منم آن کس که نبینم بزنم فاخته گیرم
من از آن خارکشانم که شود خار حریرم
به کی مانم به کی مانم که سطرلاب جهانم
همه اشکال فلک را به یکایک بپذیرم
ز پس کوه معانی علم عشق برآمد
چو علمدار برآمد برهاند ز زحیرم
ز سحر گر بگریزم تو یقین دان که خفاشم
ز ضرر گر بگریزم تو یقین دان که ضریرم
چو ز بادی بگریزم چو خسم سخره بادم
چو دهانم نپذیرد به خدا خام و خمیرم
نه چو خورشید جهانم شه یک روزه فانی
که نیندیشد و گوید که چه میرم که بمیرم
نه چو گردون نه چو چرخم نه چو مرغم نه چو فرخم
نه چو مریخ سلح کش نه چو مه نیمه وزیرم
چو منی خوار نباشد که توی حافظ و یارم
بر خلق ابن قلیلم بر تو ابن کثیرم
هنر خویش بپوشم ز همه تا نخرندم
بدو صد عیب بلنگم که خرد جز تو امیرم
نخورم جز جگر و دل که جگرگوشه شیرم
نه چو یوزان خسیسم که بود طعمه پنیرم
ز شرر زان نگریزم که زرم نی زر قلبم
ز خطر زان نگریزم که در این ملک خطیرم
همگان مردنیانند نمایند و نپایند
تو بیا کآب حیاتی که ز تو نیست گزیرم
تو مرا جان بقایی که دهی جام حیاتم
تو مرا گنج عطایی که نهی نام فقیرم
هله بس کن هله بس کن کم آواز جرس کن
که کهم من نه صدایم قلمم من نه صریرم
فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلاتن
همه می گوی و مزن دم ز شهنشاه شهیرم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل بر احساسات عمیق و ابراز عشق به معشوق میپردازد و خود را در مقام انسانی خاص و بینظیر معرفی میکند. او از تمنای رهایی از بندهای مادی و دنیا فرار میکند و به علم عشق و حقیقت جاودانی اعتراف میکند. درکنار توصیفاتی از حالات و ویژگیهای خود، از روشنی و حیات درونیای سخن میگوید که تنها از معشوقش حاصل میشود. شاعر خود را از دیگر مخلوقات متمایز میسازد و بر عزم و ارادهاش در رسیدن به معرفت و حقیقت تأکید میکند. در انتها، او میخواهد از عالم مادی رهایی یابد و به حقیقت و عشق الهی نزدیکتر شود.
هوش مصنوعی: من آن کسی هستم که اگر در دیاری با فاخته (پرندهای که نشانهٔ خوشبختی است) بروم، باز هم نمیتوانم آن را ببینم و از آن دوری میکنم. من از آن دسته افرادی هستم که خود را در میان خارها میندازم و به این حالت آشنا هستم که مانند خار میشوم، در حالی که حریر (پارچهٔ لطیف) هستم.
هوش مصنوعی: من نمیدانم به کدام چیزی وابستهام و به کدام سمت میروم، چون من به نوعی ذاتی از جهان هستم که به هر شکل و قالبی از آسمان و جهان موجود، تسلیم و پذیرای آن هستم.
هوش مصنوعی: پس از کوههای معانی، علم عشق ظهور کرده است، مانند علمداری که با ظهورش، مرا از زحیر، یعنی از خطر و تنگناها نجات میدهد.
هوش مصنوعی: اگر از سحر و جادو بگریزم، بدان که من مانند خفاش هستم که از نور دوری میکند. همچنین، اگر از ضرر فرار کنم، مطمئن باش که مانند ضریر (کور) هستم که به علت نابینایی نمیتواند ببیند.
هوش مصنوعی: اگر از بادی بگریزم، مانند یک خسم (دشمن) که از باد دوری میکند، نشان میدهد که دهانم نمیتواند مرا بپذیرد، زیرا هنوز ناپخته و خام هستم.
هوش مصنوعی: من نه مانند خورشید جهانم که فقط یک روز درخشان و فانی است؛ من کسی نیستم که از مرگ بترسد یا به آن فکر کند.
هوش مصنوعی: من نه مانند آسمان (گردون) هستم، نه مانند چرخ (دوار)، نه چون پرنده (مرغ) و نه چون اسب (فرخ)، نه همچون سیارهی جنگی (مریخ) و نه مانند ماه که نیمه وزیر است.
هوش مصنوعی: من هرگز خوار نمیشوم، زیرا تو حافظ من و یارم هستی. من از نظر مقام برای مردم کمارزش به حساب میآیم، اما در برابر تو از بندگان بزرگ و مهم هستم.
هوش مصنوعی: من هنر خود را از دیگران پنهان میکنم تا کسی به من آزاری نرساند؛ من با وجود صد عیب، در مقابل خرد، فقط تو را امیر و صاحباختیار میدانم.
هوش مصنوعی: من فقط جگر و دل میخورم و نه چیز دیگری، چون فرزند شیر (شیرین) هستم. من مانند یوزها (نوعی حیوان درنده) بیخاصیت نیستم که غذایم فقط پنیر باشد.
هوش مصنوعی: از شعلهی آن آتش نمیتوانم بگریزم، چرا که ثروت من در قلبم است و از خطر آن آتش دور نمیشوم، زیرا در این سرزمین پرخطر هستم.
هوش مصنوعی: همهٔ افراد محکوم به مرگ هستند و از مرگ فرار نمیکنند. تو بیا که من به آب حیات تو نیاز دارم و نمیتوانم از آن دور شوم.
هوش مصنوعی: تو به من زندگی و بقایی میدهی که موجب حیات من است، و همچنین به من بخشش و نعمتهایی میدهی که نام من را فقیر گذاشته است.
هوش مصنوعی: هله بس کن، دیگر نگو، کمی هم از صدای زنگ خبر (جرس) بزن، زیرا که من نه صدایم و نه لحن خوشی دارم، بلکه تنها قلمی هستم.
هوش مصنوعی: همه (از نظر من) باید به شوق و شور و ذوق بگویید و دم نزنید از پادشاه معروف من.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
علم عشق برآمد برهانم ز زحیرم
به لب چشمه حیوان بکشم پای بمیرم
به که مانم به که مانم که سطرلاب جهانم
چو قضا حکم روانم نه امیرم نه وزیرم
بروی ای عالم هستی همه را پای ببستی
[...]
نرود نقش خیال تو زمانی ز ضمیرم
خود من ساده درون صورت غیری نپذیرم
مرده ام در هوس آنکه بود فرصت آنم
که نهی پای درین دیده و در پای نو میرم
حال خود با که بگویم که شکایت ز تو دارم
[...]
عهد کردم که به جز ساغر می هیچ نگیرم
ور همه خلق جهان پند دهندم نپذیرم
من چو با پیر مغان معتکف میکده گشتم
نه عجب گر نگذارد به در صومعه پیرم
میگزیرم من دلسوخته از دنیی و عقبی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.