بخش ۱۳۶ - بیان آنک خلق دوزخ گرسنگانند و نالانند به حق کی روزیهای ما را فربه گردان و زود زاد به ما رسان کی ما را صبر نماند
این سخن پایان ندارد موسیا
هین رها کن آن خران را در گیا
تا همه زان خوش علف فربه شوند
هین که گرگانند ما را خشم‌مند
نالهٔ گرگان خود را موقنیم
این خران را طعمهٔ ایشان کنیم
این خران را کیمیای خوش دمی
از لب تو خواست کردن آدمی
تو بسی کردی به دعوت لطف و جود
آن خران را طالع و روزی نبود
پس فرو پوشان لحاف نعمتی
تا بردشان زود خواب غفلتی
تا چو بجهند از چنین خواب این رده
شمع مرده باشد و ساقی شده
داشت طغیانشان ترا در حیرتی
پس بنوشند از جزا هم حسرتی
تا که عدل ما قدم بیرون نهد
در جزا هر زشت را درخور دهد
که آن شهی که می‌ندیدندیش فاش
بود با ایشان نهان اندر معاش
چون خرد با تست مشرف بر تنت
گرچه زو قاصر بود این دیدنت
نیست قاصر دیدن او ای فلان
از سکون و جنبشت در امتحان
چه عجب گر خالق آن عقل نیز
با تو باشد چون نه‌ای تو مستجیز
از خرد غافل شود بر بد تند
بعد آن عقلش ملامت می‌کند
تو شدی غافل ز عقلت عقل نی
کز حضورستش ملامت کردنی
گر نبودی حاضر و غافل بدی
در ملامت کی تو را سیلی زدی
ور ازو غافل نبودی نفس تو
کی چنان کردی جنون و تفس تو
پس تو و عقلت چو اصطرلاب بود
زین بدانی قرب خورشید وجود
قرب بی‌چونست عقلت را به تو
نیست چپ و راست و پس یا پیش رو
قرب بی‌چون چون نباشد شاه را
که نیابد بحث عقل آن راه را
نیست آن جنبش که در اصبع تراست
پیش اصبع یا پسش یا چپ و راست
وقت خواب و مرگ از وی می‌رود
وقت بیداری قرینش می‌شود
از چه ره می‌آید اندر اصبعت
که اصبعت بی او ندارد منفعت
نور چشم و مردمک در دیده‌ات
از چه ره آمد به غیر شش جهت
عالم خلقست با سوی و جهات
بی‌جهت دان عالم امر و صفات
بی‌جهت دان عالم امر ای صنم
بی‌جهت‌تر باشد آمر لاجرم
بی‌جهت بد عقل و علام البیان
عقل‌تر از عقل و جان‌تر هم ز جان
بی‌تعلق نیست مخلوقی بدو
آن تعلق هست بی‌چون ای عمو
زانک فصل و وصل نبود در روان
غیر فصل و وصل نندیشد گمان
غیر فصل و وصل پی بر از دلیل
لیک پی بردن بننشاند غلیل
پی پیاپی می‌بر ار دوری ز اصل
تا رگ مردیت آرد سوی وصل
این تعلق را خرد چون ره برد
بستهٔ فصلست و وصلست این خرد
زین وصیت کرد ما را مصطفی
بحث کم جویید در ذات خدا
آنک در ذاتش تفکر کردنیست
در حقیقت آن نظر در ذات نیست
هست آن پندار او زیرا به راه
صد هزاران پرده آمد تا اله
هر یکی در پرده‌ای موصول خوست
وهم او آنست که آن خود عین هوست
پس پیمبر دفع کرد این وهم از او
تا نباشد در غلط سوداپز او
وانکه اندر وهم او ترک ادب
بی‌ادب را سرنگونی داد رب
سرنگونی آن بود کو سوی زیر
می‌رود پندارد او کو هست چیر
زانک حد مست باشد این چنین
کو نداند آسمان را از زمین
در عجبهااش به فکر اندر روید
از عظیمی وز مهابت گم شوید
چون ز صنعش ریش و سبلت گم کند
حد خود داند ز صانع تن زند
جز که لا احصی نگوید او ز جان
کز شمار و حد برونست آن بیان
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به تصویری از وضعیت انسان‌ها به‌عنوان گرسنگان و نالانان در دوزخ می‌پردازد، که به خاطر کمبود روزی دچار تشنگی و گرسنگی هستند. او به مخلوقات خطاب می‌کند که خود را رها کنند و به سوی غذا بروید تا خویشتن را فربه کنند. همچنین، شاعر به عقل و آگاهی اشاره می‌کند و یادآوری می‌کند که انسان‌ها باید از غفلت و جهالت بیرون بیایند و حقیقت را بشناسند. او به این نکته می‌پردازد که درک و شناخت حقیقی خداوند نیاز به تفکر عمیق و برقراری ارتباط با ذات الهی دارد و هرگونه تصور خالی از حقیقت و به دور از ادب، انسان را به ورطه سقوط می‌کشاند. در نهایت، او از اهمیت تفکر صحیح در ذات خداوند صحبت می‌کند و تأکید می‌کند که باید بر جنبه‌های غیرمادی وجود متمرکز شویم.
