شمارهٔ ۷۸ - صفت ماهتابی که پیش از مهر روشن پردهٔ ابر حیا بر رو کشیده
شبی داده جهان را زیور و روز
مهی چون آفتاب عالم افروز
فلک نوری که گرد آورده از مهر
از آن گلگونه کرده ماه را چهر
مهی خورشید وام از نور جاوید
دو چندان باز داده وام خورشید
به خواب خوش جهانی آرمیده
ازین خوشتر، جهان خوابی ندیده
زمستان و هوای آنکه مشتاق
نباشد یک نفش از جفت خود طاق
نهانی وعده محکم گشت خان را
که با هم یک تنی باشد دو جان را
همان شب ز اتفاق بخت ناگاه
طلب شد شاه بانو را به درگاه
شد آن مستورهٔ عصمت برآن سوی
به مسند کرده بهر بندگی روی
ازین سو یافت فرصت عاشق مست
خضر خان کاب خضر آرد فرادست
به بیصبری شده زان شمع سرکش
چو پروانه که پا کوبد بر آتش
نه دل بر جا که غم را پای دارد
نه صبران که دل بر جای دارد
پرستاران محرم نیز زین درد
دمیده، در چراغ جان، دم سرد
چنان میخواست رفتن جانب ماه
کزان عقرب دشی کم گردد آگاه
چو دخت الپخان بد جفت این طاق
برادرزادهٔ بانوی آفاق
که گر در حضرت بانوی معصوم
شود رمزی از آن دیباچه معلوم
کند عون برادرزادهٔ خویش
شود آزرده از فرزند دل ریش
دهد دوری فزونتر همدمان را
بود بیم سیاست محرمان را
وز آن سو چشم در ره مانده دلبند
که یارب کی به چشم آید خداوند
به خود میگفت کشت این ماهتابم
که شب رفت و نیامد آفتابم
پرستاران او نیز اندرین غم
چو مرغ کنده پر افتاده پر کم
در آن مهتاب روشن، خان بی صبر
همی جست آسمان را پاره ابر
به درد دل تمنائی همی پخت
به سوز سینه سودائی همی پخت
نیازی از دل شوریده میکرد
دعا میخواند و آب دیده میکرد
از آن جا کاه عاشق فتح درهاست
نیاز دردمندان را اثرهاست
قبول افتاد در حضرت نیازش
به کام دل شد اختر کار سازش
برامد تیره ابری ناگه از غیب
همه گلهای انجم کرده در جیب
گرفت از پیش گردون پرده داری
نهان شد ماه در شبگون عماری
کنیزی پاسبان را کرد بر راه
که گر آید کسی از بانوی شاه
بگوئی کاینک است آن بخت بیدار
به خواب خوش چو بیداران خبر دار
چو خان کرد این وصیت پاسبان را
به پاس کار خود خوش کرد جان را
در آن ظلمات شد عزم نهانی
خضر را سوی آب زندگانی
چو عاشق در رسید آنجا که دل خواست
به خلوت وعده با دل خواه شد راست
از آن سو در رسید آن دلستان نیز
بهار تازه و سرو جوان نیز
گل کر نه به نزدش بود چندی
دهان هر گلی در نیم خندی
نه تنها بوی گل بود آن ز گلزار
که با آن بود بوی یار هم یار
چو آن بو، در دماغ خان درون رفت
نسیم جان به مغز جان درون رفت
چو زنبوران گل زان بوی شد مست
بدان نزدیک کافتد چون گل از دست
نه اسباب صبوری مانده جان را
نه یارای سخن گفتن زبان را
ستاره هر دو چون دو سرو نوخیز
به یکدیگر نظرها داشته تیز
دو دیده چار گشته گاه دیدار
بدیدن زیر منت مانده هر چار
دو مردم در دو چشم یکدگر نور
چو دو دیده به یک جا و ز هم دور
دو طاوس جوان با هم رسیده
ولی طاوس هر دو پر بریده
دو گلبن، در یکی گلشن، شکر خند
به بوی یکدگر از دور خرسند
دو شمع شکر افشان شب افروز
