بخش ۸ - نامهٔ اندوهگین یزدگرد به مرزبانان: تعبیر خواب نوشینروان، تاخت تازیان و نهفتن گنج و ساز در دژها
یکی نامه بنوشت دیگر بطوس
پر از خون دل و روی چون سندروس
نخست آفرین کرد بر دادگر:
«کزو دید نیرو و بخت و هنر؛
خداوند پیروزی و فرهی،
خداوند دیهیم شاهنشهی
پی پشه تا پر و چنگ عقاب
به خشکی چو پیل و نهنگ اندر آب
ز پیمان و فرمان او نگذرد
دم خویش بی رای او نشمرد»
ز شاه جهان یزدگرد بزرگ
پدر نامور شهریار سترگ
سپهدار یزدان پیروزگر
نگهبان جنبده و بوم و بر
ز تخم بزرگان یزدانشناس
که از تاج دارند از اختر سپاس
کزیشان شد آباد روی زمین
فروزندهٔ تاج و تخت و نگین
سوی مرزبانان با گنج و گاه
که با فر و برزند و با داد و راه
شمیران و روییندژ و رابهکوه
کلات از دگر دست و دیگر گروه
نگهبان ما باد پروردگار
شما بیگزند از بد روزگار
مبادا گزند سپهر بلند
مه پیکار آهرمن پرگزند
همانا شنیدند گردنکشان
خنیده شد اندر جهان این نشان
که بر کارزاری و مرد نژاد
دل ما پرآزرم و مهرست و داد
به ویژه نژاد شما را که رنج
فزونست نزدیک شاهان ز گنج
چو بهرام چوبینه آمد پدید
ز فرمان دیهیم ما سرکشید
شما را دل از شهرهای فراخ
بپیچید وز باغ و میدان و کاخ
برین باستان راغ و کوه بلند
کده ساختید از نهیب گزند
گر ایدون که نیرو دهد کردگار
به کام دل ما شود روزگار
ز پاداش نیکی فزایش کنیم
برین پیشدستی نیایش کنیم
همانا که آمد شما را خبر
که ما را چه آمد ز اختر به سر
ازین مارخوار اهرمن چهرگان
ز دانایی و شرم بیبهرگان
نه گنج و نه نام و نه تخت و نژاد
همیداد خواهند گیتی بباد
بسی گنج و گوهر پراگنده شد
بسی سر به خاک اندر آگنده شد
چنین گشت پرگار چرخ بلند
که آید بدین پادشاهی گزند
ازین زاغساران بیآب و رنگ
نه هوش و نه دانش نه نام و نه ننگ
که نوشینروان دیده بود این به خواب
کزین تخت بپراگند رنگ و آب
چنان دید کز تازیان صدهزار
هیونان مست و گسسته مهار
گذر یافتندی به اروندرود
نماندی برین بوم بر تار و پود
به ایران و بابل نه کشت و درود
به چرخ زحل برشدی تیرهدود
هم آتش بمُردی به آتشکده
شدی تیره نوروز و جشن سده
از ایوان شاه جهان کنگره
فتادی به میدان او یکسره
کنون خواب را پاسخ آمد پدید
ز ما بخت گردن بخواهد کشید
شود خوار هر کس که هست ارجمند
فرومایه را بخت گردد بلند
پراگنده گردد بدی در جهان
گزند آشکارا و خوبی نهان
بهَر کشوری در ستمگارهای
پدید آید و زشت پتیارهای
نشان شب تیره آمد پدید
همی روشنایی بخواهد پرید
کنون ما به دستوری رهنمای
همه پهلوانان پاکیزهرای
به سوی خراسان نهادیم روی
برِ مرزبانان دیهیمجوی
ببینیم تا گردش روزگار
چه گوید بدین رای نااستوار
پس اکنون ز بهر کنارنگ طوس
بدین سو کشیدیم پیلان و کوس
فرخزاد با ما ز یک پوستست
به پیوستگی نیز هم دوستست
بالتونیهست او کنون رزمجوی
سوی جنگ دشمن نهادست روی
کنون کشمگان پور آن رزمخواه
بر ما بیامد بدین بارگاه
بگفت آنچ آمد ز شایستگی
هم از بندگی هم ز بایستگی
شیندیم زین مرزها هرچ گفت
بلندی و پستی و غار و نهفت
دژ گنبدین کوه تا خرمنه
دگر لاژوردین ز بهر بنه
