بوستانبانا! حال و خبر بستان چیست
وندرین بستان چندین طرب مستان چیست
گل سر پستان بنموده، در آن پستان چیست
وین نواها به گل از بلبل پردستان چیست
در سروستان بازست، به سروستان چیست
اور مزدست، خجسته سر سال و سرماه
باز در زلف بنفشه حرکات افکندند
دهن زرد خجسته به عبیر آگندند
در زنخدان سمن، سیمین چاهی کندند
بر سر نرگس مخمور طلی پیوندند
سرو را سبزقبایی به میان در بندند
بر سر نرگس تر سازند از زر کلاه
سندس رومی در نارونان پوشاندند
خرمن مینا بر بید بنان افشاندند
زندوافان بهی زند زبر برخواندند
بلبلان وقت سحر زیروستا جنباندند
قمریان راه گل و نوش لبینا راندند
صلصلان باغ سیاووشان با سرو ستاه
دیلمیوار کند هزمان دراج غوی
بر سر هر پرش از مشک نگاریده ووی
ورشان نوحه کند بر سر هر راهروی
بلبل از دور همیگوید بر من بجوی
خول طنبوره تو گویی زند و لاسکوی
از درختی به درختی شود و گوید: آه
فاخته وقت سحرگاه کند مشغلهای
گویی از یارک بدمهرست او را گلهای
کرده پنداری گرد تلهای هرولهای
تا در افتاده به حلقش در مشکین تلهای
هر چکاوک را رسته ز بر سر کلهای
زاغ با داغ گرفته به یکی کنج پناه
کبک چون طالب علمست و درین نیست شکی
مساله خواند تا بگذرد از شب سه یکی
بسته زیر گلو از غایه تحتالحنکی
ساخته پایکها را ز لکا موزگکی
پیرهن دارد زین طالب علمانه یکی
در دو تیریز ببرده قلم و کرده سیاه
هدهدک پیک بَریدست که در ابر تند
چون بریدانه مرقع به تن اندر فکند
راست چون پیکان نامه به سر اندر بزند
نامه گه باز کند، گه به هم اندر شکند
به دو منقار زمین چون بنشیند بکند
گویی از سهم کند نامه نهان بر سر راه
به سمنزار درون لالهٔ نعمان به شنار
چون دواتی بُسَدینست خراسانیوار
وان دوات بُسَدین را نه سرست و نه نگار
در بنش تازه مداد طبری برده به کار
چون ده انگشت دبیری که کند فصل بهار
به دوات بسدین اندر، شبگیر پگاه
باد خوشبوی دهد نرگس را مژده همی
که گل سرخ به در آمد از پرده همی
با تو در باغ به دیدار کند وعده همی
نرگس از شادی آن وعده، کند سجده همی
به تکاپوی سحاب آید از جده همی
به لب باغ، کند در سلب باغ نگاه
باغ معشوقه بد و عاشق او بوده سحاب
خفته معشوقه و عاشق شده مهجور و مصاب
عاشق از غربت باز آمده با چشم پرآب
دوستگان را با سرشک مژه برکرد از خواب
دوستگان دست برآورده بدرید نقاب
از پس پرده برون آمد با روی چو ماه
عاشق از دور به معشوق خود اندر نگرید
بخروشید و خروشش همه گوشی بشنید
آتشی داشت به دل، دست زد و دل بدرید
تا به دیده بت او آتش پنهانش بدید
آب حیوان ز دو چشمش بدوید و بچکید
تا برست از دل و از دیدهٔ معشوق گیاه
همچنین ماه دو، سر از بر بالینش یافت
گه و ناگاه چنین دل بدرید و بشکافت
عاشق از دور بدید و بدوید و بشتافت
تا دل و دیده و تا تنش ازو گرم بیافت
تا که خورشید فراز آمد و بر دوست بتافت
بشدش کالبد از تابش خورشید تباه
اینهمه زاری عاشق بنمود و ننهفت
هیچ معشوقهٔ او را دل و دیده نشکفت
ساعتی با او ننشست و نیاسود و نخفت
نشدش کالبد از زاری و ز فرقت زفت
اینچنین سنگدلی، بیحق و بیحرمت جفت
شاه مسعود مبیناد و میفتاد به راه
ملکی کش ملکان بوسه به اکلیل زنند
میخ دیوار سراپرده به صد میل زنند
چون به لشکرگه او آینهٔ پیل زنند
شاه افریقیه را جامه فرونیل زنند
چون رسولانش ده گام به تعجیل زنند
قیصر از تخت فرو گردد و خاقان از گاه
ملکی کو ملکان را سر مایه شکند
