بخش ۱۷۹ - پیدا شدن روح القدس بصورت آدمی بر مریم بوقت برهنگی و غسل کردن و پناه گرفتن بحق تعالی
همچو مریم گوی پیش از فوت ملک
نقش را کالعوذ بالرحمن منک
دید مریم صورتی بس جان‌فزا
جان‌فزایی دلربایی در خلا
پیش او بر رست از روی زمین
چون مه وخورشید آن روح الامین
از زمین بر رست خوبی بی‌نقاب
آنچنان کز شرق روید آفتاب
لرزه بر اعضای مریم اوفتاد
کو برهنه بود و ترسید از فساد
صورتی که یوسف ار دیدی عیان
دست از حیرت بریدی چو زنان
همچو گل پیشش برویید آن ز گل
چون خیالی که بر آرد سر ز دل
گشت بی‌خود مریم و در بی‌خودی
گفت بجهم در پناه ایزدی
زانک عادت کرده بود آن پاک‌جیب
در هزیمت رخت بردن سوی غیب
چون جهان را دید ملکی بی‌قرار
حازمانه ساخت زان حضرت حصار
تا به گاه مرگ حصنی باشدش
که نیابد خصم راه مقصدش
از پناه حق حصاری به ندید
یورتگه نزدیک آن دز برگزید
چون بدید آن غمزه‌های عقل‌سوز
که ازو می‌شد جگرها تیردوز
شاه و لشکر حلقه در گوشش شده
خسروان هوش بیهوشش شده
صد هزاران شاه مملوکش برق
صد هزاران بدر را داده به دق
زهره نی مر زهره را تا دم زند
عقل کلش چون ببیند کم زند
من چگویم که مرا در دوخته‌ست
دمگهم را دمگه او سوخته‌ست
دود آن نارم دلیلم من برو
دور از آن شه باطل ما عبروا
خود نباشد آفتابی را دلیل
جز که نور آفتاب مستطیل
سایه کی بود تا دلیل او بود
این بس استش که ذلیل او بود
این جلالت در دلالت صادقست
جمله ادراکات پس او سابقست
جمله ادراکات بر خرهای لنگ
او سوار باد پران چون خدنگ
گر گریزد کس نیابد گرد شه
ور گریزند او بگیرد پیش ره
جمله ادراکات را آرام نی
وقت میدانست وقت جام نی
آن یکی وهمی چو بازی می‌پرد
وآن دگر چون تیر معبر می‌درد
وان دگر چون کشتی با بادبان
وآن دگر اندر تراجع هر زمان
چون شکاری می‌نمایدشان ز دور
جمله حمله می‌فزایند آن طیور
چونک ناپیدا شود حیران شوند
همچو جغدان سوی هر ویران شوند
منتظر چشمی به هم یک چشم باز
تا که پیدا گردد آن صید به ناز
چون بماند دیر گویند از ملال
صید بود آن خود عجب یا خود خیال
مصلحت آنست تا یک ساعتی
قوتی گیرند و زور از راحتی
گر نبودی شب همه خلقان ز آز
خویشتن را سوختندی ز اهتزاز
از هوس وز حرص سود اندوختن
هر کسی دادی بدن را سوختن
شب پدید آید چو گنج رحمتی
تا رهند ازحرص خود یکساعتی
چونک قبضی آیدت ای راه‌رو
آن صلاح تست آتش دل مشو
زآنک در خرجی در آن بسط و گشاد
خرج را دخلی بباید زاعتداد
گر هماره فصل تابستان بدی
سوزش خورشید در بستان شدی
منبتش را سوختی از بیخ و بن
که دگر تازه نگشتی آن کهن
گر ترش‌رویست آن دی مشفق است
صیف خندانست اما محرقست
چونک قبض آید تو در وی بسط بین
تازه باش و چین میفکن در جبین
کودکان خندان و دانایان ترش
غم جگر را باشد و شادی ز شش
چشم کودک همچو خر در آخُرست
چشم عاقل در حساب آخِرست
او در آخر چرب می‌بیند علف
وین ز قصاب آخرش بیند تلف
آن علف تلخست کین قصاب داد
بهر لحم ما ترازویی نهاد
رو ز حکمت خور علف کان را خدا
بی غرض دادست از محض عطا
فهم نان کردی نه حکمت ای رهی
زانچ حق گفتت کلوا من رزقه
رزق حق حکمت بود در مرتبت
کان گلوگیرت نباشد عاقبت
این دهان بستی دهانی باز شد
کو خورندهٔ لقمه‌های راز شد
گر ز شیر دیو تن را وابری
در فطام اوبسی نعمت خوری
ترک‌جوشش شرح کردم نیم‌خام
