بخش ۷۲ - جواب گفتن مرید و زجر کردن مرید آن طعانه را از کفر و بیهوده گفتن
بانگ زد بر وی جوان و گفت بس
روز روشن از کجا آمد عسس
نور مردان مشرق و مغرب گرفت
آسمان‌ها سجده کردند از شگفت
آفتاب حق بر آمد از حمل
زیر چادر رفت خورشید از خجل
ترهات چون تو ابلیسی مرا
کی بگرداند ز خاک این سرا
من به بادی نامدم همچون سحاب
تا به گَردی باز گردم زین جناب
عجل با آن نور شد قبلهٔ کرم
قبله بی آن نور شد کفر و صنم
هست اباحت کز هوای آمد ضلال
هست اباحت کز خدا آمد کمال
کفر ایمان گشت و دیو اسلام یافت
آن طرف کان نور بی‌اندازه تافت
مظهر عزست و محبوب به حق
از همه کروبیان برده سبق
سجده آدم را بیان سبق اوست
سجده آرد مغز را پیوست پوست
شمع حق را پف کنی تو ای عجوز
هم تو سوزی هم سرت ای گنده‌پوز
کی شود دریا ز پوز سگ نجس
کی شود خورشید از پف منطمس
حکم بر ظاهر اگر هم می‌کنی
چیست ظاهرتر بگو زین روشنی
جمله ظاهرها به پیش این ظهور
باشد اندر غایت نقص و قصور
هر که بر شمع خدا آرد پف او
شمع کی میرد؟ بسوزد پوز او
چون تو خفاشان بسی بینند خواب
کاین جهان ماند یتیم از آفتاب
موج‌های تیز دریاهای روح
هست صد چندان که بد طوفان نوح
لیک اندر چشم کنعان موی رست
نوح و کشتی را بهشت و کوه جست
کوه و کنعان را فرو برد آن زمان
نیم موجی تا به قعر امتهان
مه فشاند نور و سگ وع‌وع کند
سگ ز نور ماه کی مرتع کند؟
شب‌روان و همرهان مه به تگ
ترک رفتن کی کنند از بانگ سگ
جزو سوی کل دوان مانند تیر
کی کند وقف از پی هر گنده‌پیر
جان شرع و جان تقوی عارف است
معرفت محصول زهد سالف است
زهد اندر کاشتن کوشیدن است
معرفت آن کشت را روییدن است
پس چو تن باشد جهاد و اعتقاد
جان این کشتن نبات است و حصاد
امر معروف او و هم معروف اوست
کاشف اسرار و هم مکشوف اوست
شاه امروزینه و فردای ماست
پوست بندهٔ مغز نغزش دایم است
چون انا الحق گفت شیخ و پیش برد
پس گلوی جمله کوران را فشرد
چون انای بنده لا شد از وجود
پس چه ماند تو بیندیش ای جحود
گر ترا چشمی‌ست بگشا در نگر
بعد لا آخر چه می‌ماند دگر
ای بریده آن لب و حلق و دهان
که کند تف سوی مه یا آسمان
تف به رویش باز گردد بی‌شکی
تف سوی گردون نیابد مسلکی
تا قیامت تف برو بارد ز رب
هم‌چو تبت بر روان بولهب
طبل و رایت هست ملک شهریار
سگ کسی که خواند او را طبل‌خوار
آسمان‌ها بندهٔ ماه وی‌اند
شرق و مغرب جمله نان‌خواه وی‌اند
زانک لولاک است بر توقیع او
جمله در انعام و در توزیع او
گر نبودی او نیابیدی فلک
گردش و نور و مکانی ملک
گر نبودی او نیابیدی بُحار
هیبت و ماهی و دُر شاهوار
گر نبودی او نیابیدی زمین
در درونه گنج و بیرون یاسمین
رزقها هم رزق‌خواران وی‌اند
میوه‌ها لب‌خشک باران وی‌اند
هین که معکوس است در امر این گره
صدقه‌بخش خویش را صدقه بده
از فقیرستت همه زر و حریر
هین غنی را ده زکاتی ای فقیر
چون تو ننگی جفت آن مقبول‌روح
