بخش ۵ - آزمون چوگان اردشیر: شناختن شاپور، بخشایش دختر اردوان و بنیاد گندشاپور
بیامد به شبگیر دستور شاه
همی کرد کودک به میدان سپاه
یکی جامه و چهر و بالا یکی
که پیدا نبد این ازان اندکی
به میدان تو گفتی یکی سور بود
میان اندرون شاه شاپور بود
چو کودک به زخم اندر آورد گوی
فزونی همی جست هر یک بدوی
بیامد به میدان پگاه اردشیر
تنی چند از ویژگان ناگزیر
نگه کرد و چون کودکان را بدید
یکی باد سرد از جگر برکشید
به انگشت بنمود با کدخدای
که آمد یکی اردشیری به جای
بدو راهبر گفت کای پادشاه
دلت شد به فرزند خود بر گواه
یکی بنده را گفت شاه اردشیر
که رو گوی ایشان به چوگان بگیر
همی باش با کودکان تازهروی
به چوگان به پیش من انداز گوی
ازان کودکان تا که آید دلیر
میان سواران به کردار شیر
ز دیدار من گوی بیرون برد
ازین انجمن کس به کس نشمرد
بود بیگمان پاک فرزند من
ز تخم و بر و پاک پیوند من
به فرمان بشد بندهٔ شهریار
بزد گوی و افگند پیش سوار
دوان کودکان از پی او چو تیر
چو گشتند نزدیک با اردشیر
بماندند ناکام بر جای خویش
چو شاپور گرد اندر آمد به پیش
ز پیش پدر گوی بربود و برد
چو شد دور مر کودکان را سپرد
ز شادی چنان شد دل اردشیر
که گردد جوان مردم گشته پیر
سوارانش از خاک برداشتند
همی دست بر دست بگذاشتند
شهنشاه زان پس گرفتش به بر
همی آفرین خواند بر دادگر
سر و چشم و رویش ببوسید و گفت
که چونین شگفتی نشاید نهفت
به دل هرگز این یاد نگذاشتم
که شاپور را کشته پنداشتم
چو یزدان مرا شهریاری فزود
ز من در جهان یادگاری فزود
به فرمان او بر نیابی گذر
وگر برتر آری ز خورشید سر
گهر خواست از گنج و دینار خواست
گرانمایه یاقوت بسیار خواست
برو زر و گوهر بسی ریختند
زبر مشک و عنبر بسی بیختند
ز دینار شد تارکش ناپدید
ز گوهر کسی چهرهٔ او ندید
به دستور بر نیز گوهر فشاند
به کرسی زر پیکرش برنشاند
ببخشید چندان ورا خواسته
که شد کاخ و ایوانش آراسته
بفرمود تا دختر اردوان
به ایوان شود شاد و روشنروان
ببخشید کرده گناه ورا
ز زنگار بزدود ماه ورا
بیاورد فرهنگیان را به شهر
کسی کو ز فرزانگی داشت بهر
نوشتن بیاموختش پهلوی
نشست سرافرازی و خسروی
همان جنگ را گرد کرده عنان
ز بالا به دشمن نمودن سنان
ز می خوردن و بخشش و کار بزم
سپه جستن و کوشش روز رزم
وزان پس دگر کرد میخ درم
همان میخ دینار و هر بیش و کم
به یک روی بد نام شاه اردشیر
به روی دگر نام فرخ وزیر
گران خوار بد نام دستور شاه
جهاندیده مردی نماینده راه
نوشتند بر نامهها همچنین
بدو داد فرمان و مهر و نگین
ببخشید گنجی به درویش مرد
که خوردش نبودی به جز کارکرد
نگه کرد جایی که بد خارستان
ازو کرد خرم یکی شارستان
کجا گندشاپور خواندی ورا
جزین نام نامی نراندی ورا



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
شاپور اردشیر گرانخوار اردوان (اشاره)
هوش مصنوعی: در این بخش از داستان، اردشیر با مشاهدهی مهارتهای شاپور در تست چوگان، به او افتخار میکند و از پیروزیاش شاد میشود. او در پی این پیروزی، دستور میدهد تا همتی عظیم برای شادی و آراستگی کاخ فراهم آورند و دختر اردوان را به ایوان بیاورند. همچنین، فرمان میدهد تا فرهنگیان را به شهر آورند و به شاپور علم و دانش بیاموزند. در نهایت، نام شاپور در تاریخ جاودانه میشود و با توجه به بخششها و داوریهای عالی اردشیر، گندشاپور به یک مرکز فرهنگی مهم تبدیل میگردد.
هوش مصنوعی: دستور (وزیر) شاه سحرگاه آمد و گروهی از کودکان را مانند سپاهی به میدان آورد.
هوش مصنوعی: همهٔ کودکان جامه و چهره و قد و بالایی یکسان داشتند، چنانکه هیچیک از دیگری اندکی هم بازشناخته نمیشد.
هوش مصنوعی: گویی در میدان جشنی برپا بود و شاپورِ شاهزاده در میان آن کودکان بود.
هوش مصنوعی: وقتی کودکان با زدن چوگان گوی را به بازی درآوردند، هر یک میکوشید در تاختن و گویربودن از دیگران پیش بیفتد.
