تا کی ایدل تو درین مزبله دیو زحرص
خویشتن را زره عقل و خرد گم بینی
برجهانی چه نهی دل که زبس آزونیاز
موج آفت را بر چرخ تلاطم بینی
چند ازین بیخردان خیره ملامت شنوی
چند ازین بیخبران هرزه تظلم بینی
زین خسان بی سببی چند مشقت یابی
زین خران بی غرضی چند تحکم بینی
در سرائی چه نهی رخت که در ساحت آن
فتنه را تا بلب گور تصادم بینی
اندرو بر علم رایت صبح صادق
صبح کاذب را پیوسته تقدم بینی
در وی از ساقی غم درد دمادم نوشی
بردل از بار شره زخم دمادم بینی
سرهر با هنری زیر پی بی خردی
پای هر بیخردی برسر انجم بینی
در وی از ذره خاشاکی دردی یابی
در وی از نیشتر پشه تألم بینی
ظاهر از نغمه قمری همه کو کو شنوی
حاصل از نوبت سلطان همه دم دم بینی
آنچنان فتنه دنیا مشوایدل که زحرص
خار پشتی را در کسوت قاقم بینی
هرکجا دانککی هست سنانیست براو
بعیان صورتش از خوشه گندم بینی
ژرف اگر درنگری بیشترین مردم عصر
سگ بیدم یابی یاخر بی سم بینی
دوستانرا همه چون نحل زافراط نفاق
نوشی و نیشی اندر دم وبردم بینی
مردمی میطلبی گرد جهان نیک برآی
بخدای اربجهان صورت مردم بینی
بازکن دیده عبرت نگر و معنی بین
تا همه خوک و سگ و گربه و کژدم بینی
خیز و از زاویه فقر قناعت اندوز
تا ز بی برگی انواع تنعم بینی
اندراو در دهن شیر سلامت یابی
وندر او دردل شمشیر ترحم بینی
شمع را بیجگر گرم زرفشان یابی
صبح را بی نفس سرد تبسم بینی
طوطیانرا همه از نطق شکرخایابی
بلبلانرا همه از شکر ترنم بینی
عاشقانرا همه با وجد اناالحق یابی
عاقلانرا همه درشکر سقاهم بینی
وز کریمانت چو حاجت بمهمی افتاد
بکفایت شده بی مطل و تلعثم بینی
چه کنی جمع زراززرنشود حرص تو کم
بیشتر تشنگی اندر دل قلزم بینی
منصبی را چکنی خواجه که از هر نااهل
گه تعرض کشی و گاه تزاحم بینی
گرچو خورشید چهارم فلکت اقطاعست
ز بر خویش زحل بررف هفتم بینی
از تواضع طلب ار برتریی میجوئی
کادمی نیست کش از نفخ تورم بینی
عادلی کو که بحق یاری مظلوم دهد
تا هم از محتسب شهر تظلم بینی
تو بشونقش امید از رخ آیینه دل
تا هم از خویشتن آنلحظه تبرم بینی
یادگیر این سخن ایمرد سخن پیشه زمن
که گر این فهم کنی عز تفهم بینی
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر به نقد دنیا و ویژگیهای آن میپردازد. شاعر از بیخردی مردم و گرفتار شدن آنان در دام حیات مادی و حسد سخن میگوید. او از خواننده میخواهد که در جستجوی حقیقت و علم باشد و از سرگیجههای دنیوی دوری کند. شاعر به چشمان خوانندگان توصیه میکند که با بصیرت بنگرند و از ظواهر فریبنده دنیا بپرهیزند. در نهایت، او بر اهمیت قناعت و توجه به ارزشهای معنوی تأکید میکند و به این نکته اشاره میکند که در کنار فقر، میتوان غنای معنوی پیدا کرد و از زرق و برق دروغین دنیا دوری جست.
هوش مصنوعی: تا کی ای معشوق، تو در این مکان بیارزش و بیفایده زندگی خواهی کرد؟ از روی حرص و طمع، عقلت و خردت را گم کردهای و نمیتوانی خود را از این وضعیت نجات دهی.
هوش مصنوعی: دل را در جهانی که پر از آز و نیاز است، چه باید کرد؟ زیرا مانند موجی که در چرخش خود دچار تلاطم است، تلاطم و نوسانات آفتها را میتوان مشاهده کرد.
هوش مصنوعی: چند نفر از این نادانان را میبینی که بیفکر و بیدلیل تو را سرزنش میکنند و چند نفر از این ناآگاهان را میبینی که از وضعیت خود گلایه میکنند؟
هوش مصنوعی: از این جماعت بیدلیل، چندان زحمت میکشی و از این افراد بیهدف، چقدر دیروز و امروز را تحکم میبینی.
هوش مصنوعی: در چه مکانی وسایل خود را قرار میدهی وقتی که در آنجا همواره درگیری و شورش وجود دارد و حتی به مرگ هم میانجامد؟
هوش مصنوعی: اگر به آسمان نظر بیفکنیم، در شروع روز، نور صبح واقعی همیشه بر نور صبح کاذب پیشی دارد و روشنتر است.
