گنجور

حاشیه‌گذاری‌های فرهود

فرهود


فرهود در ‫۵ ماه قبل، جمعه ۲۲ دی ۱۴۰۲، ساعت ۱۶:۵۵ دربارهٔ نظامی » خمسه » خسرو و شیرین » بخش ۷۸ - بازگشتن خسرو از قصر شیرین:

هزار آهوبره لب‌ها پر از شیر ...

وقتی که بره حیوانات از شیر، سیر می‌شوند شاد شده و به گوشه‌ای رفته و می‌نشینند و می‌خوابند. نظامی ستارگان آسمان را به آهوبچگانی که در دشت آسمان آرمیده‌اند و می‌درخشند تشبیه کرده است.

دیدن چنین صحنه‌ای یعنی دشتی پر از آهو و غزال برای انسان‌های امروزی مقدور نیست ولی در گذشته مقدور بوده است.

 

 

فرهود در ‫۵ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۲، ساعت ۱۲:۱۳ دربارهٔ نظامی » خمسه » مخزن الاسرار » بخش ۴۵ - داستان حاجی و صوفی:

گفت فلان صوفی‌ِ آزاد‌مرد که‌آستی از عالم کوتاه کرد

آستی و آستن هردو مخفف آستین هستند و درست. در بیشتر لغت‌نامه‌ها آستی نوشته شده است. در تصحیح وحید‌دستگردی از خمسه نظامی، آستی است.

تو گفتی که از تیزی و راستی
ستاره برآرد همی زآستی

فردوسی

 

فرهود در ‫۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۷ دی ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۰۱ دربارهٔ نظامی » خمسه » مخزن الاسرار » بخش ۲۰ - مقالت اول در آفرینش آدم:

 استاد الهی قمشه‌ای در یکی از سخنرانی‌هایش می‌گفت:(نقل مضمون) به نظر من این بیت نظامی را با ماهواره یا چیزی باید برای تمام بشریت بنویسند تا همیشه جلوی چشم انسان باشد. نظامی تمام مشکلاتی که بشر برای خود ایجاد کرده است را به زیبایی در کلمه «بی‌نمکی» خلاصه کرده است.

گر جوِ سنگی نمک خود چشی

دامن از این بی‌نمکی درکشی

 

 

فرهود در ‫۵ ماه قبل، شنبه ۱۶ دی ۱۴۰۲، ساعت ۲۲:۰۸ دربارهٔ نظامی » خمسه » مخزن الاسرار » بخش ۴۳ - داستان دو حکیم متنازع:

خصم نخستین قدری زهر ساخت کز عفنی سنگِ سیه را گداخت

عفن یعنی عفونت، بدبویی و زهرآگینی

 

فرهود در ‫۵ ماه قبل، جمعه ۱۵ دی ۱۴۰۲، ساعت ۲۱:۳۶ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۵۸:

تنک مپوش که اندام‌های سیمینت ...

تلفظ صحیح تنک به معنی نازک و ناچیز، تَنُک است که اکثرا به غلط تُنُک می‌گویند.

اگر کوه فرمانش دارد سبک

دلش خیره خوانیم و مغزش تَنُک

فردوسی

 

 

فرهود در ‫۵ ماه قبل، جمعه ۱۵ دی ۱۴۰۲، ساعت ۲۱:۳۳ دربارهٔ نظامی » خمسه » مخزن الاسرار » بخش ۴۸ - مقالت پانزدهم در نکوهش رشگبَران:

زخم تنُک زخمه پیران خوش است ...

تلفظ صحیح تنک به معنی نازک و ناچیز، تَنُک است که اکثرا به غلط تُنُک می‌گویند.

اگر کوه فرمانش دارد سبک

دلش خیره خوانیم و مغزش تَنُک

فردوسی

 

 

فرهود در ‫۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۰ دی ۱۴۰۲، ساعت ۲۳:۰۶ دربارهٔ سنایی » طریق التحقیق » بخش ۴۲ - فصل در صفت عشق و محبت:

عشقبازی (است‌) و عشق بازی‌ ...

عشق‌بازی و عشق، بازی نیست

 

فرهود در ‫۵ ماه قبل، جمعه ۸ دی ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۳۸ دربارهٔ جهان ملک خاتون » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۶۱۷:

دلا تو خویش جفاپیشه را به ...

خویش اول در این بیت یعنی قوم و خویش

 

فرهود در ‫۵ ماه قبل، چهارشنبه ۶ دی ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۱۷ در پاسخ به امید وورال دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۳:

یعنی وعده پول و مال

 

فرهود در ‫۵ ماه قبل، دوشنبه ۴ دی ۱۴۰۲، ساعت ۱۶:۵۳ دربارهٔ نظامی » خمسه » لیلی و مجنون » بخش ۳ - برهان قاطع در حدوث آفرینش:

این شکل کری نه در زمین است هر ...

شکل کُری یعنی شکل کروی 

بیت یعنی: فقط زمین کروی نیست بلکه هر خط و شکل که در اطراف آن است نیز شکل کروی و دایره‌ای دارد.

 

فرهود در ‫۶ ماه قبل، شنبه ۲ دی ۱۴۰۲، ساعت ۰۵:۴۴ دربارهٔ نظامی » خمسه » خسرو و شیرین » بخش ۳۵ - به هم رسیدن خسرو و شیرین در شکارگاه:

دو اسبه پیش بانو کس فرستاد ز ...

