بخش ۱۹ - حکایت شبروی محمود غزنوی و از هر کس خبر بدی و نیکی خود پرسیدن و از بدی بریدن و بر نیکی آرمیدن
شب که رهبان دیر شماسی
تازه کردی لباس عباسی
شاه غزنین سیاه پوشیدی
گرد شهر و سپاه گردیدی
تا سحر در لباس بیگانه
برگذشتی به هر در خانه
هر کجا یافتی سخنگویی
که در او بودی از خرد بویی
دل به پیوند او قوی کردی
ذکر محمود غزنوی کردی
که به شاهی شعار او چونست
حال او چیست کار او چونست
روزگارش به ظلم می گذرد
یا ره عدل و داد می سپرد
دوستان در ولای او چونند
دشمنان از بلای او چونند
هیچ عیبی نماندی و هنری
که نجستی در او ازان خبری
غرضش آنکه هر چه بد باشد
پیش اهل قبول رد باشد
بر کند نقش آن ز سینه خویش
بسترد حرفش از سفینه خویش
هر چه باشد نکو در آن کوشد
کش نبخشد به مفت و نفروشد
رسم نقصان ازان براندازد
تا تواند مضاعفش سازد
یک شبی ره فتادش از طرفی
دید ز اهل صفا نشسته صفی
نور کشف از حبینشان لایح
بوی عشق از نسیمشان فایح
همه در صورت و صفت یکرنگ
همه در علم و معرفت همسنگ
ترس ترسان سلام کرد و نشست
کرد همت بلند و گردن پست
گوش می داشت تا چه می گویند
راه رد یا قبول می پویند
یکی از ملک گوهری می سفت
یکی از دین حکایتی می گفت
گفته شد نکته های گوناگون
موج زد بحر الحدیث شجون
نام محمود غزنوی بردند
کارهای نکوش بشمردند
همه گفتند بس نکو شاهیست
خاصه و عامه را نکو خواهیست
همت او بلند پرواز است
با حریفان سفله ناساز است
لیک سودای لعبتان طراز
باز می داردش از آن پرواز
گر رود از سر این خیال او را
نکند نفس پایمال او را
بلکه از بندگیش سر تابد
بر خداوندیش ظفر یابد
نام شاه مظفرش گردد
همه گیتی مسخرش گردد
شه چو بر گوشش آن نفس بگذشت
در دل خویش ازان هوس بگذشت
لوح خاطر ز نقش شهوت شست
کرد بر خود لباس عفت چست
لاجرم شد به فرصتی اندک
شهره فتح و نصرتش مسلک
ملک هندوستان همه بگرفت
شرق و غرب جهان همه بگرفت
محمل آخر به ملک باقی راند
نام او تا به حشر باقی ماند
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر دربارهی رهبان یا عابدی است که در شب لباس عباسی به تن کرده و به دور شهر میگردد تا دربارهی وضعیت شاه محمود غزنوی اطلاعاتی کسب کند. او در جستوجوی سخنگویانی است که بتوانند احوالات شاه را بازگو کنند و از صفات نیک و بد او صحبت کنند. عابدی در این مسیر متوجه میشود که شاه غزنوی با وجود مشکلات و دشمنانش، همواره در پی عدالت و صداقت است و از لغزشهای نفسانی میپرهیزد.
همچنین عابدی میبیند که دوستان و دشمنان شاه نظرات متفاوتی دارند و در نهایت، پس از گفتگوها و شنیدن نظرات مختلف، به این نتیجه میرسد که شاه محمود غزنوی شخصیتی بزرگ و قابل احترام است که نامش تا ابد در تاریخ ماندگار خواهد بود. این شعر در نهایت به ستایش فتحهای شاه و تلاشهای او در راستای حکمرانی میپردازد.
هوش مصنوعی: در شب وقتی که شما لباس جدیدی بر تن کردی، به یاد رهبانان دیر و زندگی ساده آنها افتادم.
هوش مصنوعی: شاه غزنین، لباس سیاه به تن کردی و گرد شهر و سپاه خود را جمع کردی.
هوش مصنوعی: تا صبح زود، در حالی که لباس غریبهای به تن داشتی، از جلوی هر در خانهای عبور کردی.
هوش مصنوعی: هر کجا که با فردی روبرو شدی که از حکمت و دانش بهرهمند است، به او گوش فرا بده.