ز سوز یکدگر افتاده در سوز
دو بیدل رو برو آورده مشتاق
نظر ها جفت و، دلها جفت و، تن طاق
به تاراج طبیعت حیرت و شرم
کجا بازار رعنائی شود گرم
عجب حالی زلال از چشمه جسته
جگرها را تشنه، لبها مهر بسته
کمان داران رغبت تیر در شست
نه امکان زدن بر آهوی مست
هوای دل همیکرد از درون جوش
تحیر بانگ بر میزد که خاموش
جوان شیری ز کار خویش خندان
که صیدش پیش و او بربسته دندان
وز آن سو نازنین با جان پر جوش
ز حیرت ناز را کرده فراموش
نشسته هر دو دلدار وفا جوی
چو دو آیینه با هم روی در روی
دل شیر ژیان تا قوتی داشت
عنان شیری از پنجه نگذاشت
چو طاقت طاق شد در سینهٔ چاک
به بیهوشی فرو غلطید در خاک
چو افتاد آن نهال تازه و تر
صنم خود بود شاخ سبز بی بر
سر اندر پای خضر نازنین سود
ز سودای خضر، صفراش بربود
پرستاران چو چشم آن سو فگندند
به ناخن روی و وز سر موی کندند
ز هول اندر پریشانی فتادند
ز چشم اشک پشیمانی گشادند
نمودند اندر آن حالت شتابی
زدند آن سبزه و گل را گلابی
چو زان صفرا دمی هشیار گشتند
همان غم را دگر غمخوا رگشتند
شده هر دو بحال خویشتن گم
که چون گردد ازینسان حال مردم
کنیزان راهم آمد جان به تن باز
که بد هر یک زبان بسته دهن باز
بدینسان تا گذشت از شب دو پاسی
نبود از کام دل جان را سپاسی
بسوز سینه دو یار وفادار
وداع یکدگر کردند ناچار
ز دل بر چهره خون انداز گشتند
پس از هم دیده پر خون باز گشتند
جگر پر خون و جانها پر هوس بود
قدم میرفت و روها باز پس بود
خضر گوئی که اسکندر هوس گشت
که تشنه ز آب حیوان باز پس گشت



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ شبی دلانگیز است که نوری افروز از ماه میتابد و دل عاشق را به شور و شوق میآورد. در این شب نیکو، عشق خضرخان به بانوی مصون متجلی میشود و او را در درگاه شاه بخواهد. پرستاران از دوری عاشق و معشوق نگران میشوند و حالتی اضطرابآور در بین آنها حاکم میگردد. در این میان، نازنین دختر الپخان و برادرزاده بانوی آفاق، به دلیلی به هم میرسند و عشق آنها با جاذبه خاصی توصیف میشود. سرانجام، دو عاشق در دنیای خیالات خود غرق میشوند اما در نهایت باید از یکدیگر جدا شوند و این جدایی با چشمانی پر از اشک و دلی شکسته همراه است.
هوش مصنوعی: شبی زیبایی و زینتی به جهان بخشیده و روزی مانند خورشید، جهان را روشن و روشنیبخش کرده است.
هوش مصنوعی: آسمان نوری که از خورشید جمعآوری کرده، چهرهٔ ماه را به رنگ گلها زیبا و دلربا کرده است.
هوش مصنوعی: ماه، مانند خورشیدی است که به خاطر شعاع دائمیاش، نوری بیشتر از نور خورشید به ما میدهد و به این ترتیب، این نور را مانند قرضی از خورشید میگیرد و دوباره به ما بازمیپسندد.
هوش مصنوعی: جهان در حالتی زیبا و دلپذیر خوابیده و هیچ چیزی از این خواب زیباتر و خوشایندتر نیست.
هوش مصنوعی: هر چند زمستان به سختی سر میکند، اما اگر کسی مشتاق و دلتنگ محبوبش نباشد، حس تنهاییاش کمتر میشود.
