قصیدهٔ شمارهٔ ۱۱۲ - در تهنیت عید غدیر و ستایش شاهزاده ی بینظیر فریدون میرزا طاب ثراه گوید
دوش چو شد بر سریر چرخ مدور
ماه فلک جانشین مهر منوّر
طرفه غزالم رسید مست و غزلخوان
بافته از عنبرش به ماه دو چنبر
تعبیه کردست گفتی از در شوخی
ماه منور به چین مشک مدور
غرّهٔ غَرّار او به طرهٔ طرّار
قرصهٔ کافور بد به طبلهٔ عنبر
یا نه تو گفتی زگرد موکب دارا
گوشهٔ ابرو نمود تیغ سکندر
تافته رویش به زیر بافته مویش
بر صفت ذوالفقار در دل کافر
گفته چه خسبی ز جای خیز و بپیمای
بادهیی از رنگ و بو چو لالهٔ احمر
باده ای ار فیالمثل به سنگ بتابد
گویی برجست از آن شرارهٔ آذر
تا شودم باز چهره چون پر طاووس
از گلوی بط به زیر خون کبوتر
گفتمش ای ترک ساده باده حرامست
خاطر بر ترک خمر دار مخمّر
گفت چه رانی سخن ندانی فردا
هرچه خطا از عطا ببخشد داور
رقصکند از نشاط صالح و طالح
وجد کند بر بساط مومن و کافر
خلق جهان را دو عشرتست و دو شادی
اهل زمان را دو زینتست و دو زیور
شادی عامی ز بهر حیدرکرار
عشرت خاصی ز چهر خسرو صفدر
آن شده قایم مقام ماه رسالت
این شده نایب مناب شاه فلک فر
گفتمش اَستار این کنایت برگیر
گفتمش اسرار این حکایت بشمر
حال مسمی بگو ز تسمیه بگریز
حل معما بکن زتعمیه بگذر
گفت که فردا مگر نه عید غدیرست
عیدی بادش چو بوی عود معطر
در به چنین روزی از جهاز هیونان
ساخت نشستنگهی رسول مطهر
.گرد وی انبوه از مهاجر و انصار
فوجی چون موج بحر بیحد و بیمر
خرد و کلان خوب و زشت بنده و آزاد
پیر و جوان شیخ و شاب منعم و مطر
برشد و گفتا الست اولی منکم
گفتند آری ز ما به مایی بهتر
دست علی را سپس گرفت و برافراخت
قطب هدی را پدید شد خط محور
گفتکه ای خلق بنگرید تناتن
گفت که ای قوم بشنوید سراسر
هرکش مولا منم علیش مولاست
اوست پس از من به خلق سید و سرور
یارب خواری ده آنکه او را دشمن
یارب یاری کن آنکه او را یاور
حرمت این روز را سه روز پیاپی
بگذرد از جرم خلق خالق اکبر
شادی دیگر ازین در است که فردا
شاه فریدهرن بر آفتاب زند بر
تیغی کش پادشاه کرده عنایت
راست حمایل نمایدش چو دو پیکر
تیغی کان را شه از میان بگشاده
او بهکمر استوار بندد ایدر
تیغی لاغرتر از خیال مهندس
تیغی نافذتر از قضای مقدّر
تیغی درکام خصم زهر مجسم
تیغی در روز رزم مرگ مصوّر
جوهر آن تیغ بر صحیفهٔ آن تیغ
مورچگانند در محیط شناور
درکلف خسرو بگویمت به چه ماند
رود روران درکنار بحر مقعر
درکمر شاه لاغرست و عجب نیست
ماه بکاهد ز قرب خسرو خاور
حرمت شه را روا بود که ببوسد
صفحهٔ آن تیغ را خدیو دلاور
ورنه ندیدم که کس نماید معجون
سودهٔ الماس را به قند مکرر:
یا نشنیدمکه هیچگه ملکالموت
غوطه زند اندر آب چشمهٔ کوثر
تیغ که باید همی به زهرش آلود
شاهش آلوده دارد از چه به شکر
نینی از آن تیغ پادشاه ببوسد
تاش مرصعکند به لؤلؤ و گوهر
گفتمش ای شوخ ازین عبارت شیرین
شور برآوردی از روان سخنور
لیک مرا عیش تلخ گشت از یراک
کند زبانم به مدح شاه مظفر
گفت تو امشب به عیش کوشکه فردا
من بر شه این قصیده خوانم از بر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به ستایش عید غدیر و شخصیت فریدون میرزا میپردازد. او توصیفاتی زیبا از اشیاء و افراد را ارائه میدهد و حالوهوای مراسم را با شور و شوق توصیف میکند. در ادامه، شاعر به مناسبت غدیر، جملاتی از پیامبر اسلام و ولایت علی (ع) را ذکر میکند و بر اهمیت این روز تاکید میورزد. همچنین، شاعر از فریدون به عنوان پادشاهی نیکو و دلاور یاد میکند و به مظاهر شادی و سرور در این روز بزرگ میپردازد. در نهایت، او به اهمیت عیش و خوشی در این جشن اشاره میکند و یادآور میشود که فردا باید قصیدهای در مدح شاه بخواند.
