بخش ۲۱ - خواست رستم سلاح نبرد، پند زال به تسلیم و لاف برگرفتن اسفندیار از باره
چو رستم بیامد به ایوان خویش
نگه کرد چندی به دیوان خویش
زواره بیامد به نزدیک اوی
ورا دید پژمرده و زردروی
بدو گفت رو تیغ هندی بیار
یکی جوشن و مغفری نامدار
کمان آر و برگستوان آر و ببر
کمند آر و گرز گران آر و گبر
زواره بفرمود تا هرچ گفت
بیاورد گنجور او از نهفت
چو رستم سلیح نبردش بدید
سرافشاند و باد از جگر برکشید
چنین گفت کای جوشن کارزار
برآسودی از جنگ یک روزگار
کنون کار پیش آمدت سخت باش
به هر جای پیراهن بخت باش
چنین رزمگاهی که غران دو شیر
به جنگ اندر آیند هر دو دلیر
کنون تا چه پیش آرد اسفندیار
چه بازی کند در دم کارزار
چو بشنید دستان ز رستم سخن
پراندیشه شد جان مرد کهن
بدو گفت کای نامور پهلوان
چه گفتی کزان تیره گشتم روان
تو تا بر نشستی بزین نبرد
نبودی مگر نیک دل رادمرد
همیشه دل از رنج پرداخته
به فرمان شاهان سرافراخته
بترسم که روزت سرآید همی
گر اختر به خواب اندر آید همی
همی تخم دستان ز بن برکنند
زن و کودکان را به خاک افگنند
به دست جوانی چو اسفندیار
اگر تو شوی کشته در کارزار
نماند به زاولستان آب و خاک
بلندی بر و بوم گردد مغاک
ور ایدونک او را رسد زین گزند
نباشد ترا نیز نام بلند
همی هرکسی داستانها زنند
برآورده نام ترا بشکرند
که او شهریاری ز ایران بکشت
بدان کو سخن گفت با وی درشت
همی باش در پیش او بر به پای
وگرنه هماکنون بپرداز جای
به بیغولهای شو فرود از مهان
که کس نشنود نامت اندر جهان
کزین بد ترا تیره گردد روان
بپرهیز ازین شهریار جوان
به گنج و به رنج این روان بازخر
مبر پیش دیبای چینی تبر
سپاه ورا خلعت آرای نیز
ازو باز خر خویشتن را به چیز
چو برگردد او از لب هیرمند
تو پای اندر آور به رخش بلند
چو ایمن شدی بندگی کن به راه
بدان تا ببینی یکی روی شاه
چو بیند ترا کی کند شاه بد
خود از شاه کردار بد کی سزد
بدو گفت رستم که ای مرد پیر
سخنها برین گونه آسان مگیر
به مردی مرا سال بسیار گشت
بد و نیک چندی بسر بر گذشت
رسیدم به دیوان مازندران
به رزم سواران هاماوران
همان رزم کاموس و خاقان چین
که لرزان بدی زیر ایشان زمین
اگر من گریزم ز اسفندیار
تو در سیستان کاخ و گلشن مدار
چو من ببر پوشم به روز نبرد
سر هور و ماه اندرآرم به گرد
ز خواهش که گفتی بسی راندهام
بدو دفتر کهتری خواندهام
همی خوار گیرد سخنهای من
بپیچد سر از دانش و رای من
گر او سر ز کیوان فرود آردی
روانش بر من درود آردی
ازو نیستی گنج و گوهر دریغ
نه برگستوان و نه گوپال و تیغ
سخن چند گفتم به چندین نشست
ز گفتار باد است ما را به دست
گر ایدونک فردا کند کارزار
دل از جان او هیچ رنجه مدار
نپیچم به آورد با او عنان
نه گوپال بیند نه زخم سنان
نبندم به آوردگاه راه اوی
بنیرو نگیرم کمرگاه اوی
ز باره به آغوش بردارمش
به شاهی ز گشتاسپ بگذارمش
بیارم نشانم بر تخت ناز
ازان پس گشایم در گنج باز