ز هر گونه بنمود آن دل گسل
ز خوبی نمود آنچ بودش به دل
وزین جایگه شد بهَر جای کس
پژوهنده شد کارها پیش و پس
چنین لشکری گشن ما را که هست
برین تنگدژها نشاید نشست
نشستیم و گفتنیم با رایزن
همه پهلوانان شدند انجمن
ز هر گونه گفتیم و انداختیم
سرانجام یکسر برین ساختیم
که از تاج و ز تخت و مهر و نگین
همان جامهٔ روم و کشمیر و چین
ز پرمایه چیزی که آمد بدست
ز روم و ز طایف همه هرچ هست
همان هرچه از ما پراگند نیست
گر از پوشش است ار ز افگندنیست
ز زرینه و جامهٔ نابرید
ز چیزی که آن را نشاید کشید
هم از خوردنیها ز هر گونه ساز
که ما را بیاید برو بر نیاز
ز گاوان گردونکشان چلهزار
که رنج آورد تا که آید به کار
به خروار زان پس ده و دو هزار
به خوشه درون گندم آرد ببار
همان ارزن و پسته و ناردان
بیارد یکی موبدی کاردان
شتروار زین هر یکی دههزار
هیونان بختی بیارند بار
همان گاو گردون هزار از نمک
بیارند تا بر چه گردد فلک
ز خرما هزار و ز شکر هزار
بود سخته و راستکرده شمار
ده و دو هزار انگبین کندره
بدژها کشند آن همه یکسره
نمک خورده سر پوست چون چلهزار
بیارند آن را که آید به کار
شتروار سیصد ز زربفت شاه
بیارند بر بارها تا دو ماه
بیاید یکی موبدی با گروه
ز گاه شمیران و از رابهکوه
به دیدار پیران و فرهنگیان
بزرگان کهاَند از کنارنگیان
به دو روز نامه به دژها نهند
یکی نامه گنجور ما را دهند
دگر خود بدارند با خویشتن
بزرگان که باشند زان انجمن
همانا بران راغ و کوه بلند
ز ترک و ز تازی نیاید گزند
شما را بدین روزگار سترگ
یکی دست باشد بر ما بزرگ
هنرمند گوینده دستور ما
بفرماید اکنون به گنجور ما
که هر کس این را ندارد به رنج
فرستد ورا پارسی جامه پنج
یکی خوب سربند پیکر به زر
بیابند فرجام زین کار بر
بدین روزگار تباه و دژم
بیابد ز گنجور ما چل درم
به سنگ کسی کو بود زیردست
یکی زین درمها گر آید بدست
از آن شست بر سر شش و چاردانگ
بیارد نبشته بخواند به بانگ
بیک روی بر نام یزدان پاک
کزویَست امید و زو ترس و باک
دگر پیکرش افسر و چهر ما
زمین بارور گشته از مهر ما
به نوروز و مهر آن هم آراستست
دو جشن بزرگست و با خواستست
درود جهان بر کمآزارمرد
کسی کو ز دیهیم ما یاد کرد
بلند اختری نامجویی سوار
بیامد به کف نامهٔ شهریار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
یزدگرد سوم بهرام چوبینه انوشیروان اهریمن (اشاره) فرخزاد بالتونیه کشمگان
هوش مصنوعی: یزدگرد، پادشاه بزرگ، نامهای به مرزبانان مینویسد و در آن از خطراتی که در خواب دیده، ابراز نگرانی میکند. او از بزرگان و پیشوایان قدردانی میکند و به نیروی خویش اشاره میکند که باید با همیاری یکدیگر از سرزمین ایران دفاع کنند. یزدگرد به خطر حمله تازیان و آتشسوزی که دیدگاهش را تهدید میکند، میپردازد و از مرزبانان میخواهد که با نیرو و نیکخویی در برابر این چالشها بایستند. او بر اهمیت اتحاد و تلاش برای حفظ گنجها و فضای امن سرزمین تأکید دارد و در نهایت از مرزبانان دعوت میکند که با نیکی و وعدههایی برای پاداش به جنگ بروند.
