قصیدهٔ شمارهٔ ۱۲۹ - در ستایش شاهنشاه اسلام پناه ناصرالدین شاه غازی خلدالله ملکهگوید
فرو بگرفته گیتی را به باغ و راغ وکوه و در
نم ابرو دم باد و تف برق و غو تندر
شخ از نسرین هوا از مه چمن ازگل تل از سبزه
حواصلبال و شاهینچشم و هدهدتاج و طوطیپر
ز ابرو اقحوان و لاله و شاه اسپرم بینی
هوا اسود زمین ابیض دمن احمر چمن اخضر
عقیق و کهربا و بُسّد و پیروزه را ماند
شقیق و شنبلید و بوستان افروز و سیسنبر
ز صنع ایزدی محوند و مات و هائم و حیران
اگر لوشا اگر ارژنگ اگر مانی اگر آزر
کنونکز سنبل و شمشاد باغ و بوستان دارد
چمن تزیین دمن تمکین زمین آیین زمان زیور
به صحن باغ و طرف راغ و زیر سرو و پای جو
بزن گام و بجو کام و بخور جام و بکش ساغر
به ویژه با بتی شنگول و شوخ و شنگ و بیپروا
سخنپرداز و خوشآواز و افسونساز و حیلتگر
سمنخوی و سمنبوی و سمنروی و سمنسیما
پریطبع و پریزاد و پریچهر و پریپیکر
برشا دیبا فرش زیبا قدش طوبی خدش جنت
تنش روشن خطش جوشن رخش گلشن لبش شکر
به بالاکش به سیما خوش به مو دلکش به خو آتش
به چشم آهو به قد ناژو به خد مینو به خط عنبر
چو سیمین سرومن، کشهسترویو مویو چهر و لب
مه روشن شب تاریگل سوری می احمر
کفش رنگی دلش سنگین خطلش مشکین لبش شیرین
به خو توسن به رو سوسن به رخ گلشن به تن مرمر
دو هاروت و دو ماروت و دوگلبرگ و دو مرجانش
پر از خواب و پر از تاب و پر از آب و پر از شکر
مرا هست از غم و اندیشه و فکر و خیال او
بقا مشکل دو پا درگل هوا در دل هوس در سر
ز عشقش چون انار و نار و مار و اژدها دارم
بری کفته دلی تفته تنی چفته قدی جنبر
ولیکن من ازو شادمکه سال و ماه و روز و شب
به طوع و طبع و جان و دل ثنای شه کند از بر
طراز تاج و تخت و دین و دولت ناصرالدین شه
که جوید نام و راند کام و پاشد سیم و بخشد زر
ملک اصل و ملک نسل و ملک رسم و ملک آیین
ملکطبع و ملکخوی و ملکروی و ملکمنظر
عدوبند و ظفرمند و هنرجوی و هنرپیشه
عطابخش و صبارخش و سماقدر و سخاگستر
قویحال و قوییال و قویبال و قویبازو
جهانجوی و جهانگیر و جهاندار و جهانداور
شهنشاهیکه هست او را به طوع و طبع و جان و دل
قضا تابع قدر طالع ملک خادم فلک چاکر
حقایقخوان دقایقدان معارکجو بلارکزن
فلکپایه گرنمایه هماسایه همایونفر
ز فیض فضل و فرط بذل و خلق خوب و خوی خوش
دلش صافیکفشکافی دمش شافی رخش انور
به رای و فکرت و طبع و ضمیرش جاودان بینی
خرد مفتون هنر مکنون شَغَف مضمون شرف مضمر
زهی ای بر تن و اندام و چشم و جسم بدخواهت
عصبزنجیر و رگشمشیر و مژگانتیر و مو نشتر
حسام فر و فال و بخت و اقبال ترا زیبد
سپهر آهن قضا قبضه شرف صیقل ظفر جوهر
در آن روزیکهگوش وهوش و مغز و دل ز هم پاشد
غوکوس و تک رخش و سرگرز و دم خنجر
ز سهم تیر و تیغ و گرز و کوپال گوان گردد
قضاهایم قدر حیران زمان عاجز زمین مضطر
خراشد سنگ و پاشدگرد و ریزد خاک و سنبدگل
به سم اَشهَب به دم ابرش به تک ادهم به نعل اشقر
بلا گاز و بدن آهن سنان آتش زمین کوره
تبر پتک و سپر سندان نفس دم مرگ آهنگر
دلیران از پی جنگ و نبرد و فتنه و غوغا
روان در صف دهان پر تف سنان برکف سپر بر سر
تو چون ببر و پلنگ و پیل و ضرغام ازکمین خیزی
بهکف تیغ و به بر خفتان به تن درع وبه سر مغفر
به زیرت او همی چالاک و چست و چابک و چعره