هوش مصنوعی: دیشب هنگامی که ماهِ آسمان بر تخت فلکِ گردان نشست و جانشین خورشید درخشان شد، یعنی شب فرا رسید.
هوش مصنوعی: معشوقی شگفتانگیز چون آهو، مست و غزلخوان نزد من آمد که از زلف عنبرین خود دو حلقه بر گرد چهرهٔ ماهمانندش بافته بود.
هوش مصنوعی: گویی از سرِ شوخی، ماهِ روشنِ چهرهاش را در میان پیچوتاب زلفِ مشکینِ گرد پنهان کرده بود.
هوش مصنوعی: پیشانی فریبندهٔ سپیدش در کنار زلف دلربایش مانند قرصی کافور در جعبهٔ عنبر بود؛ سفیدی چهره در میان سیاهی مو.
هوش مصنوعی: یا گویی گوشهٔ ابروی خمیدهاش در میان زلف سیاه، مانند شمشیر اسکندر بود که از میان گرد و غبار سپاه دارا پیدا شود.
هوش مصنوعی: چهرهٔ درخشانش زیر موی بافتهاش چنان میتافت که شمشیر ذوالفقار در دل کافر فرو رود و بدرخشد.
هوش مصنوعی: به من گفت: چرا خوابیدهای؟ برخیز و شرابی بپیمای که در رنگ و بو مانند لالهٔ سرخ است.
هوش مصنوعی: شرابی که اگر مثلاً پرتوش بر سنگ بیفتد، گویی از آن سنگ شرارهٔ آتش برمیجهد.
هوش مصنوعی: تا از شرابِ سرخ که از گلوگاه صراحیِ بطشکل مانند خون کبوتر بیرون میریزد، چهرهام دوباره رنگین و شاداب چون پر طاووس شود.
هوش مصنوعی: به او گفتم: ای زیبارویِ ترک، شراب حرام است؛ دلت را بر ترک باده استوار کن.
هوش مصنوعی: گفت: چه سخنی میگویی؟ مگر نمیدانی که فردا خداوند از سر بخشش هر خطایی را میبخشد؟
هوش مصنوعی: فردا نیکوکار و بدکار از شادی میرقصند و مؤمن و کافر بر بساط شادمانی به وجد میآیند.
هوش مصنوعی: مردم جهان را دو مایهٔ شادمانی و اهل این روزگار را دو زینت و آرایش است.
هوش مصنوعی: یکی شادی همگانی به سبب حضرت علی حیدر کرار است، و دیگری شادمانی خاص از دیدار چهرهٔ شاهزادهٔ دلاور و صفشکن.
هوش مصنوعی: آن یکی (علی) جانشین پیامبر، ماهِ رسالت، شده است و این یکی (شاهزاده) نایب و جانشین شاهِ با شکوه گشته است.
هوش مصنوعی: به او گفتم: پردهٔ این کنایه را بردار و راز این سخن را آشکارا بگو.
هوش مصنوعی: اصل ماجرا را بگو و از نامبردن پوشیده بپرهیز؛ این معما را بگشا و از پیچیدهگویی دست بکش.
هوش مصنوعی: گفت: مگر فردا عید غدیر نیست؟ عیدی که امید است چون بوی عود خوشبو و فرخنده باشد.
هوش مصنوعی: در چنین روزی پیامبر پاک از جهاز شتران جایگاهی بلند برای نشستن و سخن گفتن ساخت.
هوش مصنوعی: گرداگرد او انبوهی از مهاجران و انصار گرد آمده بودند، گروهی بیشمار چون موج دریا.
هوش مصنوعی: کوچک و بزرگ، نیک و بد، بنده و آزاد، پیر و جوان، توانگر و تهیدست همه در آنجا حاضر بودند.
هوش مصنوعی: پیامبر بر آن جایگاه بالا رفت و فرمود: آیا من بر شما از خودتان سزاوارتر نیستم؟ گفتند: آری، تو از ما بر ما برتر و سزاوارتری.