هوش مصنوعی: این گفت‌وگو پایانی ندارد، ای موسی، پس بهتر است که آن افراد خچپوش و ناتوان را رها کنی و به سراغ گیاهان و نعمت‌ها بروی.
هوش مصنوعی: همه باید از آن علف خوش تغذیه شوند تا گرگ‌ها نسبت به ما خشمگین نشوند.
هوش مصنوعی: ما خودمان از نالهٔ گرگان (دشمنان) آگاهیم و می‌دانیم که این خران (افراد ناتوان یا بی‌کفایت) طعمهٔ آنها خواهند شد.
هوش مصنوعی: این انسان‌ها (خران) از تو می‌خواهند که با کلام شیرین و خوشایندت، آنها را به بهترین شکل بسازی و شاد کنی.
هوش مصنوعی: تو با لطف و سخاوتمندی خود تلاش کردی تا زندگی بهتری برای این اراذل (خران) فراهم کنی؛ اما آنها هنوز طالع و روزی خوبی ندارند و همچنان در تنگدستی به سر می‌برند.
هوش مصنوعی: پس، لحاف نعمتی را بر روی آنها بکش تا زود از خواب غفلت بیدار شوند.
هوش مصنوعی: وقتی مردم از خواب غفلت بیدار شوند، دیگر شمع‌های روشن (نماد زندگی و امید) نخواهند داشت و ساقی (آب‌دهنده، نماد معیشت و زندگی) نخواهد بود.
هوش مصنوعی: طغیان و نافرمانی این افراد تو را در حیرت و تعجب قرار داده است، در حالی که پس از آن باید از مجازات و عواقب کارهای خود، حسرت و افسوس بخورند.
هوش مصنوعی: زمانی که عدل ما در جزا عملی شود، هر فرد زشت و نادرست هم سزا و عاقبتی متناسب با اعمالش خواهد گرفت.
هوش مصنوعی: آن شاهی که مردم به‌راحتی می‌توانستند روی او را ببینند، در واقع در تقسیم روزی و معیشت به‌طور پنهان با آنان درگیر بود.
هوش مصنوعی: خرد (عقل) تو بر جسم (تن و ظاهر) تو نظارت دارد، با این که دیدن تو برای او ممکن نیست و نمی‌تواند تو را به‌طور کامل بشناسد.
هوش مصنوعی: ای فلان، نقص در درک و شناخت او به سبب سکون و تحرک تو در آزمایش‌ها نیست.
هوش مصنوعی: چقدر عجیب است که خالق همان عقل که با توست، از تو درخواست کمک نمی‌کند، چون تو خود را محتاج نمی‌دانی.
هوش مصنوعی: کسی که از عقل و خرد خود غافل شود، وقتی به کارهای بدی دست می‌زند، بعداً عقل و هوش او او را سرزنش و ملامت می‌کند.
هوش مصنوعی: تو از عقل خود غافل شدی، در حالی که عقل به خاطر غفلت تو نمی‌تواند تو را سرزنش کند؛ چرا که عقل به دلیل عدم حضور تو در حال ملامت است.
هوش مصنوعی: اگر تو غافل و بی‌خبر از خودت نبودی، دیگر نمی‌توانستی خود را سرزنش کنی که چرا به خود سیلی زدی.
هوش مصنوعی: اگر از وجود خود غافل نبودی، چرا این‌قدر دیوانه‌وار و بی‌هوش شده‌ای؟
هوش مصنوعی: عقل تو مانند اصطرلاب (تلسکوپ قدیمی) است که می‌تواند حقیقت را به خوبی ببیند و درک کند، بنابراین می‌توانی نزدیکی به منبع وجود (خداوند) را درک کنی.
هوش مصنوعی: نزدیکی و قرب به حقیقت مطلق (خدا) برای عقل معین و مشخص نیست و او نه به چپ و راست می‌تواند برود و نه به جلو و عقب، زیرا آنجا مفاهیم معمولی مکانی وجود ندارد.
هوش مصنوعی: اگر قرب و نزدیکی به حقیقت و پروردگار بی‌حد و اندازه باشد، شاهی (ویرایش) که به این قرب دست نیابد، نمی‌تواند با عقل خود به فهم و بحث دربارهٔ آن راه بپردازد.
هوش مصنوعی: جنبشی که در انگشت تو وجود دارد، ناشی از حرکات خود انگشت نیست، بلکه واقعیتی فراتر از آن موجب این حرکت می‌شود. اینطور نیست که حرکت به خودی خود از پیش یا پس یا چپ و راست انگشت ناشی شود.
