بخش ۶۱ - نصیحت دنیا اهل دنیا را به زبان حال و بیوفایی خود را نمودن به وفا طمع دارندگان ازو
گفت بنمودم دغل لیکن ترا
از نصیحت باز گفتم ماجرا
همچنین دنیا اگر چه خوش شکفت
بانگ زد هم بیوفایی خویش گفت
اندرین کون و فساد ای اوستاد
آن دغل کون و نصیحت آن فساد
کون میگوید بیا من خوشپیم
وآن فسادش گفته رو من لا شیام
ای ز خوبی بهاران لب گزان
بنگر آن سردی و زردی خزان
روز دیدی طلعت خورشید خوب
مرگ او را یاد کن وقت غروب
بدر را دیدی برین خوش چار طاق
حسرتش را هم ببین اندر محاق
کودکی از حسن شد مولای خلق
بعد فردا شد خرف رسوای خلق
گر تن سیمینتنان کردت شکار
بعد پیری بین تنی چون پنبهزار
ای بدیده لوتهای چرب خیز
فضلهٔ آن را ببین در آبریز
مر خبث را گو که آن خوبیت کو
بر طبق آن ذوق و آن نغزی و بو
گوید او آن دانه بد من دام آن
چون شدی تو صید شد دانه نهان
بس انامل رشک استادان شده
در صناعت عاقبت لرزان شده
نرگس چشم خمار همچو جان
آخر اعمش بین و آب از وی چکان
حیدری کاندر صف شیران رود
آخر او مغلوب موشی میشود
طبع تیز دوربین محترف
چون خر پیرش ببین آخر خرف
زلف جعد مشکبار عقلبر
آخرا چون دم زشت خنگ خر
خوش ببین کونش ز اول باگشاد
وآخر آن رسواییش بین و فساد
زانک او بنمود پیدا دام را
پیش تو بر کند سبلت خام را
پس مگو دنیا به تزویرم فریفت
ورنه عقل من ز دامش میگریخت
طوق زرین و حمایل بین هله
غل و زنجیری شدست و سلسله
همچنین هر جزو عالم میشمر
اول و آخر در آرش در نظر
هر که آخربینتر او مسعودتر
هر که آخوربینتر او مطرودتر
روی هر یک چون مه فاخر ببین
چونک اول دیده شد آخر ببین
تا نباشی همچو ابلیس اعوری
نیم بیند نیم نی چون ابتری
دید طین آدم و دینش ندید
این جهان دید آن جهانبینش ندید
فضل مردان بر زنان ای بو شجاع
نیست بهر قوت و کسب و ضیاع
ورنه شیر و پیل را بر آدمی
فضل بودی بهر قوت ای عمی
فضل مردان بر زن ای حالیپرست
زان بود که مرد پایان بینترست
مرد کاندر عاقبتبینی خمست
او ز اهل عاقبت چون زن کمست
از جهان دو بانگ میآید به ضد
تا کدامین را تو باشی مستعد
آن یکی بانگش نشور اتقیا
وان یکی بانگش فریب اشقیا
من شکوفهٔ خارم ای خوش گرمدار
گل بریزد من بمانم شاخ خار
بانگ اشکوفهش که اینک گلفروش
بانگ خار او که سوی ما مکوش
این پذیرفتی بماندی زان دگر
که محب از ضد محبوبست کر
آن یکی بانگ این که اینک حاضرم
بانگ دیگر بنگر اندر آخرم
حاضریام هست چون مکر و کمین
نقش آخر ز آینهٔ اول ببین
چون یکی زین دو جوال اندر شدی
آن دگر را ضد و نا درخور شدی
ای خنک آنکو ز اول آن شنید
کش عقول و مسمع مردان شنید
خانه خالی یافت و جا را او گرفت
غیر آنش کژ نماید یا شگفت
کوزهٔ نو کو به خود بولی کشید
آن خبث را آب نتواند برید
در جهان هر چیز چیزی میکشد
کفر کافر را و مرشد را رشد
کهربا هم هست و مغناطیس هست
تا تو آهن یا کهی آیی بشست
برد مغناطیست ار تو آهنی
ور کهی بر کهربا بر میتنی
آن یکی چون نیست با اخیار یار
لاجرم شد پهلوی فجار جار
هست موسی پیش قبطی بس ذمیم
هست هامان پیش سبطی بس رجیم
جان هامان جاذب قبطی شده
جان موسی طالب سبطی شده
معدهٔ خر که کشد در اجتذاب
معدهٔ آدم جذوب گندم آب
گر تو نشناسی کسی را از ظلام
بنگر او را کوش سازیدست امام



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به بیان بیوفایی دنیا و فریبندگی آن میپردازد. دنیا به ظاهر زیبا و درخشان است، اما حقیقت آن فساد و فریب است. هر کس که فقط به دنیای مادی نگاه کند، نمیتواند واقعیت های زشت آن را ببیند. شاعر از مثالهایی مانند زیبایی جوانی و جذابیت دنیا سخن میگوید، اما در عین حال به زودگذر بودن آنها اشاره میکند. او هشدار میدهد که باید نظارهگر عاقبت کارها بود و دنیا را تنها از منظر زودگذران آن دید. در نهایت، به ابعاد دیگر زندگی و انتخاب میان دو راهبر خیر و شر پرداخته میشود.