شخآشوب و زمینکوب و رهانجام و قویپیکر
سرین و سم و ساق و سینه و کتف و میان او
سطبر و سخت و باریک و فراخ و فربه و لاغر
دم و اندام و یال و بازو و زین و رکاب او
شراع و زورق و بلط و ستون و عرشه و لنگر
پیش باد و سمش سندان تنش ابر و تکش طوفان
کفش برف و خویش باران دوش برق و غوش تندر
به یک آهنگ و جنگ و عزم و جنبش در کمند آری
دو صد دیو و دو صد گیو و دو صد نیو و دو صد صفدر
به یک ناورد و رزم و حمله و جنبش ز هم دری
دو صد پیل و دو صد شیر و دو صد ببر و دو صد اژدر
به دشت از سهم تیر و تیغ و گرز و برزت اندازد
سنان قارن، سپر بیژن،کمان بهمن،کمر نوذر
شها قاآنی از درد و غم و رنج و المگشته
قدش چنگ و تغش تار و دمش نای و دلش مزهر
سزد کز فیض و فضل و جود و بذلت زین سپس آرد
نهالش بیخ و بیخش شاخ و شاخش برگ و برگش بر
نیارد حمد و مدح و شکر و توصیفتگرش باشد
محیط آمه شجر خامه فلک نامه جهان دفتر
الا تا زاید و خیزد الا تا روید و ریزد
نم از آبو تف از نار وگل از خاک و خس از صرصر
حسود و دشمن و بدگوی و بدخواه ترا بادا
به سرخاک و به چشم آب و به لب باد و به دل آذر
به سال و ماه و روز و شب بود بدخواه جاهت را
کجک برسر نجک دردل حسک بالین خسک بستر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش ناصرالدین شاه قاجار پرداخته و او را به عنوان پناهدهنده به اسلام و حامی گلها و باغها توصیف میکند. در این ستایش، زیباییهای طبیعت همچون باغ و چمن و گلها به عنوان نمادهای قدرت و عظمت شاه تجلیل میشود. شاعر از ویژگیهای نیکو، صفات عالی و شجاعت شاه سخن میگوید و او را نماد حکمرانی عادل و حامی هنر و فرهنگ میداند. همچنین، در بخشی از شعر به دشمنان و حسودان اشاره میکند و دعا میکند که آنان دچار زوال شوند. در نهایت، شاعر از عشق و ارادت خود به شاه سخن میگوید و زندگی خود را با ثنای او پر کرده است.
هوش مصنوعی: نمِ ابر، وزش باد، گرمای آذرخش و غرش رعد، همهٔ جهان را از باغ و دشت و کوه و دره فرا گرفته است.
هوش مصنوعی: کوهسار از گل نسرین سپید چون بال حواصل شده، هوا از ماه روشن چون چشم شاهین، چمن از گل چون تاج هدهد و تپه از سبزه سبز چون پر طوطی است (لف و نشر مرتب).
هوش مصنوعی: از ابر، گل بابونه و لاله و شاهاسپرم پدید میآید؛ هوا از ابر سیاه، زمین از شکوفه سپید، دمن سرخ و چمن سبز است.
هوش مصنوعی: گلهای شقایق و شنبلید و بستانافروز و سیسنبر به ترتیب به عقیق و کهربا و مرجان و فیروزه میمانند.
هوش مصنوعی: نقاشانی چون لوشا و مانی و نگارخانهٔ ارژنگ و پیکرتراشی چون آزر، همه از این آفرینش الهی حیران و ماتاند.
هوش مصنوعی: اکنون که باغ و بوستان از سنبل و شمشاد آراسته شده و چمن و دمن و زمین و زمانه زینت و شکوه یافتهاند،
هوش مصنوعی: در صحن باغ و کنار دشت و زیر سرو و کنار جوی گام بردار، کام دل بجوی و جام شراب بنوش.
هوش مصنوعی: بهویژه همراه معشوقی شاد و شوخ و بیپروا که سخنپرداز و خوشآواز و افسونگر و چارهگر است.
هوش مصنوعی: معشوقی که خو و بو و روی و سیمایش چون یاسمن است و سرشت و نژاد و چهره و اندامش مانند پری است.
هوش مصنوعی: اندامش چون دیبا نرم، بسترش زیبا، قدش چون درخت طوبی، گونهاش چون بهشت؛ تنش روشن، خط عذارش چون زره، رخسارش گلستان و لبش شیرین چون شکر است.
