این قلمرو اندوه کارگاه راحت نیست
هرکه فکر بالینکرد یافت زیر سر زانو
یک مژه به صد عبرت شرم چشم ما نگشود
حلقهوار تهکردیم بر هزار در زانو
گل دمیدهایم اما رنگ و بو پشیمانی است
بود غنچهٔ ما را عالم دگر زانو
زین تلاش پا درگلکو ره وکجا منزل
همچو شمع پیمودیم شام تا سحر زانو
دل ادبگه نازست دعوی هوسکمکن
بایدت زدن چون موج پیش اینگهر زانو
شوخی تمیز از ما وضع امن نپسندید
ورنه سلک اینکهساربود سر به سر زانو
بستهام کمر عمریست بر حلاوت تسلیم
بند بند من دارد همچو نیشکر زانو
عذر طاقت است اینجا قدردان جمعیت
پای تا نیارد خم نیست در نظر زانو
فکر سرنوشت من تا کجا تریها داشت
تا جبین به بار آمدگشت چشمتر زانو
شب زکلفت اسباب شکوه پیش دل بردم
گفت برنمیدارد درد سر مگر زانو
تا بهکی هوس تازی چند هرزه پردازی
طایران رها کردند زیر بال و پر زانو
مشق معنیام بیدل بر طبایع آسان نیست
سر فرو نمیآرد فکر من به هر زانو



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل با ردیف «زانو» از ناپایداری و رنج دنیا سخن میگوید. شاعر جهان را جای آسایش نمیداند و تکاپوی بیحاصل انسان را به شمعی تشبیه میکند که در جای خود میسوزد. در برابر این بیحاصلی، به ادب، تسلیم و سر بر زانو نهادن فرا میخواند. در پایان، بیدل دشواری معانی شعر خود را یادآور میشود و میگوید اندیشهاش در برابر هر طبعی سر فرود نمیآورد.
هوش مصنوعی: این دنیا سرزمین غم است و جای آسودن نیست؛ هرکه خواست سر بر بالینی بگذارد، جز زانوی خودش چیزی زیر سر نیافت. یعنی در این جهان تکیهگاهی جز زانوی غم وجود ندارد.
هوش مصنوعی: با آنهمه عبرت که دیدیم، شرم و حیا نگذاشت حتی یک بار چشم باز کنیم؛ مانند حلقهٔ در، بر درِ هزار خانه زانو خم کردیم و فروتنانه نشستیم.
هوش مصنوعی: ما چون گل شکفتهایم، اما رنگ و بوی ما مایهٔ پشیمانی است؛ آن هنگام که غنچه بودیم و سر بر زانو داشتیم، حال دیگر و بهتری داشتیم.
هوش مصنوعی: در این تلاش بیحاصل که پایمان در گل مانده، نه راهی هست و نه منزلی؛ مانند شمع که در جای خود میسوزد، از شب تا سحر فقط روی زانو راه رفتیم و از جای خود پیش نرفتیم.
هوش مصنوعی: دل جایگاه ناز معشوق است و باید در آن ادب نگه داشت؛ ادعای هوس را کنار بگذار و مانند موج که در برابر گوهر به زانو میافتد، در برابر این گوهر زانو بزن.
هوش مصنوعی: تیزبینی و خودنمایی عقل ما آرامش و امنیت را نپسندید؛ وگرنه رشتهٔ این کوهستان سراسر زانویی بود برای آرام نشستن.
هوش مصنوعی: عمری است کمر به شیرینی تسلیم و رضا بستهام؛ از این رو مانند نیشکر، هر بند وجودم زانویی خمشده دارد و سرتاپا فروتنی و شیرینی است.
هوش مصنوعی: در این جهان، ناتوانی خود بهانه و مایهٔ آرامش است؛ تا پا از رفتن نماند و خم نشود، زانو به چشم نمیآید و کسی قدر نشستن را نمیداند.
هوش مصنوعی: اندیشه دربارهٔ سرنوشتم چه اشکها که به همراه داشت؛ چندان که پیشانیام بر زانو افتاد، زانو از اشک چشمم خیس شد.
هوش مصنوعی: شب از رنج و گرفتاری اسباب دنیا نزد دل شکایت بردم؛ دل گفت این دردسر را جز زانو چیزی برنمیدارد، یعنی چارهای جز سر بر زانوی صبر و تفکر گذاشتن نیست.
هوش مصنوعی: تا کی در پی هوس میتازی و بیهوده تلاش میکنی؟ پرندگان نیز سرانجام پرواز را رها کردند و زیر بال و پر خود زانو به زمین زدند و آرام گرفتند.
هوش مصنوعی: بیدل، پرداختن به معانی من برای هر طبعی آسان نیست؛ اندیشهٔ من بر زانوی هر کسی سر فرود نمیآورد و با هر ذهنی خو نمیگیرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.