دشت موقف را لباس از جوهر جان دیده‌اند
کوه رحمت را اساس از گوهر کان دیده‌اند
عرضگاه دشت موقف عرض جنات است از آنک
مصنع او کوثر و سقاش رضوان دیده‌اند
حوت و سرطان است جای مشتری وان برکه هست
مشتری صفوت که در وی حوت و سرطان دیده‌اند
کوه رحمت حرمتی دارد که پیش قدر او
کوه قاف و نقطهٔ فا هر دو یکسان دیده‌اند
سنگ ریزهٔ کوه رحمت برده‌اند از بهر کحل
دیده‌بانانی که عرض از کوه لبنان دیده‌اند
اصفیا را پیش کوه استاده سوزان دل چو شمع
همچو شمع از اشک غرق و خشک دامان دیده‌اند
هشتم ذیحجه در موقف رسیده چاشت گاه
شامگه خود را به هفتم چرخ مهمان دیده‌اند
شب فراز کوه، ز اشک شور جمع و نور شمع
ابر در افشان و خورشید زر افشان دیده‌اند
افتاب از غرب گفتی بازگشت از بهر حاج
چون نماز دیگری بهر سلیمان دیده‌اند
گفتی از مغرب به مشرق کرد رجعت آفتاب
لاجرم حاج از حد بابل خراسان دیده‌اند
از نسیم مغفرت کآبی و خاکی یافته
آتشی را از انا گفتن پشیمان دیده‌اند
وز فراوان ابر رحمت ریخته باران فضل
رانده‌ای را بر امید عفو شادان دیده‌اند
حج ما آدینه و ما غرق طوفان کرم
خود به عهد نوح هم آدینه طوفان دیده‌اند
چون کریمان کز عطای داده‌شان نسیان بود
عفو حق را از خطای خلق نسیان دیده‌اند
خلق هفتاد و سه فرقت کرده هفتاد و دو حج
انسی و جنی و شیطانی مسلمان دیده‌اند
حاج رانو نو در افزای از ملادک کرده حق
هر چه در شش صد هزار اعداد نقصان دیده‌اند
ای برید صبح سوی شام و ایران بر خبر
زین شرف کامسال اهل شام و ایران دیده‌اند
ای زبان آفتاب احرار کیهان را بگوی
دولتی کز حج اکبر حاج کیهان دیده‌اند
نز سموم آسیب و نز باران بخیلی یافته
نز خفاجه بیم و نز غزیه عصیان دیده‌اند
رانده زاول شب بر آن که پایه و بشکسته سنگ
نیم شب مشعل به مشعر نور غفران دیده‌اند
بامدادان نفس حیوان کرده قربان در منی
لیک قربان خواص از نفس انسان دیده‌اند
با سیاهی سنگ کعبه همبر آید در شرف
سرخی سنگ منی کز خون حیوان دیده‌اند
سعد ذابح بهر قربان تیغ مریخ آخته
جرم کیوانش چو سنگ مکی افسان دیده‌اند
چون بره کید به مادر گوسپند چرخ را
سوی تیغ حاج پویان و غریوان دیده‌اند
بی‌زبانان با زبان بی‌زبانی شکر حق
گفته وقت کشتن و حق را زباندان دیده‌اند
در سه جمره بود پیش مسجد خیف اهل خوف
سنگ را کانداخته بر دیو غضبان دیده‌اند
آمده در مکه و چون قدسیان بر گرد عرض
عرش را بر گرد کعبه طوف و جولان دیده‌اند
پیش کعبه گشته چون باران زمین بوس از نیاز
و آسمان را در طوافش هفت دوران دیده‌اند
عید ایشان کعبه وز ترتیب پنج ارکان حج
رکن پنجم هفت طوف چار ارکان دیده‌اند
رفته و سعی صفا و مروه کرده چار و سه
هم بر آن ترتیب کز سادات و اعیان دیده‌اند
پس برای عمره کردن سوی تنعیم آمده
هم بر آن آئین که حج را ساز و سامان دیده‌اند
حاج را دیوان اعمال است وانگه عمره را
ختم اعمال و فذلک‌های دیوان دیده‌اند
کعبه در دست سیاهان عرب دیده چنانک
چشمهٔ حیوان به تاریکی گروگان دیده‌اند
