اللّه اکبر گفتم، دیدم که اندیشههای فاسد و هر اندیشه که غیر اندیشه اللّه بود همه منهزم شدند. به دل آمد که تا صورتی پیش خاطر نمیآید، اخلاص عبادت ظاهر نمیشود و تا کلمهٔ لفظة «اللّه» پدید نمیآید، از فساد به صلاح نمیآیند و تا تصوری نمیکنم از صفات اللّه و تا نظر نمیکنم در صفات مخلوق، وجد و رقت و عبودیت ظاهر نمیشود. پس گویی که معبود مصور آمد.
و گویی که اللّه، لفظ «اللّه» را و اسامی صفات را چنان آفریده است تا چون پیدا آید خلق در عبادت آیند و توحید را سبب قطع ترددها کرده است، و اشتراک را سبب پریشانی کرده است، و هر حروف و اندیشه را مدار کرده است.
چو اینها را نظر کردم، گفتم بیا تا هرچه فانی است و مقهور است همه را از نظر محو کنم و دور کنم، تا چون بنگرم قاهر را و باقی را توانم دیدن. و خواهم که چندانی محو کنم که نظر من بر صفت قاهری اللّه و صفت بقای اللّه و کمال حقیقی اللّه قرار گیرد.
و هرچند محو میکردم، خود را محبوس مقهورات و محدثات مییافتم، گویی که اللّه محدثات را برمیگرداند.
و من در این میان میدیدم که بر دوش اللّهام. باز میدیدم که هم من و هم چرخ و هم افلاک و خاک و عرش همه بر دوش اللّهایم، تا کجامان خواهد انداختن. تا همه فریاد عاشقانه برآوردیم که ای اللّه! ما چنگال در تو زدهایم و بر دوش تو چسبیدهایم و دست از تو نمیداریم از آنکه عاشق زار توایم. اکنون ای اللّه! چو یکدم چشم و نظر در تو می نهیم و عظمت و حُسن تو را میبینیم، میآساییم و دمِ خوش میزنیم، و دمی دیگر نالهٔ عاشقانه میزنیم، و به وقت خواب نیز همچنانیم. اکنون چو دیدم که ما همه بر دوش اللّهایم و اللّه ما را میجنباند و شربتها و خوشیهای گوناگون در ما میفرستد و ما از خوشیهای آن مست میشویم و فریاد میکنیم و اللّه ادراکات ما هموار میکند و در اندرون گردشهای دیگر و عجایبهای دیگر روان میکند و مینماید، تا من آن همه را میبینم و مستغرق میشوم در زمره، آن چنانکه اللّه روح هر کسی را در عالمی میگرداند و ملکوت خود را بدیشان مینماید تا بدانی که ملکوت اللّه بی نهایت است
و الله اعلم.
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این متن به تجربه و دیدگاه معنوی و عرفانی نویسنده اشاره دارد. او با گفتن "الله اکبر" متوجه میشود که افکار فاسد و غیر الهی شکست میخورند. او بر این باور است که تا زمانی که انسان به اخلاص در عبادت نرسد و به صفات خداوند توجه نکند، نمیتواند به حالتی از وجد و عبادت واقعی دست یابد. نویسنده به دنبال محو هر آنچه که فانی و مقهور است میباشد تا به قهر و بقای خداوند برسد و خداوند را در عظمت و کمالش مشاهده کند.
او متوجه میشود که همه موجودات از جمله خود او تحت تسلط و نگاه خداوند هستند و عشق به خدا او را از سرخوشیهای مختلف مملو میکند. در نهایت، نویسنده به این نتیجه میرسد که ملکوت و وجود خداوند بینهایت است و انسانها باید در جستجوی درک این حقیقت باشند.
هوش مصنوعی: وقتی گفتم "الله اکبر"، متوجه شدم که تمام افکار ناپاک و هر اندیشهای که غیر از اندیشهٔ خداوند باشد، از بین رفتند. به ذهنم خطور کرد که تا زمانی که تصوری در ذهنم نباشد، اخلاص در عبادت نمیتواند نمایان شود و تا کلمهٔ «الله» به زبان نیاید، به سمت صلاح نخواهم رفت. همچنین تا زمانی که به صفات خداوند فکر نکنم و به صفات مخلوقات توجه نکنم، عشق و خضوع در من بروز نخواهد کرد. به نظر میرسد که معبود به صورت تصوری در ذهنم جلوهگر شده است.
هوش مصنوعی: به نظر میرسد خداوند نام «اللّه» و صفات او را به گونهای آفریده است که با ظهور این نامها، مردم به عبادت وادار شوند و توحید، مانع از ایجاد تردید و شک گردد. همچنین، وجود اشتراک در برخی معانی موجب ایجاد سردرگمی میشود و هر حرف و اندیشهای حول این مفاهیم شکل میگیرد.
هوش مصنوعی: وقتی به این مسائل فکر کردم، تصمیم گرفتم همه چیزهایی که زودگذر و تحت تسلط هستند را از دید خودم دور کنم، تا بتوانم قاهر و باقی را ببینم. میخواهم آنقدر این چیزها را از نظر محو کنم که تنها صفات قاهری و باقی و کمال حقیقی خداوند در ذهنم بماند.
هوش مصنوعی: با اینکه تلاش میکردم خود را از جهان اطراف جدا کنم، احساس میکردم که همچنان در دام اتفاقات و حوادث گرفتار ماندهام، به گونهای که انگار خداوند این حوادث را دائم به یادم میآورد.
هوش مصنوعی: من در اینجا احساس میکردم که همه چیز بر دوش خداوند است و خودم نیز در همین حال با بقیه موجودات مانند زمین و آسمان و عرش به یکدیگر متصلیم. همه ما با عشق به خدا فریاد بر میآوریم که به او چنگ زدهایم و هیچگاه از او جدا نخواهیم شد. وقتی یک لحظه به خدا مینگریم و زیبایی و عظمت او را میبینیم، آرامش میگیریم و خوشحال میشویم. حتی در خواب هم این عشق و اشتیاق ادامه دارد. من متوجه شدم که خداوند ما را به حرکت درمیآورد و لذتها و شادیهای مختلفی را به ما عطا میکند که ما را سرمست میسازد. در این حال، خداوند به ما درک و فهمی میدهد و ما را در دنیای شگفتانگیز خویش جا به جا میکند، تا بدانیم که ملکوت خداوند بیپایان است.
هوش مصنوعی: و خدا بهتر میداند.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.