لشکر چین و چگل را به طلایه شکند
گرز او مغفر چون سنگ صلایه شکند
در سرش مغز، چوخایسک که خایه شکند
همچو خورشید کجا لشکر سایه شکند
لشکر دشمن به زین شکند شاهنشاه
پادشاهی که به رومش در صاحب خبران
پیش او صف سماطین زده زرین کمران
رای کردهست که شمشیر زند چون پدران
که شود سهل به شمشیر گران شغل گران
بامدادی که زمین بوسه دهندش پسران
چهل و اند ملک بینی با خیل و سپاه
چون ملک با ملکان مجلس میکرده بود
پیش او بیست هزاران بت نوبرده بود
چون سپه را به سوی دشت برون برده بود
گرد لشکر صد و شش میل سراپرده بود
چون سواران سپه را به هم آورده بود
بیست فرسنگ زمین بیش بود لشکرگاه
گر همی فرعون قوم سحره پیش آرد
رسن و رشتهٔ جنبیده به مار انگارد
بالله و بالله و بالله که غلط پندارد
مار موسی همه سحر و سحره اوبارد
میر موسی است که شمشیر چو ثعبان دارد
دست ابلیس و جنودش کند از ما کوتاه
قوم فرعون همه را در بن دریا راند
آنگهی غرقه کندشان و نگون گرداند
گر بترسندی و فرعون خدا را خواند
جبرئیل آید و خاکش به دهن افشاند
اندر آن دریا وان آب و وحل درماند
که برون آمد از آنجا، نتواند به شناه
ملکا در ملکی فر همایست ترا
تا به جایست جهان، ملک به جایست ترا
بستان ملک هر اقلیم که رایست ترا
که خداوند جهان راهنمایست ترا
این ولایت ستدن حکم خدایست ترا
نبود چون و چرا کس را با حکم اله
ایزد امروز همه کار برای تو کند
همه عالم به مراد و به هوای تو کند
از لطف هر چه کند با تو سزای تو کند
زانکه ضایع نکند هر چه به جای تو کند
همه شاهان را خاک کف پای تو کند
از بلاد ختن و بادیهٔ زنگ و هراه
تا جهان باشد جبار نگهبان تو باد
بخت مطواع تو و چرخ به فرمان تو باد
برکت عمر تو و مال تو و جان تو باد
امر امر تو و سلطان همه سلطان تو باد
قاف تا قاف همه ملک جهان زان تو باد
خود همین دان که بود «ارجو» ان شاء الله



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این متن شعری است که به وصف زیباییهای باغ و بستان، و حال و هوای عاشقانه بین عاشق و معشوق میپردازد. شاعر به توصیف گلها، بلبلان و مناظر طبیعی میپردازد و حال و هوای شادی و طرب مستان را به تصویر میکشد. او همچنین به عشق و درد دل عاشق اشاره میکند که با دیدن معشوقش دچار غم و اشتیاق میشود و از دور به او نگاه میکند. در خاتمه، شاعر به جایگاه سلطنت اشاره کرده و به درخواست از خداوند برای برکت و حمایت از شاه اشاره میکند. کل اثر به زیباییهای طبیعت، عشق و قدرت سلطنت پیوند خورده است.
هوش مصنوعی: ای باغبان! حال و احوال باغ چه طور است و در این باغ چه مقدار شادی و خوشی هست؟
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به زیبایی گل و بلبل اشاره میکند و میگوید که گل، نماد زیبایی و عشق است که در سینه چروکیده قرار دارد. سپس از خود میپرسد که معنی این زیبایی و نغمهها که بلبل از میان گلها سر میدهد، چیست و به چه چیزی اشاره دارد.
هوش مصنوعی: در باغی که سروها هستند، چه چیزی به جز سرو وجود دارد؟ اراضی و جاهایی که سرسبز و خوشبو هستند، در آغاز سال و ماه خوب و خوشایست.
هوش مصنوعی: در زلف بنفشه، زیبا و جذابیتهایی ایجاد کردهاند و دهن زرد (بوی خوش) را با عطر خوش عبیر (عطر خوشبو) آغشتهاند.
هوش مصنوعی: در برجستگی صورت، جایی را مانند چاه از نقره ایجاد کردهاند و گل نرگس مست را به مروارید متصل کردهاند.