هوش مصنوعی: فقیه به دزد گفت: درست است که با دستار بزرگ فریب نشان دادم، اما از سر خیرخواهی حقیقت حال را به تو گفتم تا بیهوده نبری.
هوش مصنوعی: دنیا هم همینطور است. هرچند زیبا و شکوفا جلوه میکند، خودش با صدای بلند بیوفاییاش را هم اعلام کرده است.
هوش مصنوعی: ای استاد، در این جهانِ پیدایش و نابودی، پیدایش همان فریب است و نابودی همان نصیحت و هشدار.
هوش مصنوعی: پیدایش میگوید بیا که من خوشقدم و دلپذیرم، و نابودیِ همان چیز میگوید برو که من هیچم.
هوش مصنوعی: ای کسی که از شگفتی زیبایی بهار لب به دندان میگزی، سرما و زردی پاییز را هم ببین.
هوش مصنوعی: روز چهرهٔ زیبای خورشید را دیدی، هنگام غروب مرگ او را هم به یاد آور.
هوش مصنوعی: ماه تمام را در این آسمانِ زیبا دیدی، حسرت و کاستیاش را هم در شبهای بیماه ببین.
هوش مصنوعی: کودکی از زیبایی، دل مردم را برد و سرور آنان شد، اما روزگاری بعد پیر و کمخرد و مایهٔ رسوایی شد.
هوش مصنوعی: اگر تن سپید و سیمینِ زیبارویان تو را شکار کرد، پس از پیری آن تن را ببین که چون پنبهزار سفید و پژمرده شده است.
هوش مصنوعی: ای که خوراکهای چرب و لذیذ را دیدهای، پسماندهٔ آن را هم در آبریزگاه ببین.
هوش مصنوعی: به آن پلیدی بگو: آن زیباییات کجا رفت؟ آن مزه و لطافت و بوی خوشی که در سینی داشتی کو؟
هوش مصنوعی: پلیدی پاسخ میدهد: آن دانه بود و من دامِ آن بودم. چون تو شکار شدی، دانه پنهان شد.
هوش مصنوعی: بسا انگشتانی که در هنر و صنعت مایهٔ حسادت استادان بودند و سرانجام لرزان شدند.
هوش مصنوعی: چشم مست و زیبا مانند نرگس را که چون جان عزیز بود، در پایان ببین که کمسو شده و آب از آن میچکد.
هوش مصنوعی: پهلوانی چون حیدر که به صف شیران میرود، سرانجام در پیری مغلوب موشی میشود.
هوش مصنوعی: طبع تیز و دوراندیشِ صنعتگر ماهر را ببین که در پایان مانند خر پیرش کمخرد و فرتوت شده است.
هوش مصنوعی: زلف پیچیده و خوشبویی که عقل از سر میبرد، در پایان مانند دم زشت خر خاکستری میشود.
هوش مصنوعی: پیدایش دنیا را ببین که از آغاز با جلوه و گشادگی بود، و پایانش را هم ببین که رسوایی و تباهی است.
هوش مصنوعی: چون دنیا دام خود را آشکار نشان داده است، پیش چشم تو سبیل آدم خام و مغرور را کنده و او را رسوا کرده است.
هوش مصنوعی: پس نگو که دنیا با نیرنگ مرا فریب داد و اگر نه عقلم از دامش میگریخت، چون دنیا فریبش را پنهان نکرده بود.
هوش مصنوعی: هان، گردنبند زرین و حمایل را ببین که سرانجام به غل و زنجیر بدل شده است.
هوش مصنوعی: هر جزء جهان را همینگونه بسنج و آغاز و پایانش را هر دو در نظر بیاور.
هوش مصنوعی: هر که پایان کار را بیشتر ببیند خوشبختتر است، و هر که بیشتر به آخور و شکم چشم بدوزد راندۀتر است.
هوش مصنوعی: چهرهٔ هر چیز را که در آغاز چون ماه درخشان است ببین، اما چون آغازش را دیدی، پایانش را هم ببین.
