاورد ، برای بیان نسبت خود با فلک و جهان هستی ، استفاده میکند.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فرید باقری در ‫۱ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۶ دی ۱۴۰۳، ساعت ۱۳:۳۶ پاسخ داده:

منظور این نیست که چوگان، گوی را به حرکت و رقص در می اورد! یا خورشیدبه دست ما به حرکت در می آید!

بلکه می گوید این گوی در خدمت ما چوگان هاست و برای ما می رقصد چنانچه در حاشیه توضیح دادم.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علیرضا دباغ (باران) در ‫۴ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۵ آذر ۱۴۰۰، ساعت ۱۵:۴۰ نوشته:

بنظر من معنی بیت

حیث ما کنتم فولوا شطره

با زجاجه دل پری خوان توییم

چنین است :

همانطور که در قران نیز به این موضوع اشاره شده است که عاشقان او هرکجا که باشند سزاست که روی به جانب خانه ی او داشته باشند ، ما نیز مانند افسونگران ، رو به سوی شیشه ی دل خود داریم و در ظرف شیشه ای دل خویش ، افسون میخوانیم تا وجود پری وار تورا ، به سوی خویش بخوانیم و در آن ببینیم .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فرید باقری در ‫۱ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۶ دی ۱۴۰۳، ساعت ۱۳:۱۴ نوشته:

همچو موسی کم خوریم از دایه شیر...

اشاره به جریان حضرت موسی دارد که از خوردن شیر دایه ها امتناع کرد تا اینکه فقط از شیر مادرش خورد.کم خوردن در اینجا به معنی نخوردن است نه به معنای کمتر خوردن، همانطور که در زبان عربی هم قلیل در مواردی به معنی نفی می آید.

معنی بیت:همچون موسی که از شیر دیگر دایه ها نخورد،ما نیز از دایه ی دیگری شیر نمیخوریم چرا که سرمست شیر و پستان تو هستیم

مقصود این است که جز درگاه تو روی نیاز به کسی نمی کنیم و حاجت پیش کسی نمی بریم و تنها از درگاه تو رفع حاجت می کنیم.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فرید باقری در ‫۱ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۶ دی ۱۴۰۳، ساعت ۱۳:۳۱ نوشته:

گوی زرین فلک رقصان ماست...

مقصود از گوی زرین خورشید است که در فلک در حال رقص و حرکت است.

رقصان ماست: از بهر ما و برای ما در حال رقص و حرکت است.

چوگان: چوبی که دسته آن راست و باریک و سرش کمی خمیده است وبدان در بازی مخصوص( چوگان بازی)گوی زنند.

میفرماید:خورشید در فلک این عالم هستی از بهر ما و برای ما می چرخد و می رقصد و در خدمت ما انسان هاست.

چگونه چنین نباشد(و خورشید در خدمت ما نباشد) و حال آن که ما چوگان های تو هستیم.(همان طور که در بازی چوگان،گوی در خدمت چوگان هاست،خورشید هم در این عالم در خدمت ماست.)

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فرید باقری در ‫۱ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۶ دی ۱۴۰۳، ساعت ۱۴:۳۸ نوشته:

سایه ساز ماست نور سایه سوز

زانک همچون مه به میزان توییم

میزان: نام برج هفتم از دوازده برج آسمانی(ناظم الاطباء). نام صورتی از صور بروج دوازده گانه ٔ فلکیه میان سنبله و عقرب و آن برج هفتم است و آن را بر مثال ترازویی توهم کرده اند و کواکب آن هشت است و خارج از صورت نه کوکب.( دهخدا).

سایه: عرفا وجود عالم در برابر خالق هستی را به سایه ای در برابر نور هستی تشبیه می کنند. همانطور که سایه هیچ از خود ندارد و اگر دیده می شود و دم از هستی و بودن می زند، در اثر تابش نور وجود است،مخلوقات نیز هیچ از خود ندارند و اگر به چشم می ایند و دم از هستی می زنند،در اثر تابش نور هستی خداوند است.

شاعر می گوید همانطور که ماه با قرار گرفتن در برج فلکی میزان، از نور خورشید بهره گرفته و دیده می شود و از خود هیچ نوری ندارد و در سایه و تاریکی و در عدمستان به سر می برد، ما نیز همچون ماه اگر دیده می شویم و دم از هستی می زنیم، از بهر نور وجود توست که بر ما می تابی و باعث می شوی در عدمستان خود، دیده شویم.

شاعر در جای دیگری می فرماید:

ما عدم هاییم هستی ها نما، تو وجودِ مطلق و هستیِّ ما

یعنی ما عدم هایی هستیم که نما و جلوه ی هستی به خود گرفته ایم( هستی نما هستیم و نه خود هستی)، و تو وجود مطلق و بی قید و شرطی هستی که هستی ما هم همان هستی توست (و هیچ بهره ای از هستی نداریم جز اینکه تو آن هستی ما هستی).(دقت بسیار شود).

به بیان دقیق همانطور که ماه اگر نورانی است این نور، نور خود وی نیست، بلکه نور دیگری در او جلوه کرده و لکن ما در نظر بدوی چنان می پنداریم که ماه خودش نورانی است و به خطا این نور را به خود ماه نسبت می دهیم، در حالی که ماه به خودی خود تاریکی و سایه ی محض هست (حتی وقتی نور خورشید بر وی تابیده).

وجود ما و کل عالم هستی هم همینطور است و ما و تمام مخلوقات عدم ها و سایه هایی هستیم که هیچ نوری از خود نداشته و نداریم لکن در پندار اول چنین می نماییم که دارای هستی هستیم، حال آنکه هر چه هستی است اوست( هستی مطلق) و هستی او در ما جلوه ای کرده و ما را هستی نما نموده است و در واقع ما همچنان سایه هاییم که با تابش نور جلوه کرده ایم.

شیخ اجل سعدی نیز می فرماید:

همه هرچه هستند از او کمترند

که با نام او نام هستی برند.

یعنی غیر او اگر دم از هستی میزنند، از خود هیچ ندارند و هیچ اند و با نام او دم از هستی می زنند.

برای تحقیق بیشتر در این موضوع از کلید واژه (وحدت وجود) استفاده کنید.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

عادل مینایی در ‫۱ سال و ۲ ماه قبل، یکشنبه ۲۳ شهریور ۱۴۰۴، ساعت ۱۴:۳۲ نوشته:

همچو موسی کی خوریم از دایه شیر

زانک مست شیر و بستان توییم
به جای کی خوریم اشتباها «کم خوریم» نوشته شده که طبیعتا هم با داستان حضرت موسی که از دایه های دیگر هیچ شیری نخورد تضاد دارد و هم در ادای مصرع دچار سکته ای خفیف است که با «کی خورد» بر طرف می شود
نظر شخصی:
پستان هم صرفا به واسطه ی قرابت معنایی در این مفهوم کاملا می نشیند! اما شیر در معنای سلطان جنگل است که با «بستان» آشناست مفهوم نیز منتقل می شود.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

غزل شمارهٔ ۱۶۷۳

تازه‌های نرم‌افزار گنجور