هوش مصنوعی: بالایش رعنا، سیمایش خوش، مویش دلربا و خویش تند و آتشین است؛ چشمش چون آهو، قدش چون صنوبر، گونهاش چون بهشت و خطش خوشبو چون عنبر.
هوش مصنوعی: مانند سرو سیمین من است که رویش ماه روشن، مویش شب تاریک، چهرهاش گل سرخ و لبش شراب سرخ است.
هوش مصنوعی: دستش حنابسته و رنگین، دلش سنگ، خطش مشکین و لبش شیرین است؛ در خو سرکش، در روی چون سوسن، رخسارش گلستان و تنش چون مرمر سپید.
هوش مصنوعی: دو چشم جادوگرش (چون هاروت و ماروت) پر از خواب و خماری، دو زلفش پرپیچوتاب، دو گونهٔ گلبرگمانندش پرطراوت و دو لب مرجانیاش پر از شیرینی است.
هوش مصنوعی: از غم و اندیشه و خیال او زنده ماندن برایم دشوار است؛ پایم در گل مانده، دلم پر از عشق و سرم پر از هوس است.
هوش مصنوعی: از عشق او سینهای شکافته چون انار، دلی سوزان چون آتش، تنی پیچیده چون مار و قامتی خمیده چون اژدهای چنبرزده دارم.
هوش مصنوعی: اما از او خشنودم، زیرا شب و روز با رغبت و از جان و دل مدح شاه را از بر میخواند.
هوش مصنوعی: ناصرالدینشاه، زینت تاج و تخت و دین و دولت، که نامآوری میجوید، به کام میراند و سیم و زر میبخشد.
هوش مصنوعی: اصل و نسل و رسم و آیینش شاهانه است و سرشت و خو و روی و منظرش فرشتهگون.
هوش مصنوعی: دشمنبند، پیروز، هنرجو و هنرور است؛ بخشنده، اسبتاز چون باد صبا، بلندقدر چون آسمان و گسترندهٔ سخاوت.
هوش مصنوعی: توانا در حال و یال و بال و بازو است؛ جهانجو، جهانگیر، جهاندار و فرمانروای داور جهان.
هوش مصنوعی: شاهنشاهی که قضا پیرو او، تقدیر یار بخت او، فرشته خدمتگزار و آسمان چاکرش است، آن هم با رغبت و از جان و دل.
هوش مصنوعی: خوانندهٔ حقایق، دانای نکتههای باریک، جنگجو و شمشیرزن است؛ پایهاش چون آسمان بلند، گرانمایه، سایهاش چون همای فرخنده و فرّش همایون.
هوش مصنوعی: شاه از فراوانی فضل، بخشش بسیار و خُلق و خوی نیکو چنین است: دلش پاک است، دستش برای بخشیدن بسنده است، نَفَسش شفابخش است و رویش درخشان.
هوش مصنوعی: در رأی، اندیشه، طبع و درونِ او همیشه میبینی که خرد شیفتهٔ اوست، هنر در او نهفته است، شور و دلبستگی مایهٔ وجود اوست و بزرگواری در نهادش پنهان است.
هوش مصنوعی: آفرین بر تو که بر تن و اندام و چشم و پیکر بدخواهت، پیها زنجیر، رگها شمشیر، مژهها تیر و موها نیشتر شدهاند؛ یعنی تن دشمنت خود مایهٔ شکنجهٔ اوست.
هوش مصنوعی: شمشیری درخورِ شکوه و فال و بخت و اقبال توست که آهنش از آسمان، دستهاش از قضا، صیقلش از شرف و جوهرش از پیروزی باشد.
هوش مصنوعی: در روز نبرد که از غریو کوس، تاخت اسب، ضربهٔ سرِ گرز و لبهٔ خنجر، گوش و هوش و مغز و دل از هم میپاشد.
هوش مصنوعی: از هیبت تیر و تیغ و گرز و کوپال پهلوانان، قضا سرگشته، قدر حیران، زمانه درمانده و زمین پریشان میشود.
هوش مصنوعی: در آن روز، سمِ اسب خاکستری، دمِ اسب ابلق، تاختِ اسب سیاه و نعلِ اسب سرخ، سنگ را میخراشد، گرد برمیانگیزد، خاک میپراکند و گِل را میسُنبد.
هوش مصنوعی: میدان جنگ چون کارگاه آهنگری است: بلا انبر، تن آهن، سرنیزه آتش، زمین کوره، تبر پتک، سپر سندان، نفس دمِ کوره و مرگ آهنگر است.
