ملک برهم زن تو ادهموار زود
تا بیابی همچو او ملک خلود
خفته بود آن شه شبانه بر سریر
حارسان بر بام اندر دار و گیر
قصد شه از حارسان آن هم نبود
که کند زان دفع دزدان و رنود
او همی دانست که آن کو عادلست
فارغست از واقعه آمن دلست
عدل باشد پاسبان گامها
نه به شب چوبکزنان بر بامها
لیک بد مقصودش از بانگ رباب
همچو مشتاقان خیال آن خطاب
نالهٔ سرنا و تهدید دهل
چیزکی ماند بدان ناقور کل
پس حکیمان گفتهاند این لحنها
از دوار چرخ بگرفتیم ما
بانگ گردشهای چرخست این که خلق
میسرایندش به تنبور و به حلق
مؤمنان گویند که آثار بهشت
نغز گردانید هر آواز زشت
ما همه اجزای آدم بودهایم
در بهشت آن لحنها بشنودهایم
گرچه بر ما ریخت آب و گل شکی
یادمان آمد از آنها چیزکی
لیک چون آمیخت با خاک کرب
کی دهند این زیر و آن بم آن طرب
آب چون آمیخت با بول و کمیز
گشت ز آمیزش مزاجش تلخ و تیز
چیزکی از آب هستش در جسد
بول گیرش آتشی را میکشد
گر نجس شد آب این طبعش بماند
که آتش غم را به طبع خود نشاند
پس غدای عاشقان آمد سماع
که درو باشد خیال اجتماع
قوتی گیرد خیالات ضمیر
بلک صورت گردد از بانگ و صفیر
آتش عشق از نواها گشت تیز
آن چنان که آتش آن جوزریز



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مولانا خواننده را به ترک پادشاهی دنیا مانند ابراهیم ادهم فرامیخواند و میگوید ادهم نگهبانان را برای امنیت نمیخواست، چون عدل را پاسبان میدانست، بلکه بانگ ساز آنان را برای یادآوری ندای الهی و صور قیامت دوست داشت. سپس دو نظر دربارهٔ اصل موسیقی میآورد: حکیمان آن را برگرفته از گردش افلاک و مؤمنان آن را یادگار نغمههای بهشت میدانند. با تمثیل آبِ آلوده که باز آتش را خاموش میکند، نتیجه میگیرد که نغمهٔ زمینی هنوز اثری از آن لطف دارد و سماع غذای عاشقان است و آتش عشق را تیز میکند، و به حکایت مرد تشنهٔ گردوریز اشاره میکند.
هوش مصنوعی: تو نیز مانند ابراهیم ادهم هرچه زودتر پادشاهی دنیا را رها کن و بر هم بزن تا مانند او به پادشاهی جاودان آخرت برسی.
هوش مصنوعی: آن پادشاه (ابراهیم ادهم) شبی بر تخت خود خوابیده بود و نگهبانان بر بام کاخ مشغول پاسبانی و هیاهو بودند.
هوش مصنوعی: هدف پادشاه از گماشتن نگهبانان این نبود که با آنان دزدان و اوباش را دور کند.
هوش مصنوعی: او میدانست که فرمانروای دادگر از پیشامدهای بد آسوده است و دلش در امان است.
هوش مصنوعی: نگهبان واقعی کارها و قدمهای آدمی عدالت است، نه کسانی که شبها بر بامها چوب و طبل پاسبانی میزنند.
هوش مصنوعی: بلکه مقصود او از شنیدن بانگ رباب و ساز پاسبانان این بود که مانند مشتاقان، یاد و خیال آن ندای الهی را در دل زنده کند.
هوش مصنوعی: نالهٔ سرنا و غرش طبل اندکی به آن صور بزرگ قیامت شباهت دارد و آن را به یاد میآورد.
هوش مصنوعی: از همین روست که فیلسوفان گفتهاند ما این آهنگها و نغمهها را از گردش آسمانها گرفتهایم.
هوش مصنوعی: به گفتهٔ آنان، این نغمهها صدای گردش افلاک است که مردم آن را با تنبور و با آواز گلو میخوانند.
هوش مصنوعی: اما مؤمنان میگویند اثر و یادگار بهشت است که هر صدای ناخوشی را خوش و دلنشین کرده است.
هوش مصنوعی: همهٔ ما جزئی از وجود آدم بودهایم و این آهنگها را در بهشت شنیدهایم.
هوش مصنوعی: هرچند پیوستن به آب و گلِ تن ما را به شک و فراموشی انداخت، باز اندکی از آن نغمههای بهشتی به یادمان مانده است.
هوش مصنوعی: ولی چون آن نغمهها با خاکِ این جهانِ پر از اندوه آمیخته شده، این زیر و بمهای زمینی دیگر آن شادی و طرب بهشتی را نمیبخشند.
هوش مصنوعی: مانند آبی که با ادرار آمیخته شود و از این آمیزش طبعش تلخ و تند گردد.
هوش مصنوعی: با این همه، هنوز اندکی از خاصیت آب در آن هست؛ ادرار را در نظر بگیر که باز هم میتواند آتشی را خاموش کند.
هوش مصنوعی: اگرچه آب ناپاک شده، این خاصیت ذاتیاش باقی مانده که آتش غم را فرو بنشاند؛ نغمههای دنیایی نیز هنوز اثری از آن لطف بهشتی دارند.
هوش مصنوعی: بنابراین سماع و شنیدن نغمه غذای روح عاشقان است، زیرا در آن خیالِ وصال و پیوستن به معشوق وجود دارد.
هوش مصنوعی: خیالهای درونی با شنیدن آواز و نغمه نیرو میگیرند، بلکه چنان قوی میشوند که گویی صورت و شکل پیدا میکنند.
هوش مصنوعی: آتش عشق از این نواها تیزتر و شعلهورتر میشود، مانند آتش اشتیاق آن مرد تشنه که گردو در آب میریخت تا صدای آب را بشنود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۱۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.