بخش ۱۹ - قصهٔ آغاز خلافت عثمان رضی الله عنه و خطبهٔ وی در بیان آنک ناصح فعال به فعل به از ناصح قوال به قول
قصهٔ عثمان که بر منبر برفت
چون خلافت یافت بشتابید تفت
منبر مهتر که سه‌پایه بدست
رفت بوبکر و دوم پایه نشست
بر سوم پایه عمر در دور خویش
از برای حرمت اسلام و کیش
دور عثمان آمد او بالای تخت
بر شد و بنشست آن محمودبخت
پس سؤالش کرد شخصی بوالفضول
که آن دو ننشستند بر جای رسول
پس تو چون جستی ازیشان برتری
چون برتبت تو ازیشان کمتری
گفت اگر پایهٔ سوم را بسپرم
وهم آید که مثال عمرم
بر دوم پایه شوم من جای‌جو
گویی بوبکرست و این هم مثل او
هست این بالا مقام مصطفی
وهم مثلی نیست با آن شه مرا
بعد از آن بر جای خطبه آن ودود
تا به قرب عصر لب‌خاموش بود
زهره نه کس را که گوید هین بخوان
یا برون آید ز مسجد آن زمان
هیبتی بنشسته بد بر خاص و عام
پر شده نور خدا آن صحن و بام
هر که بینا ناظر نورش بدی
کور زان خورشید هم گرم آمدی
پس ز گرمی فهم کردی چشم کور
که بر آمد آفتابی بی‌فتور
لیک این گرمی گشاید دیده را
تا ببیند عین هر بشنیده را
گرمیش را ضجرتی و حالتی
زان تبش دل را گشادی فسحتی
کور چون شد گرم از نور قدم
از فرح گوید که من بینا شدم
سخت خوش مستی ولی ای بوالحسن
پاره‌ای راهست تا بینا شدن
این نصیب کور باشد ز آفتاب
صد چنین والله اعلم بالصواب
وآنک او آن نور را بینا بود
شرح او کی کار بوسینا بود
ور شود صد تو که باشد این زبان
که بجنباند به کف پردهٔ عیان
وای بر وی گر بساید پرده را
تیغ اللهی کند دستش جدا
دست چه بود خود سرش را بر کند
آن سری کز جهل سرها می‌کند
این به تقدیر سخن گفتم ترا
ورنه خود دستش کجا و آن کجا
خاله را خایه بدی خالو شدی
این به تقدیر آمدست ار او بدی
از زبان تا چشم کو پاک از شک ست
صد هزاران ساله گویم اندکست
هین مشو نومید نور از آسمان
حق چو خواهد می‌رسد در یک زمان
صد اثر در کانها از اختران
می‌رساند قدرتش در هر زمان
اختر گردون ظلم را ناسخست
اختر حق در صفاتش راسخست
چرخ پانصد ساله راه ای مستعین
در اثر نزدیک آمد با زمین
سه هزاران سال و پانصد تا زحل
دم بدم خاصیتش آرد عمل
در همش آرد چو سایه در ایاب
طول سایه چیست پیش آفتاب
وز نفوس پاک اختروش مدد
سوی اخترهای گردون می‌رسد
ظاهر آن اختران قوام ما
باطن ما گشته قوام سما
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به بیان آغاز خلافت عثمان رضی الله عنه و خطبه او در منبر می‌پردازد. عثمان به دلیل جایگاه معنوی و سیاسی‌اش بر منبر می‌رود و در پاسخ به سوالی درباره‌ی نشستن بر پایه‌های منبر میگوید که او نمی‌تواند مقام سوم را به خاطر شباهت به عمر رها کند، زیرا مقام پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم قابل قیاس نیست. سپس او به نور الهی و تأثیر آن بر بینایی و حقیقت اشاره می‌کند و مردم را به درک عمیق‌تر از واقعیت‌ها دعوت می‌نماید. با استفاده از مثال‌های کیهانی، شاعر به برقراری ارتباط میان عالم بالا و زمین و اهمیت نور و آگاهی در زندگی انسان‌ها تأکید دارد و در نهایت می‌فهماند که نوری که از آسمان می‌تابد قادر است در هر زمان روشنایی ببخشد.