آنچه دیده دشمنان کعبه از مرغان به سنگ
دوستان کعبه از غوغا دو چندان دیده‌اند
بهترین جایی به دست بدترین قومی گرو
مهرهٔ جاندار و اندر مغز ثعبان دیده‌اند
نی ز ایزد شرم و نی از کعبه آزرم ای دریغ
جای شیران را سگان سور سکان دیده‌اند
در طواف کعبه چون شوریدگان از وجد و حال
عقل را پیرانه سر در ام صبیان دیده‌اند
ذات حق سلطانان و کعبه دار ملک
مصطفی را شحنه و منشور قرآن دیده‌اند
چون ز راه مکه خاقانی به یثرب داد روی
پیش صدر مصطفی ثانی حسان دیده‌اند
بنده خاقانی سگ تازی است بر درگاه او
بخ بخ آن تازی سگی کش پارسی خوان دیده‌اند
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به توصیف عظمت و زیبایی مکان‌های مقدس در حج می‌پردازد و از جلوه‌های طبیعت و روحانیت در این سفر یاد می‌کند. خاقانی با اشاره به دشت و کوه‌ها، باران رحمت و آتش مغفرت، حال و هوای حجاج را به تصویر می‌کشد. او در توصیف طواف، قربانی و سعی میان صفا و مروه به بیان باریکی از ارتباط انسان با خالق و مکانی مقدس می‌پردازد. در نهایت، شاعر خود را به عنوان خدمت‌گذار این بارگاه‌ها معرفی می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه عشق و شوق به خدا و پیامبر در دل حجاج جای دارد.
هوش مصنوعی: در دشت موقف، به عنوان مکانی که طبیعتش دل‌انگیز و روح‌افزا به نظر می‌رسد، از مواد معنوی و روح‌النفسی بهره‌برداری شده است، و همچنین کوه رحمت، به عنوان سمبلی از خیر و برکت، بر اساس مواد و منابع عمیق و ارزشمند بنا شده است.
هوش مصنوعی: عرضگاه دشت موقف به معنای میدان وسیع و زیباست که مانند باغ‌های بهشت معرفی شده، زیرا آنجا منبع آب کوثر، که نوشیدنی بهشتی است، و ساقی بهشت، یعنی رضوان، را دیده‌اند.
هوش مصنوعی: مناطق حوت و سرطان، نقطه‌ای از آسمان است که مشتری (سیاره) در آن قرار دارد و در آن برکه‌ای از نور و صفا وجود دارد که در آن مناطق حوت و سرطان قابل مشاهده‌اند.
هوش مصنوعی: کوه رحمت به خاطر پرهیزگاری و مقام خاصش مورد احترام است، تا جایی که کوه قاف و نقطهٔ فا (که نمادهای عظمت و بزرگی هستند) نیز در برابر اهمیت و مقام آن برابری می‌کنند.
هوش مصنوعی: سنگ‌ریزه‌های کوه رحمت را به‌عنوان کحل (سرمه) برده‌اند برای دیده‌بانان، کسانی که زیبایی و عظمت کوه لبنان را دیده‌اند.
هوش مصنوعی: اصفیا (صالحان) در پیش کوه ایستاده‌اند و دلشان همچون شمعی سوزان است. اشک‌ها به قدری بر دامن چشمانشان ریخته که هم غرق در اشک‌اند و هم خشک شده‌اند.
هوش مصنوعی: در هشتم ذیحجه، در لحظه‌ای خاص و مهم، مردم در زمان صبح تا شام، مهمانی را که متعلق به هفتمین کره آسمانی است، مشاهده کرده‌اند.
هوش مصنوعی: در شب، بر فراز کوه، اشک‌های شور و شمع‌های درخشان را می‌بینند که مانند ابر در افشان است و خورشید نیز مانند طلا می‌درخشد.
هوش مصنوعی: خورشید از سمت غرب به زمین بازگشته است، گویی برای انجام حاجتی مثل نماز دیگر، مانند سلیمان نبی (که نماز خواندنش معروف است) دیده شده است.
