بخش ۱۷۷ - تفسیر گفتن ساحران فرعون را در وقت سیاست با او کی لا ضیر انا الی ربنا منقلبون
نعرهٔ لا ضیر بشنید آسمان
چرخ گویی شد پی آن صولجان
ضربت فرعون ما را نیست ضِیر
لطف حق غالب بود بر قهر غیر
گر بدانی سرّ ما را ای مضل
می‌رهانیمان ز رنج ای کوردل
هین بیا زین سو، ببین کاین ارغنون
می‌زند یا لیت قومی یعلمون
داد ِ ما را داد حق، فرعونی‌یی
نِی چو فرعون ِِ مُلکت فانی‌یی
سر بر آر و مُلک بین زنده ، جلیل
ای شده غره به مصر و رود نیل
گر تو ترک این نجس خرقه کنی
نیل را در نیل جان غرقه کنی
هین بدار از مصر ای فرعون دست
در میان مصر جان صد مصر هست
تو انا و رب همی‌گویی به عام
غافل از ماهیت این هر دو نام
رب بر مربوب کی لرزان بوَد؟
کی انا دان بند جسم و جان بود؟
نک اَنا ماییم رسته از اِنا
از انای پر بلای پر عنا
آن انایی بر تو ای سگ، شوم بود
در حق ما دولت محتوم بود
گر نبودیت این انایی کینه‌کش
کی زدی بر ما چنین اقبال خوش
شکر آنک از دار فانی می‌رهیم
بر سر این دار پندت می‌دهیم
دار قتل ما بُراق رحلت است
دار ملک تو غرور و غفلت است
این حیاتی خفیه در نقش ممات
وان مماتی خفیه در قشر حیات
می‌نماید نور نار و نار نور
ورنه دنیا کی بُدی دارالغرور؟
هین مکن تعجیل، اول نیست شو
چون غروب آری، بر آ از شرق ضو
از انایی ازل دل دنگ شد
این انایی سرد گشت و ننگ شد
زان انای بی‌انا خوش گشت جان
شد جهان او از انایی جهان
از انا چون رست اکنون شد انا
آفرین‌ها بر انای بی عنا
کو گریزان و انایی در پیش
می‌دود چون دید وی را بی ویش
طالب اویی نگردد طالبت
چون بمردی طالبت شد مطلبت
زنده‌ای، کی مرده‌شو شوید ترا؟
طالبی، کی مطلبت جوید ترا؟
اندرین بحث ار خرد ره‌بین بدی
فخر رازی رازدان دین بدی
لیک چون من لمن یذق لم یدر بود
عقل و تخییلات او حیرت فزود
کی شود کشف از تفکر این انا
آن انا مکشوف شد بعد از فنا
می‌فتد این عقل‌ها در افتقاد
در مغاکی حلول و اتحاد
ای ایاز گشته فانی ز اقتراب
همچو اختر در شعاع آفتاب
بلک چون نطفه مبدل تو به تن
نه از حلول و اتحادی مفتتن
عفو کن ای عفو در صندوق تو
سابق لطفی همه مسبوق تو
من کی باشم که بگویم عفو کن
ای تو سلطان و خلاصهٔ امر کن
من کی باشم که بُوَم من با منت
ای گرفته جمله منها دامنت
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به تفسیر گفتار ساحران فرعون در برابر او می‌پردازد که با اعتماد به قدرت حق، بر ترس خود غلبه می‌کنند و می‌گویند هیچ آسیبی از سوی فرعون نمی‌بیند. آنها به حقیقتی از معاد و رهایی از رنج اشاره می‌کنند و به قدرت الهی اشاره می‌کنند که بر قهر فرعون غالب است. شعر به نقد "انا" (منیت) می‌پردازد و بر این نکته تأکید می‌کند که این حس خودمحوری و سلطه‌جویی در نهایت موجب غفلت و درد است. در پایان، شاعر به اهمیت رهایی از این انای کاذب و به وجود آمدن انای معنوی اشاره می‌کند و پیامی از عفو و لطف الهی را به تصویر می‌کشد.
رعد ِ گزندگریزی که آسمان بشنید گویی جهان چو گوی پی ِ ضربه‌ی چوگانی غلتید
چماق ِ دیکتاتور نمی‌تواند همواره آزار دهنده باشد زیرا لطف طبیعت چون رعد بر تندر ِ خشم او غلبه دارد
هوش مصنوعی: اگر بدانید حقیقت ما را، ای گمراه، ما را از این رنج نجات می‌دهید، ای دل‌کور.
به بشنو از ما که این نغمه‌ی ساز است یا شاخ ِ گاو ِ ملتی جاهل
هوش مصنوعی: ما از خدا حق و عدالت می‌طلبیم و مانند فرعون نیستیم که بر حکمرانی فانی خود تکیه کند.
هوش مصنوعی: سر خود را بالا ببر و حکومت زنده و بزرگ را ببین، ای کسی که به مصر و رود نیل دلخوش کرده‌ای.
هوش مصنوعی: اگر تو این لباس ناپاک (خرقه، که نمادی از پلیدی یا دنیاپرستی است) را کنار بگذاری، می‌توانی با روح و جان‌ات به عمق نیل (رود نیل) بروی و به سرچشمهٔ حیات و پاکی دست یابی.
هوش مصنوعی: ای فرعون، از مصر (مصر به معنای سرزمین و زندگی مادی) دست بردار، زیرا در دل این سرزمین، جان و حقیقتی عمیق‌تر از خود مصر وجود دارد که صد بار بیشتر از آنچه به ظاهر می‌بینی ارزشمند است.