چو مهمان من بوده باشد سه روز
چهارم چو از چرخ گیتی فروز
بیندازد آن چادر لاژورد
پدید آید از جام یاقوت زرد
سبک باز با او ببندم کمر
وز ایدر نهم سوی گشتاسپ سر
نشانمش بر نامور تخت عاج
نهم بر سرش بر دلافروز تاج
ببندم کمر پیش او بندهوار
نجویم جدایی ز اسفندیار
تو دانی که من پیش تخت قباد
چه کردم به مردی تو داری به یاد
بخندید از گفت او زال زر
زمانی بجنبید ز اندیشه سر
بدو گفت زال ای پسر این سخن
مگوی و جدا کن سرش را ز بن
که دیوانگان این سخن بشنوند
بدین خام گفتار تو نگروند
قبادی به جایی نشسته دُژَن
نه تخت و کلاه و نه گنج کهن
چو اسفندیاری که فعفور چین
نویسد همی نام او بر نگین
تو گویی که از باره بردارمش
به بر بر سوی خان زال آرمش
نگوید چنین مردم سالخورد
به گرد در ناسپاسی مگرد
بگفت این و بنهاد سر بر زمین
همی خواند بر کردگار آفرین
همی گفت کای داور کردگار
بگردان تو از ما بد روزگار
برین گونه تا خور برآمد ز کوه
نیامد زبانش ز گفتن ستوه



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
رستم زواره اسفندیار زال کاموس (اشاره) خاقان چین (اشاره) گشتاسپ قباد (اشاره) فغفور (اشاره)
هوش مصنوعی: رستم به کاخ خود بازمیگردد و در آنجا به زواره، پسر خود، دستور میدهد سلاحها و تجهیزات جنگی را بیاورد. او با دیدن سلاحها احساس قدرت و شجاعت میکند و دربارهٔ نبردی که در پیش دارد، فکر میکند. زال، پدر رستم، نگران اوست و به او هشدار میدهد که دشمنی چون اسفندیار خطرناک است و ممکن است جانش را به خطر بیندازد. رستم با اینکه به تواناییهای خود اطمینان دارد، به خیالات کاهش جبروت و قدرت اسفندیار توجه میکند و تمایل دارد تا او را در جنگ شکست دهد و خود را به شاهی برساند. زال از او میخواهد که در این راه محتاط باشد و از نافرمانی و ناپسندی دوری کند. در نهایت، او با دعا و نیایش به درگاه خداوند از او طلب یاری میکند تا در برابر رویدادهای سخت آینده موفق باشد.
هوش مصنوعی: رستم وقتی به کاخ خود بازگشت، مدتی به تالار و دستگاه خود نگاه کرد.
هوش مصنوعی: زواره، برادر رستم، نزد او آمد و او را افسرده و رنگپریده دید.
هوش مصنوعی: رستم به زواره گفت: برو شمشیر هندی و یک زره و کلاهخود نامدار بیاور.
هوش مصنوعی: کمان و زره اسب و جامهٔ ببربیان و کمند و گرز سنگین و جوشن را بیاور.
هوش مصنوعی: زواره فرمان داد و گنجور هرچه رستم خواسته بود از گنجینهٔ پنهان بیرون آورد.
هوش مصنوعی: رستم چون سلاحهای جنگیاش را دید، سرش را تکان داد و آهی از دل کشید.
هوش مصنوعی: رستم گفت: ای زره جنگ، مدتی دراز از جنگ آسوده بودی.
هوش مصنوعی: اکنون کاری دشوار در پیش داری؛ استوار باش و در همه جا مانند پیراهنی از بخت نگهدارم باش.
هوش مصنوعی: چنین میدانی پیش روست که دو شیر غرّان و دلیر در آن با هم میجنگند.
هوش مصنوعی: باید دید اسفندیار چه پیش میآورد و در هنگام نبرد چه ترفندی به کار میبرد.