هوش مصنوعی: در دل آدمی که مدام از ساقی مینوشد، غم و درد از او دور میشود. اما در عین حال، همچنان زخمهای ناشی از بار مشکلات را میتواند ببیند و احساس کند.
هوش مصنوعی: هر فرد با هنری در جایی از زندگیاش به خاطر نداشتن خرد و درک مناسب، پای بیخردان را در برابر ستارهها مشاهده میکند.
هوش مصنوعی: در او از یک ذره خاشاک میتوانی دردی بیابی، و از نیش پشه نیز رنج و آزار را احساس میکنی.
هوش مصنوعی: اگر صدای قمری را بشنوی، میفهمی که این صدا از حال و هوای اوست. هر لحظه احساسات و اوضاع زندگی تغییر میکند و در پس هر صدایی، نشانهای از وضعیت موجود وجود دارد.
هوش مصنوعی: دنیا به قدری میتواند دِل را آزار دهد که انسان به خاطر طمع و حرص، حتی یک خار را در لباس طلا نیز ببیند.
هوش مصنوعی: هرکجا که شخصی با دانش و فهم عمیق وجود دارد، نشانهای از آگاهی و روشنفکری او را میتوان به وضوح مشاهده کرد، همانطور که در خوشهٔ گندم میتوان جمال و زیبایی را دید.
هوش مصنوعی: اگر به عمق افکار و رفتارهای مردم زمان خود نگاه کنی، متوجه میشوی که بیشتر آنها مانند سگها هستند و فقط از روی غریزه عمل میکنند یا به دور از درک و فهم، فقط ظواهر را میبینند.
هوش مصنوعی: دوستان را همانند زنبور عسل ببین، که از شیرینی و تلخی برخوردارند؛ در هر دم و بازدم تو میتوانی هر دو جنبه را در آنها مشاهده کنی.
هوش مصنوعی: اگر به دنبال انسانهای خوب و نیکوکار در سراسر جهان هستی، باید با دید دل و نیکخواهی به آنها بنگری و با توکلی به خداوند، زیبا و نیکو رفتار کنی.
هوش مصنوعی: چشمهایت را باز کن و به زندگی اطراف خود توجه کن تا حقیقت را ببینی، جایی که همه چیز به شکلهای مختلف و گاهی زشت ظاهر میشود، مانند خوک، سگ، گربه و کژدم.
هوش مصنوعی: بلند شو و از موقعیت فقر بهرهبرداری کن، تا از کمبودها به انواع خوشیها دست پیدا کنی.
هوش مصنوعی: در دل شیر، برایت امنیت و آسایش ایجاد میشود، و در درون او، هنگام مواجهه با شمشیر، رحم و شفقت را خواهی دید.
هوش مصنوعی: شمع را بیدلگرمی روشنایی نمییابی و صبح را بیتنفس نمیتوانی سردی لبخند را ببینی.
هوش مصنوعی: همه پرندگان زیبا و خوشصدا، در صحبتهای شیرین و دلچسب خود، مثل طوطی به شکرگزاری میپردازند و بلبلان هم با آهنگهای شگفتانگیز و خوشنوا، دلنشینی خاصی دارند که به دل هر شنوندهای مینشیند.
هوش مصنوعی: عاشقان همیشه در حال شوری و وجد هستند و به حقیقتی عمیق پی بردهاند، در حالی که عاقلان را میتوان در حال خوشحالی و شکرگزاری دید.
هوش مصنوعی: زمانی که به بزرگواران و کرامتی تو مراجعه کنی و نیازت برآورده شود، میبینی که بدون هیچ تأخیر و سردرگمی به خواستهات رسیدگی میشود.
هوش مصنوعی: اگر با حرص و ابراز طمع چیزی را جمع کنی، هرگز از تشنگی درونت کاسته نخواهد شد و همچنان احساس نیاز به آن چیز را تجربه خواهی کرد.
هوش مصنوعی: اگر در مقام و موقعیتی از قدرت قرار بگیری، متوجه خواهی شد که در هر زمانی ممکن است از سوی افرادی نالایق با چالشها و مشکلاتی مواجه شوی که برای تو مزاحمت ایجاد میکنند.
هوش مصنوعی: اگرچه خورشید در جایگاه چهارم آسمان قرار دارد، اما اگر زحل را از جایی که هست جدا کنی، میتوانی هفتمین نقطه آسمان را ببینی.
هوش مصنوعی: اگر به خاطر تواضع به دنبال برتری هستی، باید بدانی که چنین چیزی ممکن نیست، زیرا در نتیجهی غرور و خودبزرگبینی به ضعف خود پی میبری.
هوش مصنوعی: شخصی را بگو که با عدالت به یاری ستمدیده بشتابد و اینگونه باشد که حتی در چشمان حاکم شهر نیز بیعدالتی را مشاهده کنی.
هوش مصنوعی: از چهرهی دلنشین خود امیدوار باش و ببین که چگونه در آن لحظه، خود را از تمامی دشواریها و زحمتها رهایی میبینی.
هوش مصنوعی: این جمله به ما میگوید که اگر این نکته را به درستی درک کنی، به مقام و مرتبهای میرسی که فراتر از درکهای معمولی است. به عبارت دیگر، درک عمیقتر از یک موضوع میتواند انسان را به جایگاه بالاتری برساند.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.