هوش مصنوعی: وقتی عثمان بر منبر رفت و خلافت را به دست آورد، با شتاب و چابکی به کار خود پرداخت.
هوش مصنوعی: عثمان، پس از به‌دست گرفتن خلافت، بر منبر نشست که در واقع نماد رهبری و هدایت مسلمین بود. نخستین پایهٔ منبر به ابوبکر تعلق داشت و پایهٔ دوم به عمر.
هوش مصنوعی: عثمان، به عنوان خلیفه، بر پایهٔ سوم نشسته است و این کار او به خاطر احترام به اسلام و دین است که در دوران عمر به دست آمده بود.
هوش مصنوعی: در دوران خلافت عثمان، او به جایگاه قدرت نشسته و به مقام رهبری دست یافته است. در این بیت به توصیف خوشبختی و شایستگی او در این موقعیت اشاره شده است.
هوش مصنوعی: شخصی فضول از عثمان سوال کرد که چرا آن دو (ابوبکر و عمر) بر جای پیامبر ننشسته‌اند.
هوش مصنوعی: اگر تو از آنها برتری جسته‌ای، بدان که برتری‌ات از نظر معنوی است و نسبت به آنها کمتر از آنچه که به نظر می‌رسد، هستی.
هوش مصنوعی: اگر من پایهٔ سوم را رها کنم، ممکن است که به یاد عمر (عمر بن خطاب) بیفتم.
هوش مصنوعی: من می‌خواهم بر پایهٔ دوم به جایگاه خود بیفتم و در این مقام بگویم که من مانند ابوبکر هستم و این موقعیت نیز مشابه اوست.
هوش مصنوعی: این مقام بلند و والای پیامبر اکرم (مصطفی) است و هیچ‌کس را نمی‌توان با او مقایسه کرد.
هوش مصنوعی: پس از آن، در محل برگزاری خطبه، حضرت عثمان، محبوب و دوست‌داشتنی، تا زمان نزدیک عصر، سکوت کرد و سخنی نگفت.
هوش مصنوعی: هیچ‌کس جرات ندارد که بگوید: «بشتابید و نماز را بخوانید» یا آن زمان از مسجد خارج شود.
هوش مصنوعی: در این بیت، سخن از هیبت و جلال خدای متعال است که بر همگان، اعم از خاص و عام، سایه افکنده و آن نور الهی فضای مسجد و بام آن را روشن کرده است. این تصویر نشان‌دهنده‌ی فراگیری حضور و نور خداوند در میان مردم است.
هوش مصنوعی: هر کس که با بصیرت و آگاهی به نور الهی بنگرد، از روشنی و هدایت آن بهره‌مند میشود و اگر کسی بینا نباشد، از روشنایی این خورشید بی‌نصیب خواهد ماند.
هوش مصنوعی: در نتیجهٔ گرمی و روشنایی فهم، کسی که کور است، بینا میشود، زیرا آفتابی که به طور مداوم و بی‌نقص می‌تابد، دیدگان او را باز می‌کند.
هوش مصنوعی: این گرمی و فهمی که به انسان دست می‌دهد، باعث میشود که او بتواند واقعیت هر چیزی را که شنیده است، به وضوح ببیند.
هوش مصنوعی: گرمای عشق و شوق، حالتی شگفت و تنگی به دل بخشید که آن را گشاد و وسیع کرد.
هوش مصنوعی: وقتی کور از شوق و شادی نور قدم را احساس می‌کند، میگوید که من بینا شدم.
هوش مصنوعی: بوالحسن، سخت خوشحال و سرمست به‌نظر می‌رسد، اما باید دانست که راهی وجود دارد که او را به بینایی واقعی می‌رساند.