چون عیال کافر اندر عقد نوح
گر نبودی نسبت تو زین سرا
پاره‌پاره کردمی این دم ترا
دادمی آن نوح را از تو خلاص
تا مشرف گشتمی من در قصاص
لیک با خانهٔ شهنشاه زمن
این چنین گستاخیی ناید ز من
رو دعا کن که سگ این موطنی
ورنه اکنون کردمی من کردنی
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به بیاناتی می‌پردازد که نشان‌دهنده‌ی درک عمیق روحانی و آگاهی از حقیقت است. او از مریدی می‌گوید که به کفر و بیهوده‌گویی دچار شده و با بی‌اعتنایی به نور حقیقت، در پی توجیه رفتار نادرست خود است. شاعر برتری نور حق را به افکاری که بر اساس نادانی شکل گرفته، به چالش می‌کشد و بر این نکته تأکید می‌کند که معرفت و زهد باید با هم باشند تا به کمال برسند. او در پایان به خشوع در برابر حق و تقدس وجود پیغمبران اشاره می‌کند و بر ضرورت حفظ زهد و تقوی تأکید دارد.
هوش مصنوعی: جوان به او صدا زد و پرسید که مأمور (عسس) در روز روشن از کجا آمده است.
هوش مصنوعی: مردان الهی از شرق و غرب جهان، نور و روشنی خود را دریافت کردند و به همین دلیل آسمان‌ها از شگفتی و حیرت، بر آنها سجده کردند.
هوش مصنوعی: آفتاب حق (هدایت الهی) از زیر چادر (پوشش دنیا) پدیدار شد و خورشید (خورشید ظاهری) به خاطر خجالت از آن روشنایی محو شد.
هوش مصنوعی: حرف‌های بیهوده تو که شبیه ابلیس است، چگونه می‌تواند مرا از این خاک و دنیای مادی دور کند؟
هوش مصنوعی: من به‌عنوان انسانی به دنیا نیامده‌ام که با یک وزش باد، مانند ابرها، ناپدید شوم و دوباره به اینجا برگردم.
هوش مصنوعی: عجل، که به معنای بُز بهشتی است، با آن نور (نور الهی) به عنوان قبله و مرکز خوبی‌ها و رحمت شناخته می‌شود. اما اگر این نور وجود نداشته باشد، قبله تبدیل به کفر و بت‌پرستی خواهد شد.
هوش مصنوعی: آشفتگی و انحراف ناشی از هوای نفس، مجاز است و به نوعی آزادگی محسوب می‌شود، اما کمال و رفع نقص تنها از طرف خداوند به دست می‌آید.
هوش مصنوعی: کفر به ایمان تبدیل شد و دیو (نماد شر و پلیدی) در دامان اسلام جا پیدا کرد، در آن سو سویی قرار دارد که نور بی‌نهایتی از آن ساطع می‌شود.
هوش مصنوعی: مظهر عزت و محبوب واقعی، از همه مقربان و فرشتگان بالاتر است و برتری خاصی دارد.
هوش مصنوعی: سجدهٔ آدم برای خدا نشانهٔ برتری اوست، همان‌طور که مغز انسان مهم‌تر از پوست اوست و با وجود پوست، مغز در پیوستگی و هنوز در مورد آن سخن می‌گوید.
هوش مصنوعی: اگر تو، ای زن سالخورده، بر شمع حقیقت بدمی، هم خود، آتش را خاموش می‌کنی و هم برای خود، عذاب می‌آوری.
هوش مصنوعی: هیچ‌گاه دریا به خاطر دهان سگ نجس به دریا بدل نمیشود و خورشید نیز نمی‌تواند از پف و تنفس انسانی به وجود آید. این آهنگ به وضوح نشان می‌دهد که حقیقت و عظمتی که در طبیعت وجود دارد تحت تأثیر چیزهای بی‌ارزش و ناپاک قرار نمی‌گیرد.