هوش مصنوعی: زمانی که انسان در خواب و هنگام مرگ است، از او جدا می‌شود، اما در زمان بیداری، او به زندگی و وجودش نزدیک می‌شود و وجودش را تجربه می‌کند.
هوش مصنوعی: این بیت به این معنی است که وجود هر چیز شادی‌بخش و مفید، از کجا به دست می‌آید، در حالی که وجود انگشت (اصبع) بدون او (خدا یا منبع هستی) هیچ بهره‌ای ندارد. به عبارت دیگر، همه چیز به خدا وابسته است و خودش به تنهایی ارزشی ندارد.
هوش مصنوعی: نور چشم و مردمک در چشمان تو از چه طریق و از کدام جهت آمده است که در شش جهت معروف وجود ندارد؟
هوش مصنوعی: عالم مخلوقات با ابعاد و جهات مختلف وجود دارد، اما بدان که عالم امر (آسمان معنوی و حقایق الهی) و صفات خداوند، خارج از این جهات و محدودیت‌هاست.
هوش مصنوعی: اى صنم (محبوب)، عالم را بدون دلیل بدان؛ زیرا آمر (فرمانده) نیز بی‌جهت‌تر از آن عالم است.
هوش مصنوعی: قصد ندارم به چیزی بی‌دلیل و بی‌سبب، عقل را کم‌ارزش تصور کنم؛ زیرا عقل خود بهتر از جان است و بیشتر از جان، حقیقت را می‌شناسد.
هوش مصنوعی: هر مخلوقی به خدا وابسته است و این وابستگی بدون هیچ شکی وجود دارد، ای برادر.
هوش مصنوعی: چون در روح انسانی فصل و وصلی وجود ندارد، بنابراین نمی‌توان به مسائل مربوط به فصل و وصلی اندیشید. این بیانگر آن است که در ذات انسان پیوندی فراتر از این دسته‌بندی‌ها وجود دارد.
هوش مصنوعی: تنها غیر از فصل و وصل (دو حالت جدایی و پیوستگی)، دلیلی در پی وجود ندارد، اما درک این مطلب نشان می‌دهد که فهمیدن حقیقت، مانند شعله‌ای سوزان است.
هوش مصنوعی: در اینجا گفته می‌شود که به طور مداوم و پیوسته از اصل و منبع دور افتاده‌ایم و این دوری باعث می‌شود که به سمت وصلی واقعی نرسیم؛ باید به ریشه‌های وجودی خود نزدیک شویم تا به حالت واقعی و انسانی‌مان دست یابیم.
هوش مصنوعی: این وابستگی را عقل به خوبی درک می‌کند، زیرا این وابستگی به فصولی که شامل جدایی و پیوستگی هستند، مربوط می‌شود.
هوش مصنوعی: پیامبر اسلام، مصطفی (یعنی محمد)، به ما توصیه کرده که در مورد ذات خداوند سخن‌وری نکنیم و در این باره کنکاش نکنیم.
هوش مصنوعی: در حقیقت، هرگونه تفکر و نظر درباره ذات خداوند ممکن نیست، چون ذات او فراتر از درک ماست و نمی‌توان به سادگی در آن بیندیشیم.
هوش مصنوعی: پندار او حقیقت ندارد و به خاطر این است که از هزاران پرده گذشته تا به ما برسد، یعنی برای رسیدن به حقیقت، موانع و حجاب‌های بسیاری وجود دارد.
هوش مصنوعی: هر کس در پرده‌ای خاصی قرار دارد و در آن حال، قدری از حقیقت و وجود خود را درک می‌کند، در واقع آنچه او به آن می‌اندیشد، همان ماهیت واقعی اوست.
هوش مصنوعی: پیامبر این خیال و توهم را از او دور کرد تا او در اشتباه و غلط اندیشی گرفتار نشود و گرفتار فریب نگردد.
هوش مصنوعی: کسی که در گمانش ادب را ترک کرده و بی‌ادب است، خداوند او را به سرنگونی و نابودی دچار می‌کند.
هوش مصنوعی: سرنگونی و سقوط زمانی اتفاق می‌افتد که کسی به سمت پایین حرکت کند و گمان کند که او قدرت و توانایی دارد.
هوش مصنوعی: چون کسی که مستی‌اش شدت دارد، نمی‌تواند تفاوت بین آسمان و زمین را تشخیص دهد، به همین دلیل به چنین حالتی دچار می‌شود.
هوش مصنوعی: در شگفتی‌های او غرق می‌شوید و از بزرگی و جلال او به حیرت می‌آیید.
هوش مصنوعی: وقتی که مخلوق به آثار و نشانه‌های خداوند پی ببرد و آنها را از یاد ببرد، دیگر حد و مرز خود را نمی‌داند و از خالق خود دور می‌شود.
هوش مصنوعی: جز خدا کسی نمی‌تواند دربارهٔ جان بگوید، چون جان از شمار و حدود خارج است و بی‌حد و مرز است.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.