هوش مصنوعی: به درخت سرو، که سمبل زیبایی و طراوت است، زیبایی و قداستی میدهند و بر سر نرگس تازه، کلاهی از طلا میگذارند تا به او زیبایی و شکوهمندی بیشتری ببخشند.
هوش مصنوعی: پارچهٔ نازک و زیبا (سندس) رومی را برای زینت و زیبایی بر درختان نارون انداختند و خوشههای انگور (مینا) را بر روی درخت بید پراکنده کردند.
هوش مصنوعی: پرندگان زنده، با صدای دلنواز خود، از فراز درختان میخوانند و بلبلها در صبح زود، برای نشاط به باغها آواز میزنند.
هوش مصنوعی: پرندگان قمر (قمریان) به سمت گل و نوش لبینا (شراب لبینا، اشاره به شراب خوشبو) پرواز کردند. در باغ سیاووشان، نهرهای آب روان به آرامی جاری هستند و در کنار سروهای بلند و زیبا جریان دارند.
هوش مصنوعی: به سبک دیلمیان (مردمی از نواحی دیلم) در هر فراز و نشیب، دراج (پرندهای زیبا) در پرواز خود بر بالای هر گلویی که با مشک نقاشی شده، صدا میزند.
هوش مصنوعی: بلبل از دور نوای نوحهای را بر سر هر راهی میسازد و از دیگران میخواهد که به او توجه کنند و او را جستجو کنند.
هوش مصنوعی: طرب و شادیای که از نواختن طنبور (آلت موسیقی) تو به گوش میرسد، گویی به همراه باد از درختی به درخت دیگر میرود و میگوید: «آه»؛ یعنی آن نوا نه تنها در دل خود بیداری و شوق میآفریند، بلکه در فضای پیرامون نیز طنین انداز است.
هوش مصنوعی: فاخته در صبح زود مشغول نوای آواز است، گویی از یار بدخلق و نامهربانش شکایت دارد.
هوش مصنوعی: گویی فاخته در وضعیتی به سر میبرد که به دور یک تله میچرخد و با شتاب حرکت میکند، به طوری که در نهایت به دام تلهای دیگر افتاده و گرفتار میشود.
هوش مصنوعی: هر چکاوک (پرندهای خوشصدا) از زیر سر زاغ (پرندهای دیگر) رها شده و در گوشهای از پناهگاه نشسته است و در حالتی آرام و بیدغدغه به سر میبرد. زاغ به دلیل تهدیدی که دارد، غمگین و آزار دیده است.
هوش مصنوعی: کبک مانند دانشآموزی است که به دنبال علم است و در این موضوع تردیدی وجود ندارد. او باید مسأله را حل کند تا از شب، که نماد زمان دشواری است، عبور کند و به صبح برسد.
هوش مصنوعی: پوششی زیر گلوی او از پارچهٔ نرم و لطیف دوخته شده که مانند دامنهای زیبا و گرانبها بر پاهایش افتاده است.
هوش مصنوعی: پیرهن او با دانش آراسته است و در دستش قلم سیاهی هست که به شکل دو تیر، آن را به عمل درآورده است.
هوش مصنوعی: هدهدی کوچک مانند پیامبری است که در ابرهای تند پرواز میکند و چون به زمین میرسد، لباس رنگارنگ خود را بر تن میکند.
هوش مصنوعی: پیک نامه، بهطور مستقیم و با دقت به سر میزند، گاهی نامه را باز میکند و گاهی آن را به هم میپیچد.
هوش مصنوعی: وقتی که پرندگان به زمین مینشینند، گویی که از سهم خود، نامهای پنهانی بر سر راه میگذارند.
هوش مصنوعی: در سمنزار، لالهٔ نعمان (معروف به لالهی سرخ) که در خراسان به زمین میرسد، به شکل دواتی (ظرف جوهر) است که یادآور دواتهای قدیمی است. این تصویر به زیبایی و سرسبزی منطقه اشاره دارد و نشاندهندهٔ فراوانی نعمت در خراسان است.
هوش مصنوعی: این دوات (دوات بسدین) نه فوقالعاده است و نه زیبا؛ درونش مداد تازهای از طبرستان (طبری) برای نوشتن قرار دادهاند.