هوش مصنوعی: خان به طور پنهانی تصمیم گرفته که با همسرش یک وجود واحد شوند و زندگی مشترکی داشته باشند. این بیان، نشاندهندهٔ عشق و ارتباط عمیق آنهاست.
هوش مصنوعی: در همان شب، بهطور ناگهانی و بهدلیل خوششانسی، شاه بانو توسط خواستهای به درگاه فراخوانده شد.
هوش مصنوعی: آن بانوی پاکدامن (شاه بانو) به سمت دیگر رفت و بر روی تخت نشسته تا به خدمت و بندگی مشغول شود.
هوش مصنوعی: عاشق مست، فرصتی پیدا کرد تا خضر خان را که در مقام بالایی است، ببیند و به او نزدیک شود. خضر خان در ادبیات فارسی نماد حکمت و معرفت است.
هوش مصنوعی: به خاطر بیصبری، شمعی که کنایه از معشوق است، مانند پروانهای شده که پا بر روی آتش میگذارد و به سمت او میرود. این تصویر نشاندهندهی عشق شدید و بیوقفه است که فرد را به خطر میاندازد.
هوش مصنوعی: دل از غم بیقرار است و نمیتواند در آرامش بماند، و صبر هم که میتواند دل را سر جایش نگهدارد، وجود ندارد.
هوش مصنوعی: پرستاران محرمی که در این درد به کمک آمدهاند، در چراغ جان ما با نفسهای سرد خود، حالتی خفگی و سردی ایجاد کردهاند.
هوش مصنوعی: او به گونهای حرکت میکرد که گویی میخواست به سمت ماه برود، زیرا از آن عقرب ساعت شب که او را تهدید میکند، دورتر شود و از خطر آن آگاه باشد.
هوش مصنوعی: چون دختر الپخان، همسر این آسمان است و برادرزادهٔ بانوی آفاق (یعنی عرش زمین).
هوش مصنوعی: اگر در حضور بانوی معصوم، رازی از آن دیباچه (پردهٔ ابر حیا) فاش شود، روشن خواهد شد.
هوش مصنوعی: عون، برادرزادهٔ خود را به کمک میآورد، اما از فرزند دلسوز و مهربانش آزار میبیند.
هوش مصنوعی: فاصله و دوری زیاد موجب رنج بیشتر دوستان میشود و این باعث نگرانی از سیاست و تدبیر محرمان میگردد.
هوش مصنوعی: دلبند، که به او عشق میورزد، در حال انتظار است و با ناامیدی به آن سو چشم دوخته که ببیند آیا خداوندش کی به او خواهد رسید.
هوش مصنوعی: او به خود میگوید که این ماهتاب (عشق یا محبوبش) را کشت، زیرا شب به پایان رسیده و هنوز آفتاب (روشنی و امید) نیامده است.
هوش مصنوعی: پرستاران او نیز در این غم مانند پرندهای هستند که پرهایش کنده شده و بیپرواز مانده است.
هوش مصنوعی: در نور روشنی ماهتاب، خان بیصبر به دنبال آسمان است که پاره ابرها آن را میپوشانند.
هوش مصنوعی: دل خود را با تمنای عشق میسوزاند و آتش اشتیاق در سینهاش شعلهور است.
هوش مصنوعی: دل پریشان و آشفتهای نیاز محبت و کمک داشت و برای رسیدن به خواستهاش دعا میکرد و اشک میریخت.
هوش مصنوعی: عاشق، جایی که میتواند به خواستهها و آرزوهایش برسد، به راحتی میتواند درها را باز کند و نیازهای دردمندان به راحتی در آنجا برآورده میشود.
هوش مصنوعی: او (عاشق) در درگاه نیاز معشوقش پذیرفته شد و به آرزوی دلش رسید. این موضوع باعث شد که ستارهای که کارهایش را سامان میدهد، به نیکی در زندگیاش تأثیر بگذارد.
هوش مصنوعی: ناگهان ابری تیره از عالم غیب ظاهر شد و همهی ستارهها (گلهای انجم) را که در آسمان بودند، در خود پنهان کرد.