دو اسبه تاختن یعنی رفتن بدون توقف و سریع، چراکه سوار با دو اسب، اسب‌ها را به نوبت سوار می‌شود.

 

 

فرهود در ‫۶ ماه قبل، شنبه ۲ دی ۱۴۰۲، ساعت ۰۴:۲۵ دربارهٔ نظامی » خمسه » هفت پیکر » بخش ۳۱ - نشستن بهرام روز پنجشنبه در گنبد صندلی و افسانه گفتن دختر پادشاه اقلیم ششم:

جای کردند و خوان نهادنش شوربا و کباب دادندش

شوربا به اصطلاح امروزی می‌شود سوپ.

با در فارسی یعنی آش مثل ماست‌با، دوغ‌با و ...

گویند که شیوه پذیرایی غذای امروزی یعنی اول سوپ (یک آش سبک و معمولا شور) دوم غذای اصلی و در آخر شیرینی‌جات توسط زریاب (موسیقی‌دان) از خاورمیانه به اروپا رفت و رواج پیدا کرد.

 

 

فرهود در ‫۶ ماه قبل، جمعه ۱ دی ۱۴۰۲، ساعت ۲۳:۴۳ دربارهٔ نظامی » خمسه » مخزن الاسرار » بخش ۳۴ - مقالت هشتم در بیان آفرینش:

برای درک بهتر اشعار نظامی مقداری آشنایی با نجوم و ستاره‌شناسی، اطلاعات درباره صور فلکی و مفهوم و شکل‌ آنها و ... لازم است. 

در لینک زیر اسامی صورت‌های فلکی نوشته شده است:

پیوند به بیرون

در فرهنگ دهخدا هم اسامی صور فلکی در نظر قدما شرح داده شده است.

 

فرهود در ‫۶ ماه قبل، دوشنبه ۲۷ آذر ۱۴۰۲، ساعت ۱۰:۴۴ دربارهٔ سعدی » گلستان » باب ششم در ضعف و پیری » حکایت شمارهٔ ۳:

«دیاری بکر و کشف نشده» می‌شود سرزمینی که مردم زبانشان را نمی‌فهمیدند و آدمی نبودند!

به احتمال زیاد دیاربَکر باید باشد. امروز شهری است در ترکیه که ابتدا «آمِد» نامیده می‌شد. یکی از قدیمیترین شهرهای ترکیه است. سعدی به دمشق سفر کرده، دیاربکر هم تقریبا در جنوب ترکیه است.

 

 

 

فرهود در ‫۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ آذر ۱۴۰۲، ساعت ۱۲:۰۹ دربارهٔ مولانا » فیه ما فیه » فصل سی و نهم - سؤال کرد جوهر خادم سلطان که به وقت زندگی:

زبان‌شکسته یعنی آدم کند زبان و کسی که نتواند کلمات را درست بگوید.

قمرالدین یعنی زردآلو

 

 

فرهود در ‫۶ ماه قبل، دوشنبه ۱۳ آذر ۱۴۰۲، ساعت ۲۱:۳۸ در پاسخ به سهیل قاسمی دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۴۸۷:

جولاهه به معنی بافنده است. یک شغل و پیشه است که گاهی به کنایه برای عنکبوت بکار برده‌اند. در اینجا منظور اولی است نه عنکبوت.

مولانا در غزل‌های دیگر نیز شغل جولاهه را استفاده کرده است:

مانند مکوک کژ اندر کف جولاهه

صد تار بریدی تو در تار دگر رفتی

 

 

 

فرهود در ‫۶ ماه قبل، دوشنبه ۱۳ آذر ۱۴۰۲، ساعت ۲۰:۴۰ دربارهٔ نظامی » خمسه » اسکندرنامه - بخش اول: شرف‌نامه » بخش ۱ - به نام ایزد بخشاینده:

زبان برگشودن به اقرار تو

نینگیختن علّت کار تو

به نظر می‌رسد که نینگیختن در اینجا به معنی معترض نشدن، فضولی نکردن و ایراد نگرفتن باشد.

 

 

فرهود در ‫۶ ماه قبل، یکشنبه ۱۲ آذر ۱۴۰۲، ساعت ۲۱:۲۸ دربارهٔ نظامی » خمسه » مخزن الاسرار » بخش ۵۲ - مقالت هفدهم در پرستش و تجرید:

خاک به نامعتمدی گشت فاش

خاک از این سبب به نامعتمدی معروف شده که هرچه در دل دارد آشکار می‌کند دانه‌های پنهان می‌رویند، گنج‌ها آشکار می‌شوند و ...

 

فرهود در ‫۶ ماه قبل، یکشنبه ۱۲ آذر ۱۴۰۲، ساعت ۱۵:۵۷ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۱۸:

«پرده زیر» در اشعار مولانا حداقل دو معنی دارد یکی یعنی نُت‌های زیر و دیگری نام یکی از مقام‌های موسیقی است.

 

فرهود در ‫۶ ماه قبل، یکشنبه ۱۲ آذر ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۱۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۵۳:

این شعر را شهرام ناظری با تنظیم اردوان کامکار به زیبایی خوانده است؛ در آلبوم کنسرت ۷۷ .

 

 

۱
۲
۳
۴
۵
۱۱
sunny dark_mode