هوش مصنوعی: دبیری که با ده انگشت خود نوشتهای زیبا و دلکش میسازد، مانند بهار در دواتی که پر از جوهر است، آثارش را در صبح زود و هنگام شب به جا میگذارد.
هوش مصنوعی: باد خوشبو به نرگس خبر میدهد که گل سرخ از پشت پرده بیرون آمده است.
هوش مصنوعی: نرگس از روی شادی و خوشحالی به خاطر وعدهٔ دیدار با تو در باغ، سجده میکند و به زمین میافتد.
هوش مصنوعی: ابر در حال حرکت به سمت باغ میآید و بر لب باغ، نگاهی به آن میاندازد.
هوش مصنوعی: باغ معشوقه در وضع بدی است و عاشق نیز به خاطر دوری از او در حال ناراحتی و اضطراب است، مانند سحابی که در خواب است و عشق او به بیخبری و غم دچار شده است.
هوش مصنوعی: عاشق که از دوری معشوق بازگشته، با چشمانی پر از اشک، دوستانش را با سرخی اشکهایش از خواب بیدار کرده است.
هوش مصنوعی: دوستداران عشق، دستهایشان را به نشانهٔ خوشامد بالا بردهاند و پرده را کنار زدهاند تا معشوق را ببینند که با چهرهای همچون ماه، نمایان شده است.
هوش مصنوعی: عاشق از دور به محبوبش نگاه نکرد، اما ناگهان فریاد زد و صدای فریاد او در تمام گوشها طنینانداز شد.
هوش مصنوعی: عاشق آتش عشق را در دل خود احساس میکند و در نتیجه دلش را میسوزاند؛ او میخواهد که معشوق، آن شعلهی پنهان عشق را در چشمانش ببیند.
هوش مصنوعی: اشکهایش مثل آب حیات از دو چشمش بیرون ریخت و روی زمین چکید تا از دل و از چشمان معشوق، گیاهی بروید.
هوش مصنوعی: عاشق در حالی که نزدیک معشوق است، ناگهان چهره او را مثل ماهی دوگانه میبیند و همین دید او را به شدت دچار احساس و درد عاطفی میکند، بهطوریکه دلش به درد میآید و میشکند.
هوش مصنوعی: عاشق، معشوق را از دور دید و به سوی او دوید و به سرعت به سمتش رفت، تا اینکه دل و چشم و بدنش از دیدن او گرم و شاداب شد.
هوش مصنوعی: وقتی که خورشید بالا آمد و بر دوست تابید، بدن عاشق از شدت تابش خورشید خراب و ضعیف شد.
هوش مصنوعی: عاشق برای محبوبش خیلی غم و اندوه نشان داد، اما هیچیک از محبوبان او (محبوب و معشوق) از دل و چشمانش شاد نشدند و از غم او افروخته و بیقرار باقی ماندند.
هوش مصنوعی: او (عاشق) نه ساعتی با محبوبش نشسته و نه آرامش داشته و نه خوابش برده، و به خاطر غم و دوری از معشوق، روحش از شدت گریه و ناراحتی بیحال و ضعیف شده است.
هوش مصنوعی: این گونه سنگدل و بیرحم، بدون حق و احترام، همراه شاه مسعود نمیبیند و به راه میافتد.
هوش مصنوعی: ملکهایی که برتر از دیگران هستند، تاج و اکلیل را با بوسه میدرخشند و برای محکم کردن دیوار خیمه، با هزار میل و میخ آن را تأسیس میکنند.
هوش مصنوعی: وقتی به مقر او (سلطان مسعود غزنوی) میرسند، به نشانهٔ احترام و رعب، آینه را به مانند فیل نشان میدهند و لباس (سلطان افریقیه) را به زمین میافکنند.
هوش مصنوعی: وقتی که فرستادگان سلطان مسعود غزنوی به سرعت نزدیک شوند، قیصر روم از تخت خود پایین میآید و خاقان چین از جای خود برمیخیزد.
هوش مصنوعی: سلطان مسعود غزنوی، که بر دیگر پادشاهان غالب است، نیروهای نظامی چین و قویترین سپاهیان را شکست میدهد و آنها را به زانو درمیآورد.
هوش مصنوعی: گرزی که او دارد، مانند کلاهخودش (مغفر) به سختی کوبیده میشود و بر سر دشمنان فرود میآید و مغز آنها را مانند دانههای خرما (خایه) خرد میکند.