هوش مصنوعی: یزدگرد نامهٔ دیگری به طوس نوشت، در حالی که دلش پر از خون بود و رویش از اندوه زرد شده بود.
هوش مصنوعی: در آغاز نامه خدای دادگر را ستایش کرد که نیرو و بخت و هنر را از او دیده است.
هوش مصنوعی: خدایی که صاحب پیروزی و شکوه است و تاج پادشاهی شاهنشاهان از اوست.
هوش مصنوعی: همهٔ آفریدگان، از پای پشه تا بال و چنگال عقاب، و از پیل در خشکی تا نهنگ در آب،
هوش مصنوعی: از پیمان و فرمان او بیرون نمیروند و بیخواست او حتی نفسی نمیکشند.
هوش مصنوعی: این نامه از یزدگرد بزرگ، شاه جهان، است که پدرانش نامدار و شهریارانی بزرگ بودند.
هوش مصنوعی: او فرماندهٔ سپاه خدای پیروزگر و نگهبان جانداران و سرزمین است.
هوش مصنوعی: از نژاد بزرگان خداشناس است که تاجداری را از بخت و ستارهٔ خود دارند و سپاسگزارند.
هوش مصنوعی: کسانی که زمین به دست آنان آباد شد و تاج و تخت و نگین پادشاهی را درخشان کردند.
هوش مصنوعی: این نامه به سوی مرزبانانِ صاحب گنج و جایگاه است که شکوه و بلندی و دادگری و راه درست دارند.
هوش مصنوعی: یعنی مرزبانان دژهای شمیران و روییندژ و رابهکوه، و از سوی دیگر کلات و گروههای دیگر.
هوش مصنوعی: خداوند نگهبان ما باشد و شما از بدی روزگار در امان بمانید.
هوش مصنوعی: آسیبی از آسمان بلند به شما نرسد و از جنگ و آزار اهریمن بدکار نیز در امان باشید.
هوش مصنوعی: بیگمان بزرگان شنیدهاند و این آوازه در جهان پیچیده است
هوش مصنوعی: که دل ما نسبت به مردان جنگاور و نژاده پر از حرمت و مهر و دادگری است.
هوش مصنوعی: بهویژه نسبت به خاندان شما، که رنج و خدمتتان نزد شاهان از گنج ارزشمندتر است.
هوش مصنوعی: هنگامی که بهرام چوبینه برخاست و از فرمان پادشاهی ما سرپیچید،
هوش مصنوعی: شما دل از شهرهای پهناور و باغ و میدان و کاخ کندید و آنها را رها کردید.
هوش مصنوعی: و از بیم آسیب، در این دامنهها و کوههای بلند کهن خانه و پناهگاه ساختید.
هوش مصنوعی: اگر خداوند نیرو دهد و روزگار به کام ما شود،
هوش مصنوعی: پاداش نیکی شما را افزون میکنیم و برای این پیشقدمیتان سپاس میگوییم.
هوش مصنوعی: بیگمان به شما خبر رسیده است که از بخت بد چه بر سر ما آمد.
هوش مصنوعی: از این مردمِ سوسمارخوار و اهریمنچهره که از دانش و شرم بیبهرهاند.
هوش مصنوعی: آنان نه گنج و نه نام و نه تخت و نه نژاد را بر جا میگذارند و میخواهند جهان را بر باد دهند.
هوش مصنوعی: گنجها و گوهرهای بسیاری پراکنده و تاراج شد و سرهای بسیاری در خاک فرو رفت.
هوش مصنوعی: گردش آسمان چنین شده است که به این پادشاهی آسیب برسد.
هوش مصنوعی: آسیب از این زاغصفتانِ بیآبرو و بیرنگ که نه هوش دارند، نه دانش، نه نام و نه پروای ننگ.