از حکیم غزنوی بشنو تمام
در الهی‌نامه گوید شرح این
آن حکیم غیب و فخرالعارفین
غم خور و نان غم‌افزایان مخور
زانک عاقل غم خورد کودک شکر
قند شادی میوهٔ باغ غمست
این فرح زخمست وآن غم مرهمست
غم چو بینی در کنارش کش به عشق
از سر ربوه نظر کن در دمشق
عاقل از انگور می بیند همی
عاشق از معدوم شی بیند همی
جنگ می‌کردند حمالان پریر
تو مکش تا من کشم حملش چو شیر
زانک زان رنجش همی‌دیدند سود
حمل را هر یک ز دیگر می‌ربود
مزد حق کو مزد آن بی‌مایه کو
این دهد گنجیت مزد و آن تسو
گنج زری که چو خسپی زیر ریگ
با تو باشد ان نباشد مرده ریگ
پیش پیش آن جنازه‌ت می‌دود
مونس گور و غریبی می‌شود
بهر روز مرگ این دم مرده باش
تا شوی با عشق سرمد خواجه‌تاش
صبر می‌بیند ز پردهٔ اجتهاد
روی چون گلنار و زلفین مراد
غم چو آیینه‌ست پیش مجتهد
کاندرین ضد می‌نماید روی ضد
بعد ضد رنج آن ضد دگر
رو دهد یعنی گشاد و کر و فر
این دو وصف از پنجهٔ دستت ببین
بعد قبض مشت بسط آید یقین
پنجه را گر قبض باشد دایما
یا همه بسط او بود چون مبتلا
زین دو وصفش کار و مکسب منتظم
چون پر مرغ این دو حال او را مهم
چونک مریم مضطرب شد یک زمان
همچنانک بر زمین آن ماهیان
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، مولانا به تجلی روح‌القدس به شکل انسانی بر مریم می‌پردازد که در حالت برهنگی و غسل کردن قرار دارد. مریم با دیدن این تجلی دچار احساس حیرت و شگفتی می‌شود و از ترس به پناه حق پناه می‌برد. روح‌القدس با جلال و زیبایی خود او را مجذوب می‌کند و مریم در این حالت بی‌خود شده و به دنبال پناهی از قدرت ایزدی است. مولانا به تضادهایی اشاره می‌کند که در زندگی وجود دارد و به غم و شادی، قبض و بسط زندگی اشاره می‌کند و در نهایت بر ضرورت آگاهی و تفکر در برابر تجربیات انسانی تأکید می‌کند.
هوش مصنوعی: به مانند مریم، قبل از مرگ، به ملک (فرشته) بگو، برای پناه بردن به خداوند رحمان، از تو خواهش می‌کنم مرا در آغوش بگیرد.
هوش مصنوعی: مریم یک صورتی را دید که بسیار جان‌بخش و دلربا بود و این شکل از عالم بالا و آسمانی در فضا ظاهر شده بود.
هوش مصنوعی: در برابر او، آن روح الامین (فرشته وحی) به مانند ماه و خورشید از زمین برخاست.
هوش مصنوعی: خوبی و صفای روح القدس، بدون هیچ پرده و حجاب، از زمین به عرش و اوج رسته است، همان‌طور که آفتاب از جانب شرق طلوع می‌کند.
هوش مصنوعی: مریم در حالی که برهنه بود، به شدت ترسید و لرزید، زیرا از فساد و گناه می‌ترسید.
هوش مصنوعی: مریم وقتی صورت یوسف را به‌طور واضح دید، از حیرت دست برداشت و مانند زنان به خود آمد.
هوش مصنوعی: چنان‌که گل در کنار او می‌روید، او نیز مانند گلی است که خیالِ دل را از خود به نمایش می‌گذارد.
هوش مصنوعی: مریم در حالتی از بی‌خودگی و حیرت قرار گرفت و در این حالت به خداوند پناه برد.
هوش مصنوعی: زیرا آن پاک‌جیب (مریم) عادت کرده بود وقتی که در حال فرار (هزیمت) است، به سمت عالم غیب و معنوی پناه ببرد.
هوش مصنوعی: وقتی فرشتگان آسمانی جهان را مشاهده کردند، با شتاب و بی‌قراری برای حفاظت و نگهبانی از آن حضرت (مریم) حصاری ایجاد کردند.
هوش مصنوعی: در زمان مرگ، باید دژی برای انسان باشد که دشمن نتواند به هدف او دست یابد.