هوش مصنوعی: اردشیر بامدادان با چند تن از نزدیکان خاص خود به میدان آمد.
هوش مصنوعی: اردشیر نگاه کرد و چون کودکان را دید، آهی سرد از دل برکشید.
هوش مصنوعی: با انگشت به وزیرش نشان داد و گفت: در آنجا کودکی هست که به اردشیر میماند.
راهنما به او گفت که ای پادشاه دلت به فرزند خود گواهی داد
هوش مصنوعی: اردشیر به یکی از غلامان فرمود: برو و با چوگان گوی آنان را بگیر.
هوش مصنوعی: با آن کودکان شاداب همراه شو و با چوگان گوی را پیش روی من بینداز.
هوش مصنوعی: تا ببینیم کدامیک از کودکان دلیرانه و مانند شیر از میان سواران پیش میآید.
هوش مصنوعی: هر که بیپروا گوی را از پیش چشم من بیرون ببرد و از این جمع به کسی اعتنا نکند،
هوش مصنوعی: بیگمان او فرزند راستین من و از نژاد و تبار پاک من است.
هوش مصنوعی: غلام شاه به فرمان رفت، گوی را زد و آن را پیش سواران انداخت.
هوش مصنوعی: کودکان مانند تیر به دنبال گوی دویدند، اما چون به نزدیک اردشیر رسیدند،
هوش مصنوعی: از شرم و هیبت شاه ناکام در جای خود ایستادند، ولی شاپورِ دلیر پیش آمد.
هوش مصنوعی: شاپور گوی را از پیش پدر ربود و برد و چون دور شد آن را به کودکان سپرد.
هوش مصنوعی: دل اردشیر از شادی چنان شد که گویی مردی پیر دوباره جوان شده است.
هوش مصنوعی: سواران شاه شاپور را از زمین برگرفتند و دستبهدست به یکدیگر سپردند تا به شاه برسانند.
هوش مصنوعی: سپس شاهنشاه او را در آغوش گرفت و خدای دادگر را سپاس و ستایش گفت.
هوش مصنوعی: سر و چشم و روی شاپور را بوسید و گفت: چنین شگفتیای را نباید پنهان کرد.
هوش مصنوعی: اردشیر میگوید: هرگز گمان نمیکردم چنین چیزی روی دهد، زیرا شاپور را کشته میپنداشتم.
هوش مصنوعی: اکنون که خداوند پادشاهی مرا افزون کرد، یادگاری از من، یعنی فرزندی، نیز در جهان باقی گذاشت.
هوش مصنوعی: از فرمان خداوند نمیتوان سر پیچید، حتی اگر سر از خورشید بالاتر برافرازی.
هوش مصنوعی: اردشیر فرمان داد از گنج گوهر و سکهٔ زر و یاقوت گرانبها فراوان بیاورند.
هوش مصنوعی: بر سر شاپور زر و گوهر بسیار نثار کردند و بر آن مشک و عنبر فراوان افشاندند.
هوش مصنوعی: سر شاپور زیر سکههای زر پنهان شد و از فراوانی گوهر کسی چهرهاش را نمیدید.
هوش مصنوعی: شاه بر دستور خود نیز گوهر افشاند و او را بر تختی زرین نشاند.
هوش مصنوعی: آنقدر مال به او بخشید که کاخ و ایوانش از آن آراسته شد.
هوش مصنوعی: فرمان داد که دختر اردوان شاد و آسودهدل به کاخ شاهی بیاید.
هوش مصنوعی: گناه گذشتهٔ او را بخشید و غبار اندوه را از چهرهٔ ماهمانندش زدود.
هوش مصنوعی: دانشمندان و فرهیختگان را، هر کس که بهرهای از دانش داشت، به شهر آورد.
هوش مصنوعی: به شاپور نوشتن خط پهلوی و آیین نشستن بزرگان و رسم پادشاهی آموختند.
هوش مصنوعی: همچنین آیین جنگ را به او آموختند: گرداندن عنان اسب و از بالای اسب نیزه به سوی دشمن گرفتن.
هوش مصنوعی: و نیز رسم بادهنوشی و بخشش و بزم، و گرد آوردن سپاه و کوشیدن در روز نبرد را.
هوش مصنوعی: پس از آن اردشیر سکهٔ تازهای برای درهم و دینار و همهٔ سکههای کمبها و پربها ضرب کرد.
هوش مصنوعی: بر یک روی سکه نام اردشیر شاه و بر روی دیگر نام وزیر خجستهاش نقش شد.
هوش مصنوعی: نام دستور شاه «گرانخوار» بود؛ مردی جهاندیده و راهنما.
هوش مصنوعی: بر فرماننامهها نیز نام او را چنین نوشتند و شاه فرمانروایی و مهر و انگشتری خود را به او سپرد.
هوش مصنوعی: به مردم تهیدستی که روزیشان جز از دسترنج نبود، گنجی بخشید.
هوش مصنوعی: جایی را که خارزار بود برگزید و از آن شهری آباد و خرم ساخت.
هوش مصنوعی: آن شهر را گندشاپور نامیدند و جز این نام نامی بر آن ننهادند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.