هوش مصنوعی: زال (دستان) چون سخن رستم را شنید، جان آن پیر نگران و اندیشناک شد.
هوش مصنوعی: زال به رستم گفت: ای پهلوان نامدار، این چه سخنی بود که جانم از آن تیره و اندوهگین شد؟
هوش مصنوعی: تو از زمانی که بر زین جنگ نشستی، همیشه مردی نیکدل و جوانمرد بودهای.
هوش مصنوعی: همیشه دلت از رنج آسوده بوده و با فرمانبرداری از شاهان سربلند بودهای.
هوش مصنوعی: میترسم که روزگارت به پایان برسد، اگر ستارهٔ بختت به خواب رود.
هوش مصنوعی: آنگاه نسل و تبار زال را از بیخ برمیکنند و زنان و کودکان را به خاک و خواری میافکنند.
هوش مصنوعی: اگر تو در نبرد به دست جوانی چون اسفندیار کشته شوی،
هوش مصنوعی: در زابلستان آب و خاکی باقی نمیماند و بلندیهای این سرزمین به گودال و ویرانه بدل میشود.
هوش مصنوعی: و اگر از این نبرد آسیبی به اسفندیار برسد، تو نیز دیگر نام بلندی نخواهی داشت، چون شاهزاده را کشتهای.
هوش مصنوعی: هر کس داستانها دربارهٔ تو خواهد گفت و نام برافراشتهات را خواهند شکست و تباه خواهند کرد.
هوش مصنوعی: مردم خواهند گفت که رستم شاهزادهای از ایران را کشت، فقط به این سبب که با او سخن درشت گفته بود.
هوش مصنوعی: زال به رستم میگوید: یا در برابر اسفندیار به فرمان بایست و خدمت کن، یا همین حالا این سرزمین را ترک کن.
هوش مصنوعی: از میان بزرگان کناره بگیر و به گوشهای دورافتاده برو، تا کسی در جهان نامت را نشنود.
هوش مصنوعی: زیرا از این کار بد جانت تیره و آلوده میشود؛ پس از جنگ با این شاهزادهٔ جوان دوری کن.
هوش مصنوعی: جان خود را با بخشیدن گنج و تحمل رنج بازخر و نجات بده؛ کار ظریف و گرانبها را با تبر تباه مکن، یعنی با نرمی و تدبیر رفتار کن نه با خشونت.
هوش مصنوعی: به سپاه اسفندیار نیز خلعت و هدیه ببخش و خود را با مال و دارایی از دست او رها کن.
هوش مصنوعی: هنگامی که اسفندیار از کنار رود هیرمند بازگشت، تو نیز بر رخش بلندبالا سوار شو و به دنبال او برو.
هوش مصنوعی: وقتی از خطر در امان شدی، در راه بندگی و فرمانبرداری نشان بده تا روی شاه گشتاسب را ببینی.
هوش مصنوعی: وقتی شاه تو را ببیند، هرگز با تو بدی نمیکند؛ اصلاً رفتار بد از شاه سزاوار نیست.
هوش مصنوعی: رستم به زال گفت: ای مرد سالخورده، این کارها را اینقدر ساده مپندار.
هوش مصنوعی: سالهای بسیاری را در دلاوری و پهلوانی گذراندهام و نیک و بد فراوانی بر سرم گذشته است.
هوش مصنوعی: با دیوان مازندران جنگیدم و با سواران هاماوران نیز نبرد کردم.
هوش مصنوعی: همچنین در جنگ با کاموس و خاقان چین بودم که زمین زیر پای سپاهشان میلرزید.
هوش مصنوعی: اگر من از برابر اسفندیار بگریزم، دیگر در سیستان کاخ و باغی برای تو نخواهد ماند، یعنی آبرو و هستی خاندان از میان میرود.
هوش مصنوعی: وقتی در روز جنگ جامهٔ ببر بیان را بپوشم، خورشید و ماه را در گرد و غبار نبرد فرومیبرم.