هوش مصنوعی: خداوند برای حفاظت از او (انسان) به گونه‌ای پناهگاهی قرار داده که نمی‌تواند دشمن (ابلیس) به هدفش برسد و به او آسیب بزند.
هوش مصنوعی: وقتی آن نگاه‌های فریبنده و عقل‌سوز را دید، که باعث می‌شد جگرها مانند تیر، به درد بیفتند و آسیب ببینند.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاه و لشکر به دور مریم حلقه زده‌اند و از زیبایی و جاذبه‌اش به شدت مجذوب و بی‌هوش شده‌اند، به‌طوری که هوش و خردشان را از دست داده‌اند.
هوش مصنوعی: خداوند برای مملوکانش (بردگان پادشاه) به تعداد بسیار زیاد، خوشی و پاداشی بزرگ فراهم کرده است، به گونه‌ای که نور آنها (مملوک‌ها) به روشنی ستاره‌های درخشان می‌تابد.
هوش مصنوعی: زیبایی و جذابیت (زهره) زهره (مریم) تا زمانی وجود دارد که عقل کل (خدا) او را ببیند، و در آن صورت نخواهد بود که زیبایی را به خود بگیرد یا کم شود.
هوش مصنوعی: من نمی‌دانم چگونه بگویم که در این حال که نفس من در خطر است، نفس (روح) او به گونه‌ای جانسوز شده است.
هوش مصنوعی: من دلیل خود را از درد دل ناشی از آن آتش (عشق) می‌دانم؛ از آنجا که این عشق به من یاری می‌دهد تا از آن پادشاه دروغین و فریبنده دور شوم.
هوش مصنوعی: هیچ‌کس نمی‌تواند برای آفتاب دلیل و نشانه‌ای ارائه دهد، جز خود نور آفتاب که به شکل مستطیل، روشنایی را نمایان می‌کند.
هوش مصنوعی: سایه چه چیزی می‌تواند باشد تا دلیل وجود او محسوب شود؟ همین کافی است که او ذلیل و ناتوان است.
هوش مصنوعی: این عظمت و بزرگی در نشانه‌گذاری و دلالت حقیقت دارد و تمامی درک‌ها و دانش‌ها پیش از او وجود دارند و از آن سرچشمه می‌گیرند.
هوش مصنوعی: جملگی ادراکات، بر افرادی ناتوان و کم‌فهم مانند خرهای لنگ سوارند و آنها مثل تیرهایی پرتاب می‌شوند.
هوش مصنوعی: اگر کسی از پادشاه بگریزد، هرگز نمی‌تواند او را پیدا کند، اما اگر خود پادشاه مانند کسی که گریز می‌زند، به دنبال فرد گریزنده برود، او را در مسیر خود خواهد یافت.
هوش مصنوعی: هیچ یک از ادراکات و آگاهی‌ها در زمان مناسب خود، آرام و ثابت نمی‌مانند؛ چون وقتی انسان در حال خوشگذرانی یا سرخوشی است، نمی‌تواند به درک صحیحی برسد.
هوش مصنوعی: یکی از ادراکات ذهنی شبیه به بازی است که به صورت تصادفی جلوه می‌کند، در حالی که دیگری مانند تیری است که به دقت و هدفمند مسیرش را می‌سوزاند و می‌شکافد.
هوش مصنوعی: این بیت به مقایسه بین دو حالت متفاوت می‌پردازد. یکی از آنها مانند کشتی است که با بادبان حرکت می‌کند و به جلو می‌رود، در حالی که دیگری همیشه در حال پس‌گردانی و عقب‌نشینی است. این تصویر نشان‌دهنده دو نوع رفتار یا وضعیت است که یکی پیشرفت و حرکت رو به جلو و دیگری عدم پیشرفت و تزلزل را نشان می‌دهد.
هوش مصنوعی: چون شکاری از دور به نظر می‌رسد، تمام پرندگان به سوی او حمله می‌کنند و بر شدت حمله خود می‌افزایند.
هوش مصنوعی: وقتی که آن شکار ناپیدا می‌شود، پرندگان هم مانند جغدها حیرت‌زده می‌شوند و به سمت هر ویرانی می‌روند.
هوش مصنوعی: چشم‌ها را بسته‌ایم و منتظریم که آن شکار زیبا و دلربا (که در اینجا به روح القدس اشاره دارد) پیدا شود.
هوش مصنوعی: اگر مدت زیادی بگذرد و آن صید به انتظار نرسد، می‌گویند که آنچه انتظارش را می‌کشیدند، فقط ملال و دل‌سردی بوده است، یا اینکه آن صید وجود نداشته و فقط خیال و پنداری بوده که در ذهن آنان نشسته است.
