رباعی شمارهٔ ۶
ماییم و می و مطرب و این کنج خراب
جان و دل و جام و جامه پر درد شراب
فارغ ز امید رحمت و بیم عذاب
آزاد ز خاک و باد و از آتش و آب
ماییم و می و مطرب و این کنج خراب
جان و دل و جام و جامه پر درد شراب
فارغ ز امید رحمت و بیم عذاب
آزاد ز خاک و باد و از آتش و آب
با دو بار کلیک بر روی هر واژه میتوانید معنای آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
شمارهگذاری ابیات | وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی) | شعرهای مشابه | منبع اولیه: ویکیدرج | ارسال به فیسبوک
حاشیهها
تا به حال ۱۰ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.
هومن نوشته:
این یکی از همان ابیاتی است که باعث میشود خیام انسانی لاابالی و همیشه مست بنظر آید.
در حالی که خیام نقش مهم “می” را به ما می آموزد. اگر به حقیقت زندگی دست یافته باشیم و عنصر وجودی آنرا درک کرده باشیم, به مرحله ای می رسیم که همه چیز خسی بیش نخواهد بود و آزادی از ریسمانهای مادی را بهمراه خواهد داشت.
حال این حقیقت زندگی چیست ؟
هومن نوشته:
ماییم و می و مطرب و این کنج خراب
جان و دل و جام و جامه پر دُرد شراب
.
فارغ ز امید رحمت و بیم عذاب
آسوده ز باد و خاک و از آتش و آب
.
ترانه های خیام
صادق هدایت
.
بتظر میرسد که این ورژن صحیح تر باشد. چون در رهن شراب بودن یعنی اسیر شراب بودن و چاره ای جز آن نداشتن. اما جام پر دُرد شراب بسیار به آنجه که خیام از آن لذت می برد و انتخاب خود اوست نزدیکتر است
—
پاسخ: با تشکر، رباعی را بر اساس نسخهٔ فروغی بازنویسی کردیم که شبیه نقل شماست.
ف-ش نوشته:
مائیم و می و مطرب و این کنج خراب
جان و دل و جام و جامه در رهن شراب
فارغ ز امید رحمت و بیم عذاب
آزاد ز خاک و باد و از آتش و آب
فراموش نکنیم که شعر زبان احساس است همان موقع که شاعر شعر میگوید حال مخصوصی دارد که با شعر آنر بیان میکند
این دلیل برآن نیست که همه اوقات زندگی شاعر منطبق با این احسلس است مثلا به این بیت هم توجه کنیم
عمریست مرا تیره و کاریست نه راست
محنت همه افزوده و راحت کم و کاست
ویادربیت دیگر منتسب به او
از گردش چرخ هیچ مفهومم نیست
جز رنج زمانه هیچ موهمومم ییست
وقتی ابیات او را میخوانیم ممکنست از یاد ببریم که احساس شاعر در لحظه و لجظات خاصی بیان شده است در صورتیکه میدانیم همه ما در زندگی حالات متفاوتی داریم گاه ممکنست احساس شادی و آزادی کنیم وتاحدی در مصداق رباعی فوق الذکر قرار بگیریم و یا یه عکس گرفتار غمهای شدید شویم و کسی نمیتواند از یک نمونه کل احوال زندگی وشخصیت مارا دریابد
به هر حال رباعیات خیام در مجموع شادی و ووجد و بیخبری را توصیه میکند ونیز انسان را در حیرت فرو میبرداز نظر عرفا لین حالات بسیار بسیار با ارزش است
مریم نوشته:
ماییم و می و مطرب و این کنج خراب
جان و دل و جام و جامه در رهن شراب
فارغ ز امید رحمت و بیم عذاب
آزاد ز خاک و باد و از آتش و آب
علی نوشته:
در گذشته هستی را متشکل از چهار عنصر آب، خاک، آتش و باد می دانستند که به امهات اربعه معروف بود. از این میان آتش و باد را نرینه و آب و خاک را مادینه خطاب می کردند.
در مصراع دوم آرایه ئ واج آرایی در حرف جیم را می بینیم.
بیان می در اینجا با توجه به روحیات خیام همان می از نوع باده خواهد بود. اما بعید نیست که منظور شراب الهی باشد که از نظر عرفا نیز با نوشیدن این شراب، آدمی از تمام دغدغه ها خلاصی می یابد و نه به رحمت و نه عذاب می اندیشد؛ بلکه تنها امیدش رضایت اوست.
مظفر نوشته:
جان و دل و جام و جامه در رهن شراب
بنظرم این مصرع درستر یاشه..شاعر همه چیز خود را در رهن شراب گذاشته است
فرهاد نوشته:
اینکه جام پر از درد شراب باشد قابل فهم است، اما جان یا جامه پر درد شراب باشند به نظر من چندان معنی ندارد. در حالی که همه چیز را میتوان در رهن شراب داشت، حتا جان، که استعاره نابی هم میشود.
—
پاسخ: با تشکر، حاشیههای قبلی را ببینید.
پریسا نوشته:
من تعجب می کنم که چرا دوستان سعی دارند برای یک رباعی به این سادگی معانی پچیده ای خلق کنند. خیام به وضوح تفکر خودش در مورد زندگی را در رباعیاتش بیان می کنه و این هم یکی از اون ها هستش که میگه زندگی همینه، آخر عاقبتی نداره، از لحظه حال نهایت استفاده را ببر و خود را در بند چیزی نبین، “آزاد ز خاک و باد و از آتش و آب” نهایت آزادی انسان و عدم تعلق خاطرش به هر چیز مادی و معنوی را می رسونه.
حاجیکلایی نوشته:
با سلام و عرض ادب و تشکر از طراحان این سایت
بنده خود خطاط بوده و دستی در موسیقی دارم
باور کنید هیچ شعری را بهتر از اشعار خیام نمی توانم بنویسم حتی سعدی و حافظ
رامین شمشیری نوشته:
بر اساس رباعیات عمر خیام- تالیف مرحوم حسن دانشفر همدانی- چاپ اقبال- ۱۳۷۳
ما و می و معشوق در این کنج خراب
جان و تن و جام و جامه در رهن شراب
آزاد زخاک و باد و از آتش و آب
فارغ ز امید رحمت و بیم و عذاب
این نسخه پخته تر و درست تر به نظر میرسد.
رامین شمشیری- آپریل ۲۰۱۱/