هوش مصنوعی: از آسمان پردهای بر افتاد و نور ماه که روشن و نمایان بود، در دل شب به طور پنهانی محو و ناپدید شد.
هوش مصنوعی: کنیزی که مسئولیت نگهبانی را دارد، در مسیر ایستاده و میگوید: اگر کسی از طرف بانوی شاه بیاید، باید مراقب باشد.
هوش مصنوعی: میگویی که اکنون بخت بیدار و هوشیار است و مانند افرادی که بیدارند، در خواب خوش نشسته است؛ همچون کسی که اخبار و حقیقتها را میداند.
هوش مصنوعی: وقتی این وصیت را به پاسبان (نگهبان) داد، او به خاطر خوب نگهداری از کار خودش، روح و جانش را خوشحال ساخت.
هوش مصنوعی: در آن تاریکیها، خضر (پیامبر و راهنمایی در سفر و معنویت) تصمیم میگیرد به سوی آب زندگی (منبع جاودانگی و حیات) حرکت کند.
هوش مصنوعی: وقتی عاشق به جایی رسید که دلش خواسته بود، در خلوت با محبوبش به قول و قراری که گذاشته بودند، رسیدند.
هوش مصنوعی: عشق و محبوب به طرف او میآید، و در این حال بهار تازه و سرو جوان نیز به جمع آنها پیوسته است.
هوش مصنوعی: گل چرا نباید در نزد او باشد، وقتی که هر گلی به خاطر دلخوشیاش لبخند به لب دارد؟
هوش مصنوعی: تنها بوی گل از باغ نبود، بلکه بوی محبوب نیز با آن در فضا پیچیده بود.
هوش مصنوعی: وقتی آن بوی دلانگیز به مشام خان رسید، نسیم جانافزایی وارد روح و جان او شد.
هوش مصنوعی: همانطور که زنبوران به خاطر بوی خوش گل، مست و شیدا میشوند، انسان هم به خاطر آن عطر و زیبایی از خود بیخود میشود و به آن نزدیک میشود؛ درست مانند زنبورانی که نمیتوانند از گل دست بکشند.
هوش مصنوعی: نه چیزی برای صبر کردن باقی مانده و نه نیرویی برای صحبت کردن بر زبان.
هوش مصنوعی: ستارهها مانند دو سرو جوان و تازهروی به یکدیگر نگاههای تند و سریع دارند.
هوش مصنوعی: دو چشم انسان به چهار حالت مختلف مینگرد، و زمانی که آنها همدیگر را میبینند، زیر بار اشکال و محبتِ دیگری هستند و به همین دلیل، هر چهار حالت در انتظار دیدار یکدیگرند.
هوش مصنوعی: دو انسان در چشمان یکدیگر نور میافکنند، مانند دو چشم که در یک مکان قرار دارند اما از یکدیگر فاصله دارند.
هوش مصنوعی: دو طاوس جوان با هم ملاقات کردهاند، اما هر کدام از آنها پرهایش را از دست داده است و نمیتواند به زیبایی پرواز کند.
هوش مصنوعی: دو گل، در یک باغ گلی، به خاطر رایحهی یکدیگر از دور خوشحال و شاداب هستند.
هوش مصنوعی: دو شمعی که در شب نورافشانی میکنند و زیباییشان به خاطر شکرِ درخشانی است که از خود ساطع میکنند، به خاطر گرمای عشق یکدیگر در آتش هستند.
هوش مصنوعی: دو فرد بیدل در مقابل یکدیگر ایستادهاند که هر کدام برای دیدن دیگری مشتاق هستند؛ دلها و جسمهایشان آماده و هماهنگ با هم هستند.
هوش مصنوعی: طبیعت در حالتی از حیرت و شرم قرار دارد، پس چگونه ممکن است بازار زیبایی و جذابیت در این شرایط رونق پیدا کند؟
هوش مصنوعی: حال حیرتانگیزی به وجود آمده است که آب زلالی از چشمه خارج شده و جانها را تشنه و لبها را بسته نگه داشته است. این تشنگی به معنای آرزوی عمیق و اشتیاقی برای وصال یا عشق است.