هوش مصنوعی: مصلحت این است که انسان باید در یک برهه از زمان، نیرویی به دست آورد و از آرامش و راحتی بهره‌مند شود تا بتواند به توانایی و قدرت خود برسد.
هوش مصنوعی: اگر شب نبود، همه‌ی مردم از آز و طمع خود به خاکستر تبدیل می‌شدند و در عذاب رنج می‌کشیدند.
هوش مصنوعی: افرادی که به هوس و حرص خود مشغولند و از آن برای به دست آوردن سود استفاده می‌کنند، در حقیقت باعث آتش‌سوزی وجود خود می‌شوند و خود را در معرض خطر قرار می‌دهند.
هوش مصنوعی: شب که می‌رسد، برکت و رحمتی مانند یک گنج آشکار می‌شود تا مردم بتوانند به مدت یک ساعت از حرص و طمع خود فاصله بگیرند.
هوش مصنوعی: ای مسافر، وقتی که به تو تسلطی یا گرفتن چیزی برسد، آن به نفع توست و برای تو خوب است، پس در دل خود ناراحت یا التماس نکن.
هوش مصنوعی: از آن جایی که در خرج و هزینه، گشایش و وسعت وجود دارد، لازم است که در مقدار هزینه کردن نیز تدبیری به خرج داده شود.
هوش مصنوعی: اگر همیشه فصل تابستان بود، سوزش خورشید در باغ شدت پیدا می‌کرد و تحمل آن دشوار می‌شد.
هوش مصنوعی: تو ریشهٔ درخت قدیمی را سوزاندی و از بین بردی، بنابراین دیگر آن درخت نمی‌تواند جوانه بزند و تازه شود.
هوش مصنوعی: اگر در آن دی (دوران یا زمان) او ترشرو و عبوس باشد، همچنانکه به نظر می‌رسد، در حقیقت مهربان است. اما در صفای زمان طرب و شادابی، همچنان که از ظاهرش پیداست، آتشین و سوزان است.
هوش مصنوعی: زمانی که قبض و سختی و تنگی به تو برسد، در آن لحظه بسط و گشایش را ببین و اجازه نده افکار منفی و اندوه بر forehead (جبین) تو تأثیر بگذارد.
کودکان همواره خندان هستند و دانایان و برزگسالان همیشه ترشرو هستند /// چون شادی کودکان از شش است ولی ترشروئی بزرگسالان از جگر است. در طب و روانشناسی قدیم چنین باوری وجود داشته است.
هوش مصنوعی: چشم کودک مانند چشم خر، در آخر کار به چیزهای ساده و ظاهری دقت می‌کند، اما چشم عاقل به نتیجه و حساب و کتاب نهایی می‌نگرد.
هوش مصنوعی: کودک در پایان کار تنها به خوشمزگی علف‌ها توجه می‌کند و این در حالی است که قصاب در پایان کار، چیزی جز فساد و تخریب نمی‌بیند.
هوش مصنوعی: این علف تلخ، که قصاب برای ما به عنوان غذا داد، به خاطر اینکه ترازویی برای اندازه‌گیری گوشت ما گذاشته است، مفهومی تیره و ناخوشایند دارد.
هوش مصنوعی: از حکمت، تو باید از گیاهی که خداوند به‌خاطر لطف و بی‌هیچ هدفی به ما داده است، بخوری.
هوش مصنوعی: ای رهی، تو فقط خوردن نان را درک کرده‌ای، نه حکمت را؛ زیرا خدا به تو گفته است: «از روزی‌اش بخورید».
هوش مصنوعی: رزق الهی در واقع همان حکمت است که در مرتبه‌ای است که گلوگیرت نمی‌شود و باعث دردسر نمی‌گردد.
هوش مصنوعی: زمانی که انسان در مقام سکوت و انزوای باطنی قرار می‌گیرد و از بیان خودداری می‌کند، در حقیقت دهانی برای دریافت دانش و اسرار باز می‌شود و به درک و فهم معانی عمیق‌تری نائل می‌شود.
هوش مصنوعی: اگر از شیر دیو (شیر نشانهٔ قدرت و دیو نشانهٔ شر) بدن خود را آزاد کنی، در دامان صلاح و خوبی بسیاری نعمت‌ها را خواهی چشید.
این که من گفتم پخته نبود و نیم خام رها می‌کنم /// اگر سخن پخته می‌خواهی از حکیم سنائی غزنوی بشنو
هوش مصنوعی: در «الهی‌نامه» (کتابی از عطار نیشابوری) توضیح می‌دهد این موضوع را، آن حکیم غیب (عطار نیشابوری) و بزرگ‌ترین عارفان را ستایش می‌کند.