هوش مصنوعی: اگر دربارهٔ چیزهای ظاهری قضاوت می‌کنی، بگو ببینم دلیل آن چیست و آیا حقیقتی روشن‌تر از اینها وجود دارد؟
هوش مصنوعی: همه چیزهایی که به ظاهر دیده می‌شوند، در برابر این نور روشن، در نهایت نقص و کمبود قرار دارند.
هوش مصنوعی: هر کسی که با نفس کثیف خود بر نور الهی (شمع خدا) فوت کند و بخواهد آن را خاموش کند، آیا می‌تواند نور (شمع) را بکشد؟ در واقع، او تنها خود را عذاب می‌دهد و دچار آتش می‌شود.
هوش مصنوعی: به causeِ شب‌زنده‌داران (خفاشان) نگاه کن که در خواب هستند، مثل این که این جهان به دلیل نبود نور و روشنایی از آفتاب، به یتیمی دچار شده است.
هوش مصنوعی: موج‌های تند و خروشان دریاهای روح، بسیار بیشتر و شدیدتر از طوفان نوح است.
هوش مصنوعی: اما در چشمان کنعان، نوح و کشتی او را مانند مویی رست (پیدا) دید، در حالی که بهشت و کوه را جستجو می‌کرد.
هوش مصنوعی: در آن زمان، کوه و سرزمین کنعان توسط امواج شدید آب فرو رفتند و به عمق امتحان و آزمایش رسیدند.
هوش مصنوعی: وقتی که ماه نورش را می‌تاباند، سگ فقط زوزه می‌کشد و نمی‌تواند از این نور بهره ببرد و چرا از نور ماه بهره‌مند شود؟
هوش مصنوعی: کسانی که در شب و در کنار ماه در حرکتند و با هم سفر میکنند، چرا باید به صدای سگی که پارس می‌کند توجه کنند؟ آنها در دل شب و در میان روشنایی ماه، به این‌گونه صداها بی‌اعتنا هستند.
هوش مصنوعی: جزو، مانند تیر به سمت کل (خدا) در حال دویدن است و هیچ‌گاه نمی‌تواند از پی هر شخص سالخورده (نابخرد) توقف کند.
هوش مصنوعی: جان دین و روح تقوی، عارف است و معرفت، حاصل زهد گذشتگان است.
هوش مصنوعی: زهد، به معنای خودداری و پرهیز از دنیا، در واقع به معنای تلاش در کاشتن و ایجاد است، و معرفت همانند روییدن محصولی است که از آن کشت به دست می‌آید.
هوش مصنوعی: چنانچه جسم انسان نمایانگر جهاد و ایمان او باشد، آنگاه کشتن (یا نابود کردن) این جسم همچون درو کردن محصول (محصولی که از ایمان به دست آمده) تلقی می‌شود.
هوش مصنوعی: نیکی و کارهای خوب او خود اوست و او کسی است که رازها را فاش می‌کند و در عین حال خود نیز رازهاست.
هوش مصنوعی: شاه امروز و فردای ما (یعنی خداوند) همچون مغزی در پوست بنده قرار دارد و وجود ما به او وابسته است، زیرا حقیقت درونی ما همواره در حال نغز و تغییر است.
هوش مصنوعی: وقتی که شیخ (حلاج) گفت «من حق هستم» و این باور را پیش برد، در واقع همهٔ افرادی که به او ناآگاه بودند و دیدی کور داشتند را تحت فشار گذاشت و سخنانش را ناامیدکننده دانست.
هوش مصنوعی: زمانی که خود من، یعنی بنده، از وجود خودم به «نیستم» تبدیل شوم، پس دیگر چه چیزی باقی می‌ماند؟ بنابراین تو هم در این زمینه تفکر کن، ای کسی که انکار می‌کنی.
هوش مصنوعی: اگر چشمی داری، آن را باز کن و به خوبی بنگر که پس از "نه"، چه چیزی باقی می‌ماند.