هوش مصنوعی: آن خواهش و التماسی که گفتی، بسیار انجام دادهام و در برابر او فروتنی و کهتری نشان دادهام.
هوش مصنوعی: اما او سخنان مرا خوار میشمارد و از دانش و رأی من روی برمیگرداند.
هوش مصنوعی: اگر او از غرور بلندش که تا کیوان رسیده فرود میآمد، از ته دل به من درود و مهربانی میفرستاد.
هوش مصنوعی: در آن صورت هیچ گنج و گوهری را از او دریغ نمیکردم، نه برگستوان اسب و نه گرز و شمشیر را.
هوش مصنوعی: در چند دیدار سخنان بسیار گفتم، اما از این گفتوگوها جز باد چیزی به دستمان نیامد.
هوش مصنوعی: اگر فردا اسفندیار به جنگ برخیزد، تو هیچ نگران جان او مباش، یعنی او را نمیکشم.
هوش مصنوعی: رستم میگوید: در میدان نبرد با او به جنگ و تاخت نمیپردازم؛ نه ضربهٔ گرز من به او میرسد و نه زخم نیزهام.
هوش مصنوعی: در میدان جنگ راه را بر او نمیبندم و با زور کمرش را نمیگیرم تا او را بیفکنم.
هوش مصنوعی: فقط او را در آغوش میگیرم و از روی اسبش برمیدارم و او را در پادشاهی از گشتاسپ برتر مینشانم.
هوش مصنوعی: او را به خانهٔ خود میآورم، بر تختی با ناز و آسایش مینشانم و پس از آن در گنجینهام را به رویش میگشایم.
هوش مصنوعی: وقتی سه روز مهمان من بود، در روز چهارم که خورشید گیتیافروز از آسمان برآید...
هوش مصنوعی: ...و چادر لاجوردی شب را کنار بزند و خورشید چون جامی از یاقوت زرد آشکار شود؛ یعنی هنگام سپیدهدم.
هوش مصنوعی: آنگاه بیدرنگ همراه او آمادهٔ سفر میشوم و از اینجا به سوی گشتاسپ رهسپار میشوم.
هوش مصنوعی: او را بر تخت عاج نامدار شاهی مینشانم و تاج دلافروز را بر سرش میگذارم.
هوش مصنوعی: مانند بندهای در برابرش کمر خدمت میبندم و هرگز از اسفندیار جدا نمیشوم.
هوش مصنوعی: تو خود میدانی و به یاد داری که من در برابر تخت قباد چه دلاوریها کردم؛ یعنی همانگونه که قباد را به شاهی رساندم، این کار را هم میتوانم.
هوش مصنوعی: زال از سخن رستم خندید و زمانی از سر اندیشه سرش را تکان داد.
هوش مصنوعی: زال به او گفت: ای پسر، این سخن را مگو و آن را از بیخ و بن رها کن.
هوش مصنوعی: چون حتی دیوانگان هم اگر این سخن را بشنوند، این گفتار خام تو را باور نمیکنند.
قبادی با تند خویی و خشمگین به جایی نشسته است نه تخت و نه کلاه و نه گنجهای کهن را دارد .
هوش مصنوعی: اما اسفندیار چنین نیست؛ او کسی است که فغفور چین نام او را بر نگین انگشتری خود مینگارد، یعنی شاهان بزرگ فرمانبر اویند.
هوش مصنوعی: تو میگویی او را از روی اسب برمیدارم و در آغوش به خانهٔ زال میآورم!
هوش مصنوعی: مرد پخته و سالخورده چنین سخنی نمیگوید؛ گرد ناسپاسی و گستاخی نسبت به شاه مگرد.
هوش مصنوعی: زال این را گفت و سر بر زمین نهاد و پیوسته به ستایش آفریدگار پرداخت.
هوش مصنوعی: زال میگفت: ای خداوند داور و آفریننده، بدی روزگار را از ما دور کن.
هوش مصنوعی: زال همینگونه تا برآمدن خورشید از پشت کوه دعا میکرد و زبانش از گفتن خسته نشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.