شاه با دلقک همی شطرنج باخت
مات کردش زود خشم شه بتاخت
گفت شه شه و آن شه کبرآورش
یک یک از شطرنج می‌زد بر سرش
که بگیر اینک شهت ای قلتبان
صبر کرد آن دلقک و گفت الامان
دست دیگر باختن فرمود میر
او چنان لرزان که عور از زمهریر
باخت دست دیگر و شه مات شد
وقت شه شه گفتن و میقات شد
بر جهید آن دلقک و در کنج رفت
شش نمد بر خود فکند از بیم تفت
زیر بالشها و زیر شش نمد
خفت پنهان تا ز زخم شه رهد
گفت شه هی هی چه کردی چیست این
گفت شه شه شه شه ای شاه گزین
کی توان حق گفت جز زیر لحاف
با تو ای خشم‌آور آتش‌سجاف
ای تو مات و من ز زخم شاه مات
می‌زنم شه شه به زیر رختهات
چون محله پر شد از هیهای میر
وز لگد بر در زدن وز دار و گیر
خلق بیرون جست زود از چپ و راست
کای مقدم وقت عفوست و رضاست
مغز او خشکست و عقلش این زمان
کمترست از عقل و فهم کودکان
زهد و پیری ضعف بر ضعف آمده
واندر آن زهدش گشادی ناشده
رنج دیده گنج نادیده ز یار
کارها کرده ندیده مزد کار
یا نبود آن کار او را خود گهر
یا نیامد وقت پاداش از قدر
یا که بود آن سعی چون سعی جهود
یا جزا وابستهٔ میقات بود
مر ورا درد و مصیبت این بس است
که درین وادی پر خون بی‌کس است
چشم پر درد و نشسته او به کنج
رو ترش کرده فرو افکنده لنج
نه یکی کحال کو را غم خورد
نیش عقلی که به کحلی پی برد
اجتهادی میکند با حزر و ظن
کار در بوکست تا نیکو شدن
زان رهش دورست تا دیدار دوست
کو نجوید سر رئیسیش آرزوست
ساعتی او با خدا اندر عتاب
که نصیبم رنج آمد زین حساب
ساعتی با بخت خود اندر جدال
که همه پران و ما ببریده بال
هر که محبوس است اندر بو و رنگ
گرچه در زهدست باشد خوش تنگ
تا برون ناید ازین ننگین مناخ
کی شود خویش خوش و صدرش فراخ
زاهدان را در خلا پیش از گشاد
کارد و استره نشاید هیچ داد
کز ضجر خود را بدراند شکم
غصهٔ آن بی‌مرادیها و غم
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: داستان دربارهٔ دلقکی است که در بازی شطرنج با شاه می‌بازد و شاه به خاطر خشمش او را می‌زند. دلقک از خشم شاه می‌گریزد و خود را پنهان میکند، در حالی که شاه در تلاش است تا افکار و احساسات خود را کنترل کند. در این حال، دلقک دربارهٔ مشکلات و رنج‌های خود تأمل میکند و می‌فهمد که حتی زهد و پیر شدن نمی‌تواند او را از مصائب نجات دهد. او به نارضایتی از وضعیت خود و چالش‌های پیش رویش فکر میکند و در نهایت به ناامیدی و تنهایی خود واقف می‌شود.
هوش مصنوعی: شاه بازی شطرنج را با دلقک باخت و به سرعت از خشم، به او حمله‌ور شد.
هوش مصنوعی: شاه به دلقک گفت و دلقک با کبر و arrogance خود، یکی یکی مهره‌های شطرنج را بر سر او می‌زد.
هوش مصنوعی: دلقک که به شدت ترسیده، از شاه می‌خواهد که او را نرنجاند و به او امان دهد.
هوش مصنوعی: دست دیگر خود را باختن به معنای «شکست» است که میر (همان شاه) دستور می‌دهد. او چنان لرزان و بی‌دست و پا شده که مانند کسی است که در سرمای شدید زمهریر (سرما) دچار سردرگمی و گیجی شده است.
هوش مصنوعی: شاه بازی را باخت و در نتیجه، در حالت مات قرار گرفت. اینجا وقتی میگویند “شه شه گفتن” به معنای اعلام باخت است و “میقات شد” یعنی زمان پایان بازی فرا رسیده است.
هوش مصنوعی: آن دلقک ناگهان از جا پریده و به گوشه‌ای رفت و برای اینکه از شدت ترس و فشار روحی خود را پنهان کند، شش نمد (نوعی پارچه یا لایه) بر خود انداخت.
هوش مصنوعی: دلقک به زیر بالشها و زیر نمدهایش پنهان شد تا از آسیب و زخم‌های شاه در امان بماند.