هوش مصنوعی: این نصیب انسان‌های نابینا خواهد بود، اگر در برابر آفتاب (حقایق و روشنایی‌ها) قرار بگیرند. به راستی، خداوند داناتر است که چه چیزی درست است و چه چیزی نادرست.
هوش مصنوعی: کسی که آن نور (حقیقت) را می‌بیند، باید بداند که هیچ چیز به اندازه‌ی شناخت و باور به آن نور، ارزشمند نیست.
هوش مصنوعی: اگر صد نفر هم مانند تو باشند، چه فایده‌ای دارد، چون این زبان (زبان گویا) نمی‌تواند پردهٔ حقیقت را به حرکت درآورد و آن را عیان کند.
هوش مصنوعی: ناله و افسوس به حال کسی که پرده حقیقت را کنار بزند، خشم و قهر الهی به سرنوشت او می‌انجامد و او را از خود دور می‌کند.
هوش مصنوعی: منظور این است که دست چه قدرتی دارد که بتواند سر او را از تن جدا کند، حال آنکه او (جاهل) با جهل خود، سرهای دیگران را بریده و آسیب زده است.
هوش مصنوعی: این جمله را به خاطر تقدیر و سرنوشت گفتم، وگرنه او چگونه می‌تواند با دستش به چیزی دست یابد در حالی که موضوع بسیار فراتر از توانایی‌های اوست.
هوش مصنوعی: اگر به خواهر (خاله) آسیب برسانی، خودت هم به همان اندازه آسیب می‌بینی و این موضوع به سرنوشت مربوط میشود، اگر او (خواهر) آسیب می‌دید.
هوش مصنوعی: تا زمانی که زبان نتواند به درستی از شک و تردید پاک شود، حتی اگر صد هزار سال بگذرد، باز هم کم و ناچیز خواهد بود.
هوش مصنوعی: هرگز ناامید نشو چرا که نور الهی از آسمان همواره می‌تابد و به محض اینکه بخواهد، به زمین می‌رسد.
هوش مصنوعی: قدرت الهی در هر زمان آثار زیادی مانند ستاره‌ها را به عالم هستی می‌رساند.
هوش مصنوعی: در این بیت، به دو نوع اختر (ستاره) اشاره شده است. اختر گردون که نشانه‌ای از ظلم است، به خاطر قدرتی که در ظلم و فساد دارد، و اختر حق که نمایانگر صفات نیک و راستین است و در وجود خود ثابت و راسخ است. به طور کلی، اشاره به تقابل بین ظلم و حق دارد.
هوش مصنوعی: زمانی که سیاره زحل به مدت پانصد سال در حرکت است، چرخش آن به این صورت است که به زمین نزدیک میشود و بر این اساس تأثیر خاصی بر آن دارد.
هوش مصنوعی: عمل و کار و تلاش انسان، با کارکرد سیاره زحل که نشان‌دهندهٔ محدودیت‌هاست، رابطه‌ای نزدیک و تاثیرگذار دارد. زحل، که نماد زمان و محدودیت‌هاست، هر لحظه خاصیتی را به آنچه انجام می‌دهیم می‌افزاید.
هوش مصنوعی: در این بیت اشاره به این است که سایه وقتی که خورشید (آفتاب) می‌آید، در واقع در هم می‌رود و ناپدید میشود. در واقع، طول سایه به معنای وجود سایه در غیاب نور آفتاب است و با آمدن آفتاب، سایه از بین می‌رود.
هوش مصنوعی: از نفوس پاک و نی‌های راستین، یاری و کمک به سوی ستاره‌های آسمان می‌رسد.
هوش مصنوعی: ظاهر آن ستاره‌ها (اختران) دلیل است بر وجود ما، در حالی‌که باطن ما (حقیقت ما) سبب وجود آسمان است.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۱۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.