هوش مصنوعی: نوشینروان این را در خواب دیده بود که از این گروه، آب و رنگ و شکوه این تخت از میان خواهد رفت.
هوش مصنوعی: انوشیروان در خواب دید که صد هزار شتر مست و افسارگسیخته از سوی تازیان میآیند.
هوش مصنوعی: این شتران از رود اروند گذشتند و در این سرزمین هیچ چیز سالم و برپا نماند.
هوش مصنوعی: در ایران و بابل دیگر کشت و درویی نمانْد و دود سیاه ویرانی تا آسمان زحل بالا رفت.
هوش مصنوعی: آتش آتشکدهها خاموش شد و نوروز و جشن سده بیرونق و تاریک گشت.
هوش مصنوعی: کنگرههای ایوان شاه جهان یکسره فرو ریخت و به میدان کاخ افتاد.
هوش مصنوعی: یزدگرد میگوید اکنون تعبیر آن خواب آشکار شده است و بخت از ما روی برمیگرداند.
هوش مصنوعی: هر که ارجمند است خوار میشود و مردم پست و فرومایه به بخت و مقام بلند میرسند.
هوش مصنوعی: بدی در جهان پخش میشود؛ آسیب و ستم آشکار و نیکی پنهان میگردد.
هوش مصنوعی: در هر سرزمینی ستمگری و بلای زشت و اهریمنی پدید میآید.
هوش مصنوعی: نشانههای شبی تاریک پیدا شده و روشنایی به زودی از میان خواهد رفت.
هوش مصنوعی: اکنون ما به راهنمایی وزیر و رایزن و با موافقت همهٔ پهلوانان پاکاندیش،
هوش مصنوعی: رو به خراسان نهادیم تا نزد مرزبانانی برویم که خواهان یاری تاج و تختاند.
هوش مصنوعی: تا ببینیم گردش روزگار با این تدبیر سست و ناپایدار ما چه میکند.
هوش مصنوعی: اکنون به خاطر کنارنگ (فرمانروای مرزی) طوس، پیلان و کوسهای لشکر را به این سو آوردیم.
هوش مصنوعی: فرخزاد از خاندان و تبار ماست و با ما پیوند و دوستی نیز دارد.
هوش مصنوعی: او اکنون جنگجویانه در التونیه است و برای نبرد با دشمن روانه شده است.
هوش مصنوعی: اکنون کشمگان، پسر آن جنگاور، به درگاه ما آمد.
هوش مصنوعی: او آنچه شایسته بود گفت و هم از فرمانبرداری و بندگی و هم از آنچه بایسته است سخن راند.
هوش مصنوعی: هرچه دربارهٔ این مرزها گفت شنیدیم؛ از بلندیها و پستیها و غارها و جاهای پنهان.
هوش مصنوعی: از دژ گنبدین کوه تا خرمنه و نیز دژ لاژوردین برای نگهداری بار و بُنه سخن گفت.
هوش مصنوعی: آن مرد دلیر همه گونه راه و جای را نشان داد و نیکخواهی دل خود را آشکار کرد.
هوش مصنوعی: از اینجا به هر سو فرستاده رفت و همهٔ کارها از آغاز و انجام بررسی شد.
هوش مصنوعی: با چنین لشکر انبوهی که داریم، نمیشود در این دژهای تنگ ماند.
هوش مصنوعی: نشستیم و با رایزنان گفتوگو کردیم و همهٔ پهلوانان گرد آمدند.
هوش مصنوعی: گوناگون سخن گفتیم و رایها را سنجیدیم و سرانجام همگی بر این تصمیم شدیم،
هوش مصنوعی: که تاج و تخت و مهر و نگین شاهی و جامههای رومی و کشمیری و چینی را،
هوش مصنوعی: و هر چیز گرانبهایی که به دست آمده، از روم و طایف و هرچه هست،
هوش مصنوعی: و هر آنچه از ما پراکنده نشده، چه از پوشیدنیها و چه از گستردنیها (فرش و مانند آن)، [در دژها نهان کنیم].