هوش مصنوعی: می‌گویی خورشید از سمت غرب به سمت شرق بازگشته است، بنابراین، حاجی‌ها از جایی دور، از حد بابل تا خراسان، این سفر را دیده‌اند.
هوش مصنوعی: از نسیم رحمت الهی که به آبی و خاکی (موجودات زنده) رسیده، آتشی (عذاب یا سختی) را که به خاطر «انا» (منیت و خودخواهی) وجود دارد، با پشیمانی دیده‌اند.
هوش مصنوعی: از فراوانی ابر رحمت، باران نعمت و لطف تنزل کرده و کسانی که منتظر عفو الهی هستند، شادمان و امیدوار به رحمت خداوند به نظر می‌رسند.
هوش مصنوعی: حج ما در روز جمعه است و ما به خاطر کرم و بخشش خداوند، از طوفان رحمت و فضل او غرق شده‌ایم، درست مانند زمان نوح که طوفان را تجربه کرد.
هوش مصنوعی: چون انسان‌های بخشنده‌ای که عطا و بخشش آنها فراموشی است، عفو و بخشش خداوند نسبت به خطاهای بندگان را نیز فراموشی می‌پندارند.
هوش مصنوعی: مردم، هفتاد و سه فرقه (طایفه) ایجاد کرده‌اند، در حالی که چهل و دو نوع از این فرقه‌ها را بر اساس انسی (انسانی)، جنی (جن) و شیطانی مسلمان می‌دانند.
هوش مصنوعی: حاج رانو (نوعی حاجی که در گذشته به افراد عاشق و صوفی گفته می‌شده) را در کمال و رفعت از معجزات و فضایلش افزون‌تر خواهند یافت، همان‌طور که حق، در ششصد هزار عدد، کم و کاستی نمی‌شناسد.
هوش مصنوعی: ای صبح (به معنی سپیده دم) که به سوی شام و ایران می‌روی، خبر را به آنجا برسان که اهل شام و ایران، شرافت و فخر را در این سال دیده‌اند.
هوش مصنوعی: ای زبان آفتاب (واژه‌ای برای توصیف شخص یا افرادی شجاع) به کیهان بگو که دولتی را می‌شناسند که در جریان حج اکبر (حج بزرگ) بر کیهان دیده شده است.
هوش مصنوعی: خاقانی در این بیت می‌گوید افرادی که از طوفان‌های آسیب‌زا و باران‌های ناپسند دوری کرده‌اند، از خطر دزدی و شورش نیز در امان مانده‌اند.
هوش مصنوعی: در نیمه شب، کسی که از آتش و سنگ‌ها دور شده، مشعل نور بخش غفران را در مشعر، که مکان مقدسی در حج است، مشاهده کرده است.
هوش مصنوعی: در صبحگاه، نفس حیوانی به قربانی شدن در ایام منی (مکه) پرداخته است، اما قربانی شدن در حقیقت به خاطر ویژگی‌های عالی انسان‌هاست که مورد توجه قرار گرفته است.
هوش مصنوعی: سنگ کعبه به خاطر سیاهی‌اش با سنگ منی که از خون حیوانات قربانی رنگین شده، در حال مقایسه است؛ یعنی سنگ منی به خاطر رنگ سرخ خون، زیباتر و ارزشمندتر به نظر می‌رسد.
هوش مصنوعی: سعد ذابح (که به معنای «سعد» به عنوان یک ستاره و «ذابح» به معنای قربانی‌کننده است) برای قربانی کردن تیغ مریخ را تیز کرده است، و جرم کیوان (زحل) را همچون سنگ مکی (مکّی یا مکه‌ای، نشانهٔ سرخی) دیده‌اند.
هوش مصنوعی: چون بره‌ای از سوی مادرش می‌رود، چرخ (آسمان) را به سمت تیغ (سلاح) حاجیان و کسانی که بی‌رحم هستند، دیده‌اند.
هوش مصنوعی: بی‌زبان‌ها با حالتی که خودشان نمی‌توانند سخن بگویند، در واقع در رفتار و عمل خود، از نعمت‌های خداوند شکرگزاری کرده‌اند، حتی در زمانی که به سوی مرگ می‌روند، و از مقام حق، یعنی خداوند، آگاه و شناخته شده‌اند.