هوش مصنوعی: ای کسی که لب و گلویت را بریده‌ای، چه چیزی می‌تواند تو را به سمت ماه یا آسمان پرتاب کند؟
هوش مصنوعی: دفعه‌ای که او دروغی بر زبان آورد، حتماً همین دروغ به خودش برمی‌گردد و به او صدمه می‌زند. او هرگز نمی‌تواند از این دروغ خود به جایگاهی بالا یا اعتباری دست یابد.
هوش مصنوعی: از خداوند تا قیامت، لعنت و نفرین بر روح او (ابولهب) باران خواهد شد، همان‌طور که بر او (ابولهب) در آیه‌ای از قرآن لعنت شده است.
هوش مصنوعی: حکومت و نشانه‌های قدرت و سلطنت مربوط به شهریار (پادشاه) مانند طبل و پرچم وجود دارد، و او کسی است که به هر کس که خود را طبل‌خوار (سگ‌وار) بنامد، اجازه می‌دهد که در این دنیا تحت فرمانش باشد.
هوش مصنوعی: آسمان‌ها به نوعی تحت فرمان و تسلط او (ماه) هستند و همه نقاط زمین (شرق و مغرب) نیز به دنبال تأمین نیازهای او هستند.
هوش مصنوعی: زیرا همه چیز به خاطر وجود تو است که در تقدیر خدا نوشته شده و در بخشش و تقسیم نعمت‌ها به سراغ تو می‌آیند.
هوش مصنوعی: اگر او (خدا) نبود، نه به دوری آسمان و چراغی (نور) و نه به جایی (مکان) که سلطنت و قدرت باشد، دسترسی پیدا می‌کردی.
هوش مصنوعی: اگر او (منظور خداوند است) وجود نمی‌داشت، نه می‌توانستی به عظمت دریاها و ماهی‌ها و اللؤلؤهای گرانبها دسترسی پیدا کنی.
هوش مصنوعی: اگر آن وجود شریف (خدا یا حقیقتی که شاعر به آن اشاره دارد) نبود، هرگز نمی‌توانستی گنجینه‌های درونی زمین و باغ‌های یاسمن را در بیرون را مشاهده کنی.
هوش مصنوعی: رزقها برای کسانی است که آنها را دریافت میکنند، و میوه‌ها نیز ثمرات بارانی هستند که از آن خداوند می‌بارد.
هوش مصنوعی: ای فقر و نیازمندی که در این مسأله معکوس هستی، تو باید به کسانی که صدقه می‌دهند و خیرات میکنند، خود نیز صدقه بدهی و کمک کنی.
هوش مصنوعی: ای فقیر، تمام ثروت و لباس‌های گرانبای تو از فقر و نیاز تو ناشی است. بنابراین به غنی (خدای توانمند) زکات بده، زیرا این کار ارزشمندتر است.
هوش مصنوعی: چون تو ننگ و عیب هستی مانند روح مقبول (خدا) و همسر کافر در زمان نوح، به همین دلیل در مقامی نیستی که شایسته‌ی توجه و قبول باشی.
هوش مصنوعی: اگر نسبت تو به این منزلت نبود، همین حالا تو را پاره‌پاره می‌کردم.
هوش مصنوعی: من به نوح، پیامبر خدا، کمک می‌کردم تا از تو رهایی یابد، و وقتی که در این حال در مقابل قصاص قرار گرفتم، به بالای مقام و عذاب تو نگاه کردم.
هوش مصنوعی: من به خانهٔ پادشاه (شهنشاه) چنین گستاخی نخواهم کرد، به این دلیل که من از مقام و منزلت او آگاه هستم و نمی‌توانم به خود اجازه‌ی این بی‌احترامی را بدهم.
هوش مصنوعی: اینجا از فردی خواسته می‌شود که دعا کند تا او مانند سگی وفادار به این کشور (معنی "موطن") بماند و از افکار و کارهای نابجا دوری کند، در غیر این صورت ممکن بود کارهای نامناسبی انجام دهد.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۲۰ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.