هوش مصنوعی: (پایان هر چیز را هم ببین) تا مانند ابلیسِ یکچشم نباشی که فقط نیمی از حقیقت را میبیند و نیمی را نمیبیند، مانند موجودی ناقص و دُمبریده.
هوش مصنوعی: ابلیس گِل و خاکِ آدم را دید اما دین و گوهر معنوی او را ندید؛ ظاهر اینجهانی او را دید اما چشم آنجهانبینِ او را ندید.
هوش مصنوعی: ای دلاور، برتری مردان بر زنان به سبب نیروی بدنی و کسب مال و ملک نیست.
هوش مصنوعی: وگرنه، ای کوردل، شیر و فیل به سبب نیرومندیشان باید بر انسان برتری میداشتند.
هوش مصنوعی: ای کسی که فقط به حالِ حاضر مینگری، برتری مرد بر زن از آن جهت است که مرد بیشتر پایان کار را میبیند.
هوش مصنوعی: مردی که در عاقبتاندیشی ناتوان و کج است، از جهت دوراندیشی مانند زن و فروتر از عاقبتبینان است؛ پس ملاکِ برتری عاقبتبینی است نه مرد بودن.
هوش مصنوعی: از این جهان دو آواز متضاد به گوش میرسد تا معلوم شود تو آمادهٔ پذیرفتن کدام یک هستی.
هوش مصنوعی: یکی از این دو آواز مایهٔ زنده شدن و رستگاری پرهیزگاران است و دیگری فریبندهٔ بدبختان و گمراهان.
هوش مصنوعی: دنیا به زبان حال میگوید: ای خوشگذران، من شکوفهٔ خارم؛ گلها میریزند و از من فقط شاخهٔ خار باقی میماند.
هوش مصنوعی: بانگ شکوفهاش این است که «اینک گل میفروشم» و آدمی را فرا میخواند، اما بانگ خارش این است که «به سوی ما تلاش مکن».
هوش مصنوعی: اگر یکی از این دو بانگ را پذیرفتی، از شنیدن دیگری بازمیمانی، زیرا عاشق نسبت به ضدِ معشوقش کر است.
هوش مصنوعی: یکی از آواها میگوید: «اینک حاضر و آمادهام»، و آواز دیگر میگوید: «به پایان کارم بنگر».
هوش مصنوعی: دنیا میگوید: حاضر بودن و دمدستیِ من همچون حیله و کمین است؛ نقش و سرانجامِ آخر را در آینهٔ آغاز ببین.
هوش مصنوعی: هنگامی که در یکی از این دو جوال (یکی از این دو راه) فرو رفتی، با دیگری بیگانه و ناسازگار میشوی.
هوش مصنوعی: خوشا به حال کسی که از آغاز همان سخنی را شنید که عقلها و گوشِ مردانِ حق شنیدند.
هوش مصنوعی: او خانهٔ دل را خالی یافت و حق در آن جای گرفت؛ پس هر چه جز آن باشد، به چشمش کج و نادرست یا عجیب مینماید.
هوش مصنوعی: کوزهٔ نویی که ادرار در خود کشیده باشد، آب نمیتواند پلیدیِ آن را بزداید؛ یعنی دلِ تازه اگر نخست به پلیدی آلوده شود، پاک شدنش دشوار است.
هوش مصنوعی: در جهان هر چیز، همجنس خود را به سوی خود میکشد: کفر کافر را جذب میکند و هدایت، رهیافته را.
هوش مصنوعی: هم کهربا وجود دارد و هم آهنربا، تا ببینیم تو آهنی یا کاه و به کدام کشیده میشوی.
هوش مصنوعی: اگر آهن باشی آهنربا تو را میبرد، و اگر کاه باشی به کهربا میچسبی.
هوش مصنوعی: آن کس که با نیکان یار و همدم نیست، ناچار همسایه و همنشین بدکاران میشود.
هوش مصنوعی: موسی در چشم قبطیان (فرعونیان) بسیار نکوهیده است و هامان در چشم سبطیان (بنیاسرائیل) بسیار رانده و ملعون.
هوش مصنوعی: جان هامان قبطی را به سوی خود کشیده و جان موسی خواهان و جذبکنندهٔ سبطی شده است.
هوش مصنوعی: معدهٔ خر کاه را به سوی خود جذب میکند و معدهٔ آدمی گندم و آب را؛ هر کس غذای همجنس خود را میطلبد.
هوش مصنوعی: اگر کسی را در تاریکیِ ابهام نمیشناسی، بنگر چه کسی را پیشوای خود ساخته است؛ از پیشوایش او را بشناس.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۱۰ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.