هوش مصنوعی: از ظرفها و چیزهای زرین، پارچههای بریدهنشده و کالاهایی که بردنشان با سپاه و در سفر آسان نیست، همه را به دژها ببرید.
هوش مصنوعی: همچنین از هر گونه خوراکی و توشهای که ما به آن نیاز داریم، فراهم کنید.
هوش مصنوعی: چهل هزار گاو گردونکش (گاوِ ارابهکش) آماده کنید که با رنج و کوشش این بارها را برسانند تا به کار آید.
هوش مصنوعی: پس از آن دوازده هزار خروار گندم در خوشه بار کنند و بیاورند.
هوش مصنوعی: همچنین ارزن و پسته و دانهٔ انار را موبدی کاردان گرد آورد و بیاورد.
هوش مصنوعی: از هر یک از اینها ده هزار بار شتر را شتران بختی بار کنند و بیاورند.
هوش مصنوعی: همچنین هزار گردون گاو نمک بیاورند، تا ببینیم گردش روزگار به کجا میانجامد.
هوش مصنوعی: هزار بار خرما و هزار بار شکر، سنجیده و با شمارش درست، فراهم شود.
هوش مصنوعی: دوازده هزار بار عسل و کندر نیز آماده کنند و همه را یکجا به دژها برسانند.
هوش مصنوعی: نزدیک چهل هزار پوست یا لاشهٔ نمکسودشده و خشککرده نیز بیاورند تا هنگام نیاز به کار آید.
هوش مصنوعی: سیصد بار شتر از پارچههای زربفت شاهی را در مدت دو ماه بار کنند و بیاورند.
هوش مصنوعی: موبدی همراه گروهی از جایگاه شمیران و رابهکوه بیاید.
هوش مصنوعی: این کار در حضور پیران و دانایان و بزرگانی از خاندان کنارنگان (مرزداران) انجام شود.
هوش مصنوعی: در دو روز فهرست آنچه در دژها نهاده میشود نوشته شود و یک نسخهٔ آن را به گنجور ما بدهند.
هوش مصنوعی: نسخهٔ دیگر را بزرگانِ آن انجمن نزد خود نگه دارند.
هوش مصنوعی: بیگمان بر آن دشتها و کوههای بلند، از ترک و تازی آسیبی نخواهد رسید.
هوش مصنوعی: شما در این روزگار سخت، با این کار حقی بزرگ و نیکیای بزرگ بر گردن ما خواهید داشت.
هوش مصنوعی: اکنون وزیر هنرمند و سخندان ما به گنجور ما فرمان میدهد که:
هوش مصنوعی: هر کس این کار را رنج و دشواری نشمارد و بیدریغ انجام دهد، پنج جامهٔ پارسی برایش بفرستد.
هوش مصنوعی: همراه یک سربند زیبا با نقش زرین؛ تا در پایان این کار پاداش و بهره ببرند.
هوش مصنوعی: و در این روزگار تباه و اندوهبار، از گنجور ما چهل درم نیز بگیرد.
هوش مصنوعی: اگر یکی از این درمها به دست زیردستی برسد، وزن و عیار آن را بسنجد،
هوش مصنوعی: خواهد دید که وزنش شش و چهار دانگ است و نوشتهٔ روی آن را بلند میخواند؛ یعنی سکهای تمامعیار و نوشتهدار است.
هوش مصنوعی: بر یک روی سکه نام خداوند پاک نقش شده که امید و بیم همه از اوست.
هوش مصنوعی: بر روی دیگرش نقش تاج و چهرهٔ ما است، با این معنا که زمین از مهر ما بارور و آباد شده است.
هوش مصنوعی: آن سکه به نشان نوروز و مهرگان نیز آراسته است که دو جشن بزرگ و همراه با بخشش و نعمتاند.
هوش مصنوعی: درود جهانیان بر مرد کمآزار و بر هر کسی که از تاج و پادشاهی ما یاد کند و به آن وفادار بماند.
هوش مصنوعی: سواری بلنداختر و نامجو نامهٔ شاه را در دست گرفت و به راه افتاد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۱۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.