هوش مصنوعی: کماندارن نمیتوانند تیر را در دست خود نگهدارند، زیرا تقدیر و عشق به اندازهای است که دیگر نمیتوانند به آهوی دلفریب و شاداب آسیب بزنند.
هوش مصنوعی: دل به شدت پر از احساساتی متضاد و حیرتانگیز است و درونم به گونهای در حال جوش و خروش است که صدایی در من بلند میشود و میگوید باید سکوت کنی.
هوش مصنوعی: جوانی شجاع و خوشحال از کار خود، مانند شیری است که با قدرت و قاطعیت طعمهاش را به چنگ آورده و دندانهایش را بر آن گذاشته است.
هوش مصنوعی: و از آن طرف، آن معشوق دوستداشتی با جان پر از شوق، به خاطر حیرت ناشی از زیباییاش، ناز و لوندیاش را فراموش کرده است.
هوش مصنوعی: دو عاشق وفادار، مانند دو آینه که رو به روی هم قرار دارند، در کنار هم نشستهاند.
هوش مصنوعی: دل پر از جسارت و شجاعت پادشاه، تا زمانی که قدرت و توانایی داشت، از کنترل شیر وحشی (مظهر قدرت و تهور) خارج نشد و آن را مهار کرد.
هوش مصنوعی: وقتی که طاقت و تحمل او تمام شد و در زیر فشار شدید احساسات، قلبش را چاک کرد، به حالت بیهوشی افتاد و به زمین افتاد.
هوش مصنوعی: وقتی آن نهال جوان و تازه به زمین افتاد، محبوب من بود که همانند شاخهای سبز بدون برگی به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: سرم را به پای خضر نازنین (که نماد زندگی و wisdom است) گذاشتهام و از عشق و آرزوی او به شدت بیمار شدهام.
هوش مصنوعی: پرستاران وقتی که چشمهایشان را به آن سو دوختند، با ناخن روی او را خاراندند و از سر او مو کندند.
هوش مصنوعی: به دلیل ترس و اضطراب، به حالت پریشانی افتادند و از چشمانشان اشکهای پشیمانی سرازیر شد.
هوش مصنوعی: در آن حالت پریشانی و نگرانی، سبزهها و گلها به سرعت نمایان شدند و بویی مانند گلاب از آنها به مشام رسید.
هوش مصنوعی: وقتی از آن حالّت شگفتانگیز و زرد (که به نظر میرسید در آن زمان احساس خوشحالی داشتهاند) لحظهای به خود آمدند، دوباره به همان غم پیشین بازگشتند و به آن فکر کردند.
هوش مصنوعی: هر دو (شخصیتها) در حالتی گمشده و سردرگم هستند و نمیدانند که چرا مردم (دیگران) اینگونه دچار وضعیت بغرنجی شدهاند.
هوش مصنوعی: کنیزان به من نزدیک شدند و جانم به تنم برگشت؛ زیرا هر کدام از آنها در دل خود آرزوهایی دارند اما نمیتوانند آنها را بیان کنند.
هوش مصنوعی: تا این زمان که شب دو بخش (پاسی) از شب گذشته است، هیچ چیز برای دل شاد نکرده و جان را خوشحال نکردهام.
هوش مصنوعی: دو یار وفادار به ناچار از یکدیگر وداع کردند و دلشان به درد آمده است.
هوش مصنوعی: دو یار با دلخوری و غم همدیگر را ترک کردند؛ به طوری که اشکها و خون دلشان بر چهرهشان نمایان شد و پس از جدایی، چشمانشان پر از اشک و غم گردید.
هوش مصنوعی: دلها مملو از عشق و آرزو بود، اما وقتی به سمت معشوق میرفتند، روها به عقب برمیگشتند و به سمت او حرکت نمیکردند.
هوش مصنوعی: خضر، که مظهر دانش و زندگی ابدی است، به خاطر جنون و هوس اسکندر در طلب آب حیات، به او میگوید که باید از تشنگیاش منصرف شود و به عقب برگردد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.