هوش مصنوعی: دل خود را به ارتباط با او محکم کردی و یاد محمود غزنوی را زنده نگه داشتی.
هوش مصنوعی: حال و وضعیت شخصی که به پادشاهی میرسد، چگونه است و کارهای او چگونه انجام میشود؟
هوش مصنوعی: زندگیاش یا به سختی و ظلم میگذرد، یا اینکه در مسیر عدالت و انصاف حرکت میکند.
هوش مصنوعی: دوستان در منطقهی او مانند دشمنان هستند و از بلا و مشکل او به نوعی تلختر میشوند.
هوش مصنوعی: هیچ نقصی از تو پنهان نیست و هیچ هنری را نیست که در آن به مهارت دست نیافته باشی.
هوش مصنوعی: منظور این است که هر چیزی که ناپسند و بیاعتبار است، باید در نظر افرادی که آن را میشناسند و قبول دارند، رد شود و مورد پذیرش قرار نگیرد.
هوش مصنوعی: او تصویر آن را از دل خود زدود و کلامش را از وجودش جدا کرد.
هوش مصنوعی: هر چه که در تلاش و کوشش خوب باشد، کسی آن را به رایگان و بیدلیل ارائه نمیدهد و به راحتی هم نمیفروشد.
هوش مصنوعی: این شعر به این معناست که فرد باید نواقص و کاستیها را از خود دور کند تا بتواند به بالاترین حد و موفقیتهای بیشتری برسد. به عبارتی دیگر، برای دستیابی به پیشرفت و ترقی، لازم است که موانع و مشکلات را کنار گذاشت.
هوش مصنوعی: شبی او از جایی میگذشت و ناگهان گروهی از افرادی را دید که در کنار هم نشستهاند و از صفا و صفای دل برخوردارند.
هوش مصنوعی: نور کشف از محبتشان تابان است و بوی عشق از نسیم وجودشان به مشام میرسد.
هوش مصنوعی: همه افراد از نظر ظاهر و ویژگیها مشابه هستند و در دانش و شناخت نیز در یک سطح قرار دارند.
هوش مصنوعی: ترس با دلشوره سلام کرد و نشست. او با اراده و انگیزه بالا، اما با تواضع و فروتنی آمد.
هوش مصنوعی: به حرفها گوش میکرد تا بفهمد چه میگویند و آیا باید راهی را بپذیرد یا آن را رد کند.
هوش مصنوعی: یکی از فرشتگان گوهری را به دست گرفت و دیگری داستانی از دین را روایت میکرد.
هوش مصنوعی: گفتگوهای متنوع و جذاب مانند امواجی در دریای داستانها به وجود آمد.
هوش مصنوعی: نام محمود غزنوی را به خاطر کارهای خوبش به یاد آوردند و آنها را شمردند.
هوش مصنوعی: همه گفتند که این پادشاه خوب است و هم برای مردم عادی و هم برای خاصان نیکوست.
هوش مصنوعی: همت او بسیار بالا و والاست و در برابر حریفان پست و بیارزش نمیپسندد.
هوش مصنوعی: اما آرزوی بازیهای کودکانه او را از آن پرواز بازمیدارد.
هوش مصنوعی: اگر این فکر از ذهن او برود، نفس او را تحت فشار قرار نمیدهد.
هوش مصنوعی: اگر انسان از اطاعت و بندگی خود خارج شود و به مقام خداوندی برسد، برتری و پیروزی حاصل خواهد کرد.
هوش مصنوعی: نام شاه مظفر باعث میشود که تمام جهان تحت سلطه و تسلط او درآید.
هوش مصنوعی: وقتی که پادشاه آن نفس را شنید، در درونش از آن خواسته و آرزو گذشت.
هوش مصنوعی: ذهن خود را از آثار شهوت پاک کرد و بر تن خود لباس عفت و پاکدامنی پوشید.
هوش مصنوعی: بنابراین، او در یک فرصت کوتاه به معروفیت و پیروزی دست یافت و راه و روشش شناخته شد.
هوش مصنوعی: سلطان هندوستان قدرتش را بهدست آورد و در واقع، تمام شرق و غرب جهان را تحت کنترل خود قرار داد.
هوش مصنوعی: تکیهگاه و وسیلهای که در آخرین سفر به سرزمین جاویدان بهکار میرود، نام او را به یادگار نگه میدارد تا در روز قیامت نیز شناخته شده بماند.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.