هوش مصنوعی: پیامبر سپس دست علی را گرفت و بالا برد؛ گویی محورِ قطبِ هدایت آشکار شد و مرکز راهنمایی خلق نمایان گشت.
هوش مصنوعی: پیامبر گفت: ای مردم، همگی و یکایک نگاه کنید؛ ای قوم، همه بشنوید.
هوش مصنوعی: هر کس من مولای او هستم، علی مولای اوست؛ او پس از من سرور و بزرگ مردم است.
هوش مصنوعی: خدایا، دشمن او را خوار کن و یاور او را یاری ده.
هوش مصنوعی: به احترام این روز، خداوند بزرگ تا سه روز پیاپی از گناهان مردم درمیگذرد.
هوش مصنوعی: شادی دیگر از این روست که فردا شاهزاده فریدون میرزا به چنان سربلندیای میرسد که بر خورشید برتری میجوید.
هوش مصنوعی: شمشیری که پادشاه به او بخشیده است، آن را راست و حمایلوار بر خود میآویزد، مانند صورت فلکی جوزا که کمربند و شمشیر دارد.
هوش مصنوعی: شمشیری که شاه آن را از کمر خود گشوده است، او اینجا آن را محکم بر کمر خویش میبندد.
هوش مصنوعی: شمشیری باریکتر از خطِ خیالیِ اهل هندسه و کارگرتر و نافذتر از قضا و تقدیر الهی.
هوش مصنوعی: شمشیری که در کام دشمن زهری مجسم است و در روز جنگ، مرگی به صورت درآمده.
هوش مصنوعی: نقشها و جوهرِ روی تیغه، مانند مورچگانیاند که در دریایی شناورند.
هوش مصنوعی: بگویم که این شمشیر در دست شاهزاده به چه میماند: به رودی روان در کنار دریایی ژرف، یعنی دست بخشندهاش دریاست و تیغ رود.
هوش مصنوعی: این شمشیر بر کمر شاه باریک مینماید و شگفت نیست، زیرا ماه هم در نزدیکی خورشید میکاهد و باریک میشود.
هوش مصنوعی: به احترام پادشاه رواست که این شاهزادهٔ دلاور تیغهٔ آن شمشیر را ببوسد.
هوش مصنوعی: وگرنه ندیدهام کسی گرد الماس را با قند خالص معجون کند؛ یعنی بوسیدن تیغِ الماسگونه با لب شیرین شگفت است.
هوش مصنوعی: یا نشنیدهام که فرشتهٔ مرگ هرگز در آب چشمهٔ کوثر غوطه بخورد؛ تیغ مرگبار است و لب شاهزاده چون کوثر.
هوش مصنوعی: شمشیری که باید آن را به زهر آغشت، چرا شاهزاده آن را با لب شکرینش شیرین میکند؟
هوش مصنوعی: نه، بلکه شاهزاده تیغ پادشاه را میبوسد تا آن را با مروارید و گوهرِ دهان خود جواهرنشان کند.
هوش مصنوعی: شاعر به معشوق شوخ گفت: با این سخنان شیرین در جان سخنور شور و هیجان برانگیختی.
هوش مصنوعی: اما خوشیام تلخ شد، چون زبانم در ستایش شاه پیروز کُند و ناتوان است.
هوش مصنوعی: معشوق گفت: تو امشب به شادی و خوشی بپرداز، فردا من این قصیده را از حفظ برای شاه میخوانم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
سروی گر سرو ماه دارد بر سر
ماهی گر ماه مشک بارد وعنبر
ماهت با مشک سیم دارد همبر
سروت بر مه ز لاله دارد زیور
شکر داری! چنانکه داری لؤلؤ
[...]
کافر نعمت بسان کافر دین است
جهد کن و سعی کن بکشتن کافر
شنبه شادی و اول مه آذر
زخمه بر افکن بعود و عود بر آذر
باده فراز آر و دل برنج میازار
شاد دل از یار باش و باده همی خور
آن بت عیار و فتنه بت فرخار
[...]
روز وداع از در اندر آمد دلبر
لب ز تف عشق خشک و دید ز خون تر
آب نمانده در آن دو رنگین سوسن
تاب نمانده در آن دو مشکین چنبر
عبهر چشمش گرفته سرخی لاله
[...]
ای به جلالت ز آفرینش برتر
ذات تو تنها به هرچه هست برابر
زادهٔ خیرالوری رسول مکرم
بضعهٔ خیرالنسا بتول مطهر
از تو تسلی گرفته خاطر گیتی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.