هوش مصنوعی: در مراسم رمی جمار، در نزدیکی مسجد خیف، اهل ایمان با ترس و ادب سنگ‌ها را به سوی ابلیس عصبانی پرتاب کرده‌اند.
هوش مصنوعی: در مکه آمده و مانند فرشتگان دور کعبه طواف و گردش کرده‌اند، که این نشان‌دهندهٔ مقام والای آن مکان است.
هوش مصنوعی: در مقابل کعبه، مانند باران که زمین را می‌بوسد، مردم با ارادت و نیاز به خاک می‌افتند و آسمان را در هفت دور طواف خود مشاهده کرده‌اند.
هوش مصنوعی: عید آنها در کعبه است و به ترتیب پنج رکن حج، رکن پنجم را که همان هفت دور طواف است، در کنار چهار رکن دیگر دیده‌اند.
هوش مصنوعی: او به سراغ صفا و مروه رفته و سعی کرده است، با رعایت ترتیب خاصی که در بین سادات و شخصیت‌های مهم رایج بوده است.
هوش مصنوعی: برای انجام مراسم عمره به تنعیم آمده‌اند، مطابق با آیینی که برای انجام حج مقرر شده است.
هوش مصنوعی: حاجی (کسی که به حج می‌رود) دارای کتابی از اعمال و اعمال صالح است و عمره را باید به عنوان انتهای این اعمال به حساب آورد. در نتیجه، کسانی که به دیوان اعمال نظر می‌کنند، به همین موضوع توجه دارند.
هوش مصنوعی: کعبه را که سیاه‌پوستان عرب نگهداری می‌کنند، مانند چشمه‌ای که در تاریکی به اسارت در آمده، مشاهده کرده‌اند.
هوش مصنوعی: دشمنان کعبه، مرغان (پرندگان) را به صورت سنگ (جماد) می‌بینند، اما دوستان کعبه، غوغا و شور و شوقی دو برابر را در آنجا مشاهده می‌کنند.
هوش مصنوعی: بهترین مکان‌ها را به دست بدترین افراد سپرده‌اند و آنها برای خرید و فروش این مکان‌ها و همچنین در خزانه‌های خود، از مهره‌های جانداری و در مغز مارها بهره‌برداری می‌کنند.
هوش مصنوعی: نه از خدا شرم دارم و نه از کعبه خجالت می‌کشم؛ افسوس که جایگاه شیران به دست سگ‌های دنیادار و فاسد افتاده است.
هوش مصنوعی: در گرداگرد کعبه مانند دیوانه‌ها با شوق و شادی می‌چرخند و در این حالت، عقل که پیر شده و از دست رفته، مانند بچه‌ها در آغوش کسانی دیگر دیده شده است.
هوش مصنوعی: سلطانان و کعبه، که ملک و قدرت مصطفی (پیامبر اسلام) را نشان می‌دهد، به عنوان نماینده و حافظ ذات حق (خدا) به شمار می‌آیند که از سوی قرآن (کتاب مقدس) تأیید شده‌اند.
هوش مصنوعی: خاقانی از مکه به یثرب (مدینه) رفت و به محضر پیامبر اسلام، حضرت محمد (مصطفی)، رسید و در جایگاه برجسته‌ای حضور یافت که به نمایش آبروی او اشاره شده است.
هوش مصنوعی: خاقانی خود را بنده‌ای می‌داند که مانند سگی تازی در درگاه پیامبر (مصطفی) است و به این خودآگاهی افتخار می‌کند. او اشاره به این دارد که دیگران نیز او را به عنوان یک پارسی (فارسی‌زبان) می‌شناسند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
شب روان در صبح صادق کعبهٔ جان دیده‌اند
صبح را چون محرمان کعبه عریان دیده‌اند
از لباس نفس عریان مانده چون ایمان و صبح
هم به صبح از کعبهٔ جان روی ایمان دیده‌اند
در شکر ریزند ز اشک خوش که گردون را به صبح
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.