بعد از آن مرغانِ دیگر سر به سر
عذرها گفتند، مشتی بی‌خبر
هر یکی از جهل عذری نیز گفت
گر نگفت از صدر، کز دهلیز گفت
گر بگویم عذر یک‌یک با تو باز
دار معذورم که می‌گردد دراز
هر کسی را بود عذری تنگ و لنگ
این چنین کس کی کند عنقا به چنگ؟
هرک عنقا راست از جان خواستار
چنگ از جان باز دارد مردوار
هر که را در آشیان سی‌دانه نیست
شاید از سیمرغ اگر دیوانه نیست
چون نداری دانه‌ای را حوصله
چون تو با سیمرغ باشی هم چله؟
چون تهی کردی به یک می پهلوان
دوسْتکانی چون خوری با پهلوان؟
چون نداری ذرّه‌ای را گنج و تاب
چون توانی جُست گنج از آفتاب؟
چون شدی در قطره‌ای ناچیز غرق
چون روی از پای دریا تا به فرق؟
زآنچ آن خود هست بویی نیست این
کار هر ناشسته‌رویی نیست این
جملهٔ مرغان چو بشنیدند حال
سر به سر کردند از هدهد سؤال
کای سبق بُرده ز ما در رهبری
ختم کرده بهتری و مهتری
ما همه مشتی ضعیف و ناتوان
بی‌پر و بی‌بال، نه تن، نه توان
کی رسیم آخر به سیمرغ رفیع؟
گر رسد از ما کسی، باشد بدیع
نسبت ما چیست با او؟ بازگوی
زآنک نتوان شد به عمیا رازجوی
گر میان ما و او نسبت بُدی
هر یکی را سوی او رغبت بُدی
او سلیمان‌ست و ما موری گدا
درنگر کو از کجا، ما از کجا
کرده موری را میان چاه بند
کی رسد در گرد سیمرغ بلند؟
خسروی کار گدایی کی بود؟
این به بازوی چو مایی کی بود؟
هدهد آن گه گفت: کای بی‌حاصلان!
عشق کی نیکو بود از بددلان؟
ای گدایان! چند ازین بی‌حاصلی؟
راست ناید عاشقی و بددلی
هر که را در عشق چشمی باز شد
پای‌کوبان آمد و جانباز شد
تو بدان کآن گه که سیمرغ از نقاب
آشکارا کرد رخ چون آفتاب
صد‌هزاران سایه بر خاک او فکند
پس نظر بر سایهٔ پاک او فکند
سایهٔ خود کرد بر عالم نثار
گشت چندین مرغ هر دم آشکار
صورت مرغانِ عالم سر به سر
سایهٔ اوست، این بدان ای بی‌هنر!
این بدان چون این بدانستی نخست
سوی آن حضرت نسَب کردی درست
حق بدانستی ببین آن گه بباش
چون بدانستی مکن این راز فاش
هرک او از کسب مستغرق بوَد
حاش لله، گر تو گویی حق بوَد
گر تو گشتی آنچ گفتم نه حقی
لیک در حق دائماً مستغرقی
مرد مستغرق حلولی کی بود؟
این سخن کار فضولی کی بود؟
چون بدانستی که ظلِ کیستی
فارغی گر مردی و گر زیستی
گر نگشتی هیچ سیمرغ آشکار
نیستی سیمرغ هرگز سایه‌دار
باز اگر سیمرغ می‌گشتی نهان
سایه‌ای هرگز نماندی در جهان
هرچ این جا سایه‌ای پیدا شود
اول آن چیز آشکار آن جا شود
دیدهٔ سیمرغ بین گر نیستت
دل چو آیینه منور نیستت
چون کسی را نیست چشم آن جمال
وز جمالش هست صبر لامحال
با جمالش عشق نتوانست باخت
از کمال لطف خود آیینه ساخت
هست از آیینه دل،در در دل نگر
تا ببینی روی او در دل نگر
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مرغان در این شعر در پی شناخت سیمرغ، نماد کمال و حقیقت، هستند و هر یک به دلیل ناپختگی و جهل خود عذری می‌آورند تا از رسیدن به او باز بمانند. هدهد به آنها یادآوری می‌کند که عشق و تلاش برای رسیدن به حقیقت باید از دل بی‌غش و پاک سرچشمه بگیرد و نه از حالت گدایی و ضعف. او می‌گوید که عشق واقعی نمی‌تواند با بی‌اعتباری و سست‌عزمی همراه باشد و تنها کسی که در عشق واقعی است، به سمت سیمرغ می‌رسد. در نهایت، هدهد به مرغان می‌آموزد که برای درک سیمرغ باید دل خود را پاک کنند و صدای عشق واقعی را بشنوند، زیرا سایه حقیقت همیشه از ظهور حقیقت خود نشأت می‌گیرد و در وجود ناپاک کسی نمی‌افتد.