هوش مصنوعی: شاه با صدای پرهیجان و حیرت میگوید: «چه کار کرده‌ای؟ این چه وضعیتی است؟» و در ادامه، او که مقام سلطنت دارد، از شخص مقابل (دلقک) سؤال میکند که چرا این گونه به حال او درآمده است.
هوش مصنوعی: هیچ‌کس نمی‌تواند حقایق را به‌طور مستقیم و بدون پرده‌پوشی بیان کند مگر اینکه در پناه تو، ای خشم‌آور (شخصی با هیبت و قدرت)، باشد و به‌نوعی آرامش پیدا کند. در واقع، بیان حقایق در برابر تو دشوار است.
هوش مصنوعی: ای تو که به خاطر زخم‌های شاه، گیج و مبهوت شده‌ای و حالا من دارم با ضربات شدید، بر تو فشار می‌آورم و تو را زیر گوش پادشاه حریف می‌زنم.
هوش مصنوعی: وقتی محله پر از صدای آزاردهندهٔ فرمانده و جمعیت شد، مردم به در زدن و ایجاد سروصدا پرداخته و نگران و مصیبت‌زده شدند.
هوش مصنوعی: مردم به سرعت از دو طرف بیرون آمدند، زیرا وقت مناسبی برای عفو و رضایت فرارسیده است.
هوش مصنوعی: مردی به نام سید شاه ترمد به شدتی گرفتار و مغرور شده که حتی عقل و شعور او به قدری تحلیل رفته که به اندازهٔ عقل و درک یک کودک رسیده است.
هوش مصنوعی: زهد و پیری باعث شده‌اند که نقص و ضعف‌های بیشتری بر او بیفزاید و در این زهد و دنیاگریزی، هنوز نتوانسته است به عمق و حقیقت آن دست یابد.
هوش مصنوعی: کسی که زحمت کشیده و رنج برده، گنج و پاداشی که از کارهای او ناشی می‌شود، از دید یار پنهان مانده است و او از زحماتش چیزی را نمی‌بیند.
هوش مصنوعی: شاید آن کار او به دلیل ناتوانی خودش نبوده و یا اینکه زمان مناسب برای پاداش دادن هنوز نرسیده است.
هوش مصنوعی: آیا تلاش او مانند تلاش یهودی بود، یا اینکه پاداش او به زمان معین و مشخصی بستگی داشت؟
هوش مصنوعی: درد و رنج او به حدی است که در این بی‌رحمی و سختی، احساس تنهایی و بی‌پناهی میکند.
هوش مصنوعی: چشم‌های او پر از درد است و در گوشه‌ای نشسته، با چهره‌ای بدخلق و در هم کشیده، سرش را پایین انداخته است.
هوش مصنوعی: غمی نیست که انسان‌های زیادی به او توجه کنند، بلکه این عقل و بینش اوست که با تجربه و شعور، به عمق مسائل و نکات پنهان پی می‌برد.
هوش مصنوعی: او با احتیاط و تردید تلاش میکند تا در کار خود به درک و فهمی دست یابد که به نتایج خوب و مثبت منتهی شود.
هوش مصنوعی: راه او از دیدار دوست دور است و او برای رسیدن به آن، هیچ تلاشی نمیکند، چرا که فقط آرزوی مقام و رئیسی دارد.
هوش مصنوعی: مدتی او در ملامت و سرزنش خدا به سر می‌برد، چون احساس میکند که به خاطر محاسبات و کارهایی که کرده، دچار رنج و سختی شده است.
هوش مصنوعی: مدتی با تقدیر و سرنوشت خود در کشمکش هستم، در حالی که بخت من به خاطر مشکلات و سختی‌ها مانند پرنده‌ای در قفس حبس شده و بال‌هایش چیده شده است.
هر کس در قید و بند محدودیت و رنگ و بو گرفتار گشته است هرچند اگر زاهد باشد خوی او تنگ است و بدحال است.
هوش مصنوعی: هر زمانی که انسان از وضعیت ناپسند و محدود کننده‌ای که در آن قرار دارد بیرون نیاید، هرگز نمی‌تواند به حال خوش و آسودگی خاطر دست یابد.
هوش مصنوعی: زاهدان نباید در حال بیکاری و بیکاری به دیگران چیزی بدهند یا کمک کنند، چون در آن حالت، آنها بر اساس نیاز و بی‌چیزی خود، نمی‌توانند درست عمل کنند و ممکن است نتوانند از عهده مسئولیت‌های خود برآیند.
هوش مصنوعی: درد و رنج خود را با کینه و حسرت از دل بیرون می‌برد، و دلش از غصه و مصیبت‌های بی‌پاسخ و غم‌هایش پر است.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.