هوش مصنوعی: دلیران برای جنگ و نبرد و آشوب در صف روان میشوند، با دهانی پر از خشم و تب، نیزه در دست و سپر بر سر.
هوش مصنوعی: تو مانند ببر و پلنگ و فیل و شیر از کمین برمیخیزی، شمشیر در دست، خفتان بر سینه، زره بر تن و کلاهخود بر سر.
هوش مصنوعی: اسبی که زیر توست، چالاک و چست و چابک است؛ کوه را میآشوبد، زمین را میکوبد، راه را به پایان میرساند و پیکری نیرومند دارد.
هوش مصنوعی: کفل این اسب ستبر، سمش سخت، ساقش باریک، سینهاش فراخ، کتفش فربه و کمرش لاغر است.
هوش مصنوعی: اسب به کشتی مانند شده است: دمش بادبان، تنش زورق، یالش چون پاروست، بازویش ستون، زینش عرشه و رکابش لنگر.
هوش مصنوعی: پایش چون باد، سمش سندان، تنش ابر و تاختنش طوفان است؛ کف دهانش برف، عرقش باران، دویدنش برق و خروشش تندر است.
هوش مصنوعی: با یک یورش و حمله دویست دیو، دویست پهلوان چون گیو، دویست دلاور و دویست صفشکن را به کمند درمیآوری.
هوش مصنوعی: با یک تاخت و حمله دویست فیل، دویست شیر، دویست ببر و دویست اژدها را از هم میدری.
هوش مصنوعی: در میدان از بیم تیر و تیغ و گرز و بالای تو، قارن نیزه، بیژن سپر، بهمن کمان و نوذر کمربند خود را بر زمین میاندازند.
هوش مصنوعی: ای شاه، قاآنی از درد و غم و رنج چنان شده که قامتش چون چنگ خمیده، تنش چون تار باریک، نفسش چون نای نالان و دلش چون دف کوفته است.
هوش مصنوعی: سزاوار است که از این پس از بخشش و کرم تو، نهال وجود او ریشه بگیرد، ریشهاش شاخه دهد، شاخهاش برگ و برگش میوه آورد؛ یعنی کارش سامان یابد.
هوش مصنوعی: اگر دریا مرکب، درخت قلم، آسمان نامه و جهان دفتر او باشد، باز هم نمیتواند ستایش و سپاس و وصف تو را به پایان برساند.
هوش مصنوعی: تا زمانی که از آب نم، از آتش گرما، از خاک گل میروید و از تندباد خس و خاشاک فرو میریزد.
هوش مصنوعی: حسود و دشمن و بدگو و بدخواه تو را خاک بر سر، اشک در چشم، آه بر لب و آتش در دل باد.
هوش مصنوعی: در همهٔ سال و ماه و روز و شب، بدخواهِ جاه تو را چنگک فیلبانی بر سر، نیزه در دل، خار بالین و خسک بستر باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
نگارینا، شنیدهستم که گاهِ محنت و راحت
سه پیراهن سَلَب بودهست یوسف را به عمر اندر
یکی از کید شد پر خون، دُوُم شد چاک از تهمت
سِوُم یعقوب را از بوش روشن گشت چشمِ تر
رُخم مانَد بدان اوّل، دلم مانَد بدان ثانی
[...]
گه آن آراسته زلفش زره گردد گهی چنبر
گه آن پیراسته جعدش ببارد مشگ و گه عنبر
رخی چون نو شکفته گل ، همه گلبن برنگ مل
همه شمشاد پر سنبل ، همه بیجاده پر شکر
برو از نیکوئی معنی ، بغمز از جادوئی دعوی
[...]
کهی چون طور سینا بود ازو آویخته ثعبان
ز پشت او درخشنده کف موسی پیغمبر
به پشت ژندهپیلان برنشسته ناوکاندازان
چو عفریتان آتشبار بر کوه گران پیکر
عروس ماه نوروزی چه کرد آن دانۀ گوهر؟
که نورش ماه تابان بود و سعدش زهرۀ ازهر
هزاران صورت رنگین نگاریده برو مانی
هزاران پیکر طبعی بر آورده از و آزر
بر آن هر صورتی رخشان ، زمشک لعلگون صدره
[...]
اگر بتگر چنو داند نگاریدن یکی پیکر
روا باشد اگر دعوی خلاقی کند بتگر
نه چون او پیکری آید نه حورالعین چنو زاید
نه گر باشد پری شاید چنو هرگز پری پیکر
بدو رخ چون شکفته گل بدو لب چون فشرده مل
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.