هوش مصنوعی: لشکر دشمن مانند سایهای در برابر قدرت و شکوه شاهنشاه از بین میرود و نابود میشود، همانطور که نور خورشید سایهها را از بین میبرد.
هوش مصنوعی: پادشاهی که در روم، خبرچینها و آگاهان را به حضور میپذیرد و سفرههای زرین را برای مهمانی ترتیب داده است.
هوش مصنوعی: او تصمیم گرفته که مانند پدرانش با شمشیر جنگ کند و بر این کار، نبرد سخت و سنگین را آسان تلقی میکند.
هوش مصنوعی: در صبحگاهی که فرزندان چهل و چند ساله زمین را میبوسند، تو با جمعیت و سپاهی بزرگ در میان پادشاهان دیده میشوی.
هوش مصنوعی: سلطان مسعود غزنوی در مجلسی که با دیگر شاهان و مقامات داشته، به قدری مقام و عظمت دارد که بیست هزار بت (نماد زیبایی و کمال) در پیش او وجود دارد. این بدان معنی است که در حضور او همه چیز زیبا و دلربا به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: وقتی که او سپاه را به سمت دشت بیرون برد، دور تا دور لشکر صد و شش میل خیمه برپا شده بود.
هوش مصنوعی: سواران سپاه را جمع کرده بود که مسافت لشکرگاه بیش از بیست فرسنگ (حدود ۱۰۰ کیلومتر) بود.
هوش مصنوعی: اگر فرعون (شاه مصر) هم بخواهد که گروهی از جادوگران را بهسامان آورد و با رسن و رشتهای که بهطور جادوئی جنبیده و به مار تبدیل شده، مواجه شود، چنین چیزی را نخواهد توانست تصوّر کند.
هوش مصنوعی: بهخدا قسم، کسی اگر بگوید که مار موسی (موسی بن عمران، پیامبر) سحر است، بسیار اشتباه کرده و همهی جادوگران و سحرها در برابر او ناتوانند.
هوش مصنوعی: موسی، پیامبر، است که شمشیرش مانند مار است و با آن میتواند نیروهای ابلیس و سپاهیانش را از ما دور کند.
هوش مصنوعی: قوم فرعون را خداوند در انتها به دریا راند و سپس آنها را غرق کرد و نابود ساخت.
هوش مصنوعی: اگر فرعون از خدا بترسد و او را بخواند، جبرئیل (فرشته وحی) خواهد آمد و خاک را به دهان او خواهد انداخت.
هوش مصنوعی: در آن دریا و آب، هر کسی اگر در سختی و درماندگی گرفتار شود، اگر از آنجا بیرون بیاید، نمیتواند به شنا ادامه دهد.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، در سلطنت تو فرشتهای وجود دارد که تو را در این دنیا به جایگاهی والا میرساند و جهان برای تو آماده و در دسترس است.
هوش مصنوعی: باغها و سرزمینهای هر ناحیهای که خاطر تو جلب کند، در اختیار توست، زیرا خداوند جهان تو را هدایتگر است.
هوش مصنوعی: این سرزمین، که خداوند در آن حکمرانی تو را قرار داده، متعلق به توست و هیچکس نمیتواند در برابر حکم الهی که بر تو جاری شده، شک و تردیدی داشته باشد.
هوش مصنوعی: خدای امروز تمام امور را به خاطر تو انجام میدهد و همه موجودات طبق خواسته و آرزوی تو خواهند بود.
هوش مصنوعی: هر نوع لطف و نیکی که نسبت به تو انجام میدهد، به خاطر شایستگی و مقام توست، زیرا هیچ چیزی را که به تو تعلق دارد، از دست نخواهد داد و همه چیز را در شان و مقام تو حفظ خواهد کرد.
هوش مصنوعی: همهٔ شاهان از سرزمینهای دور مانند ختن و صحراهای زنگ و هراه، در برابر تو به خاک پای تو میافتند و بر بیپایی خود اذعان میکنند.
هوش مصنوعی: تا زمانی که دنیا برقرار است، قدرتی ستمگر مراقب تو باشد و بخت تو در اختیار تو باشد، همچنین چرخ زندگیت بر اساس اراده تو بچرخد.
هوش مصنوعی: عمر، مال و جان تو با برکت باشد و هرچه در این عالم است، تحت فرمان تو قرار گیرد و تو سلطانی بر همه چیز.
هوش مصنوعی: تمام قلمرو جهان از آن تو باشد، و این را بدان که امید من به تو است، ان شاء الله.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.