هوش مصنوعی: تو می‌گویی «من» و «خدای» ما، اما از حقیقت و ماهیت این دو واژه غافلی.
صاحب و خداوند (واقعی) کی به مربوب خود لرزان و وحشت‌زده میشود؟ کی کسی که انادان است (کسی که معنی انا را می‌داند) اسیر و دربند جسم و جان می‌گردد؟
هوش مصنوعی: ما همان کسانی هستیم که از «ما» به «من» در آمدیم، از وجودی پر از بلا و عذاب به وجودی رها و آزاد رسیدیم.
هوش مصنوعی: این "انایی" که به تو نسبت داده میشود، به نوعی تحقیر و ذلت است، و ما بر اساس تقدیر الهی به سعادت و نیکبختی خواهیم رسید.
هوش مصنوعی: اگر این خودخواهی و انایی تو وجود نداشت، چگونه چنین خوشبختی و خوش‌اقبالی بر ما می‌بارید؟
هوش مصنوعی: خوشحالم که از این دنیای فانی می‌رویم و به‌جای نگران بودن، درس و پند می‌دهیم.
هوش مصنوعی: این جهان که ما در آن زندگی می‌کنیم، مانند جایی است که ما را به سوی مرگ می‌برد و اینجا جایگاه واقعی تو، یعنی خداوند، است که در آن غفلت و فریب وجود دارد.
هوش مصنوعی: در اینجا بیان میشود که نوعی زندگی در عالم پنهانی وجود دارد که در سایه مرگ قرار دارد، و همچنین مرگ نیز در واقع در لایه‌ای از زندگی نهفته است. به عبارت دیگر، آنچه که به نظر می‌رسد مرگ است، ممکن است حاوی زندگی باشد و آنچه که به عنوان حیات شناخته میشود، ممکن است در برگیرنده مرگ باشد.
هوش مصنوعی: به نظر می‌رسد که زندگی در این دنیا هم نور و روشنی دارد و هم ظلمت و آتش، اما مگر می‌توان این دنیا را محل فریب و نیرنگ دانست؟
هوش مصنوعی: نکن عجله، نیستی اول را فراموش کن؛ چون هنگام غروب، نور از سمت شرق می‌تابد.
هوش مصنوعی: از زمان ازل، عشق و محبت دل را پر کرده است و این منیت، سرد و ننگین شده است.
از آن منِ بی‌من، جان خوش و تازه گشت؛ و او از من‌بودن جهان، رها شد. (در مصرع دوم جهان اولی به‌معنی جهیده و جهنده است که در بیت معنی کاملا جدا و رها می‌دهد)
هوش مصنوعی: وقتی از «منیت» رها شویم، آنگاه «منیت» معنوی و واقعی ما به وجود می‌آید و بر این وجود واقعی باید احترام گذاشت و افتخار کرد.
هوش مصنوعی: کسی که از خود بگریزد و در تلاش است تا به «من» خود برسد، به محض دیدن «او» که بدون آن «من» و خودخواهی است، در پی او می‌دود.
هوش مصنوعی: طالب تو نیست که در جستجوی تو باشد، وقتی که تو مرده‌ای، طلب تو هم از بین می‌رود.
هوش مصنوعی: اگر زنده‌ای، چگونه می‌خواهی مرده شوی؟ اگر طالب چیزی هستی، چگونه آن چیز تو را جستجو خواهد کرد؟
هوش مصنوعی: در این گفتگو اگر خرد و بصیرت منجر به درک درست از مسائل شود، فخر رازی (فخرالدین رازی، عالم و فیلسوف) می‌تواند به عنوان یک آگاه و رازدان دین در نظر گرفته شود.
هوش مصنوعی: اما هنگامی که کسی طعم حقیقت را بچشد، دیگر نمی‌داند عقل و اندیشه‌هایش چیست و این موجب حیرت و شگفتی او بیشتر میشود.
هوش مصنوعی: کشف و درک حقیقت و معنای عمیق‌تر چیزی، زمانی برای انسان ممکن میشود که از مفهوم «من» و خودخواهی فراتر برود و به حالت فنا و نابودی از خود برسد. تنها در این حالت است که می‌تواند به معنی واقعی «انا» یعنی وجود و حقیقت دست یابد.
هوش مصنوعی: عقل‌ها در جستجوی حقیقت و درک عمیق، به قهری در گمراهی و سردرگمی می‌افتند و به جایی می‌رسند که در آنجا ادغام و وحدت با معانی عمیق وجود دارد.
هوش مصنوعی: ای ایاز (که نام یکی از یاران اوست) تو نیز مانند ستاره‌ای که در نزدیکی آفتاب قرار دارد، از بین رفته و غیرموجود شده‌ای. به این معنا که نزدیکی به حقیقت یا کمال، وجود ظاهری را از بین می‌برد.
هوش مصنوعی: تو مانند نطفه‌ای هستی که به جسم تبدیل میشود و نباید گمراه شوی و به اشتباه به اتحاد یا حلول (آمیختگی روح و جسم) فکر کنی.
هوش مصنوعی: ای خداوند بزرگ، تو که عفو و بخشش در وجودت همچون یک گنجینه است، پس مرا ببخش، زیرا پیش از این همیشه لطف و محبت تو شامل حال من بوده است.
هوش مصنوعی: من چه کسی هستم که از تو بخواهم مرا ببخشی، ای سلطان؟ در واقع تو خودت باید سرنوشت را تعیین کنی.
هوش مصنوعی: من چه کسی هستم که از تو عذرخواهی کنم در حالی که همهٔ وجودم به دست توست و تمام وجودم از آن توست؟
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.