هوش مصنوعی: غم را تحمل کن و به حرف غم‌افزا گوش نده، زیرا عاقل کسی است که در وقتی غمگین است، شکر را به دندان می‌زند، نه اینکه غم را تشدید کند.
هوش مصنوعی: شادی و خوشحالی در واقع نتیجهٔ تلخی‌ها و غم‌هاست؛ مانند میوهٔ شیرین در باغی که پر از غم است. این خوشحالی از زخمی ناشی می‌شود که در وجود انسان است و آن غم به عنوان مرهمی برای این زخم عمل می‌کند.
هوش مصنوعی: وقتی که غم را می‌بینی، آن را کنار بگذار و به عشق نگاه کن، مانند کسی که در جایی مرتفع به دمشق (شهر زیبای سوریه) می‌نگرد.
هوش مصنوعی: عقل، حقیقت چیزها را از موجودات واقعی، مانند انگور، درک می‌کند، اما عاشق با چشم دل خود، از چیزهای ناچیز و غیرموجود نیز عشق می‌ورزد و معنای عشق را در آنها می‌بیند.
هوش مصنوعی: حمالان (باربران) برای اینکه بار را از دوش همدیگر بردارند، با یکدیگر درگیر می‌شدند. یکی از آنها به دیگری میگوید که تو (در این جنگ) نکشید؛ بگذار من بار را با قدرت و شجاعت مانند شیر از دوش خود بردارم.
هوش مصنوعی: زیرا هر یک از حمالان که رنج و سختی همدیگر را می‌دیدند، برای خود بهره‌ای به دست می‌آوردند و از یکدیگر چیزهایی را می‌گرفتند.
هوش مصنوعی: مزد و پاداش خداوند چیست؟ در حالی که شخص بی‌ارزش و بی‌مقدار، گنجی را به دست می‌آورد، در حالی که آن‌که ارزشمند است، پاداشی بدست نمی‌آورد.
هوش مصنوعی: گنج با ارزشی که مانند دانه‌ای گرانبها در زیر خاک پنهان شده، هرگز مرده و بی‌ارزش نیست، پس آنچه در زیر خاک است، در واقع زنده و ارزشمند است.
هوش مصنوعی: در این بیت، جنازهٔ انسان در حال حرکت به سمت گور است و در اینجا مونس یا همراه آن جنازه، غریبی و تنهایی است که به سراغش می‌آید. به عبارتی، وقتی مرگ نزدیک است، احساس تنهایی و غریبی در وجود آدمی بیشتر می‌شود.
هوش مصنوعی: هر روز باید به مرگ و فنا نگاه کنی و خود را مانند جسدی مرده ببینی تا بتوانی به عشق ابدی خداوند نزدیک شوی و به مقام او برسید.
هوش مصنوعی: صبر به‌خوبی در سایهٔ دانش و اجتهاد خود را نشان می‌دهد، مانند گل نارنج و زلف‌های محبوب.
هوش مصنوعی: غم مانند یک آیینه است که به مجتهد (دانشمند و پژوهشگر) نشان می‌دهد که در این وضعیت، زیبایی‌ها و خوبی‌ها (روی ضد) به‌چشم نمی‌خورد و در عوض فقط زشتی‌ها نمایان می‌شود.
هوش مصنوعی: پس از رنج و مشکلات، روی دیگری نمایان خواهد شد که نشان‌دهندهٔ گشایش، وسعت و خوشحالی است.
هوش مصنوعی: این بیت به توانایی و قدرت خدا اشاره دارد که همان‌طور که در دست خدا درگیر شدن و بسته شدن وجود دارد، در عین حال بسط و گشایش نیز به وجود می‌آید. به این معنا است که بعد از سختی‌ها، آسایش و گشایش نیز خواهد آمد.
هوش مصنوعی: اگر پنجهٔ خداوند همیشه فشرده باشد، در این صورت، بسط و گسترش آن نیز به صورت مبتلا شدن به او خواهد بود. به عبارت دیگر، اگر چیزی در قبض و محدودیت باشد، در عین حال می‌تواند در گسترش و بسط هم قرار گیرد.
هوش مصنوعی: به خاطر این دو ویژگی، کار و کسب او منظم و مرتب است، همان‌طور که پر پرنده به اوج ارتفاع می‌رسد.
هوش مصنوعی: وقتی مریم یک لحظه مضطرب و نگران شد، مانند حالتی که ماهی‌ها به هنگام غرق شدن در آب روی زمین احساس می‌کنند، در دلش تلاطم و آشفتگی به وجود آمد.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههای دیگر
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۱۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.