پس از آن، سایر پرندگان یکی بعد از دیگری، مثل افراد بدون آگاهی، از خود عذرهایی آوردند
هر کدام از پرندگان از روی نادانی خود دلیل و عذری آورد، اگر در مورد اصل مطلب چیزی نگفتند، در مورد جزئیات و حواشی سخن گفتند
ازم نخواه که بخواهم به طور مفصل برایت توضیح دهم چون این بحث خیلی طولانی می‌شود.
هر یکی از پرندگان بهانه های بی دلیل اوردند، اینطور افراد چگونه می تونن به سیمرغ برسند؟
هر کسی که می خواد با جان و دل به سیمرغ برسه باید مثل یک مرد از جان خود بگذره
هوش مصنوعی: هر کسی که در آشیان خود سی دانه (توانایی و منابع) ندارد، اگر هم دیوانه نباشد، به سیمرغ (معنی و حقیقت عالی) دست نمی‌یابد.
هوش مصنوعی: اگر چیزی در چنگ نداری، چگونه می‌توانی با سیمرغ که نماد عظمت و کمال است، هم‌عقیده یا هم‌رتبه باشی؟ در واقع، بی‌دانه بودن و حوصله نداشتن به این معناست که تو شرایط لازم برای رسیدن به آن مقام را نداری.
هوش مصنوعی: اگر خود را با یک می تهی کنی، چگونه می‌توانی با پهلوانی در دوستی و رفاقت باشی؟ در واقع، در اینجا بیان می‌شود که وقتی شخصی از چیزی خالی است، نمی‌تواند با افراد بزرگ و پهلوانان هم‌چنان ارتباط برقرار کند یا در دوستی با آنان باشد.
هوش مصنوعی: اگر تو حتی یک ذره پول و سرمایه نداری، چگونه می‌توانی گنجی بزرگ و باارزش را از خورشید به دست آوری؟
هوش مصنوعی: وقتی در یک قطرهٔ کوچک آب غرق شده‌ای، چگونه می‌توانی از دریا، که بسیار بزرگ و وسیع است، بالا بیایی و سر خود را از آب بیرون بیاوری؟
هوش مصنوعی: هر چیزی که وجود دارد بویی دارد، اما در مورد شخصی که خود را در گوشه و کنار پنهان کرده و در آب‌وهوای بد یا ناپاکی قرار گرفته، وجود بوی خوب ممکن نیست. این حالت در مورد افراد ناپاک و ناشسته‌رو صدق نمی‌کند.
هوش مصنوعی: مرغان وقتی حال هدهد را شنیدند، به طور یکجا از او سؤال کرده و او را مورد پرسش قرار دادند.
هوش مصنوعی: هدهد که در هدایت و رهبری از ما پیشی گرفته، به پایان رسید و به مقام برتری و برترین دست یافته است.
هوش مصنوعی: ما همه انسان‌های ضعیف و ناتوانی هستیم که نه قدرت بلندپروازی داریم و نه توانایی و نیروی کافی.
هوش مصنوعی: به کجا می‌رسیم در نهایت به سیمرغ والا؟ اگر کسی از ما به او برسد، این یک اتفاق بی‌نظیر و شگفت‌انگیز خواهد بود.
هوش مصنوعی: نسبت ما با سیمرغ چیست؟ این موضوع را بیان کن، زیرا امکان ندارد انسانی که ناتوان از درک رازهاست، بتواند به صورت روشن از آن صحبت کند.
هوش مصنوعی: اگر میان ما و او نسبت و پیوندی وجود داشته باشد، هر یک از ما به سوی او میل و تمایل خواهد داشت.
هوش مصنوعی: سلیمان، پادشاه فرزانه و بزرگ، جایگاه بالایی دارد، در حالی که ما مانند موری کوچک و فقیر هستیم. بنابراین به تفاوت جایگاه و مقام خود و او توجه کن، که او از کجا آمده و ما از کجا هستیم.
هوش مصنوعی: موری که در چاه گیر افتاده، چگونه می‌تواند به سیمرغ بلندپرواز برسد؟ این بیت به تضاد میان وضعیت پایین و ناامیدکنندهٔ موری و عظمت و بلندی سیمرغ اشاره دارد.
هوش مصنوعی: سؤال این است که آیا ممکن است کسی که در مقام سلطنت و بزرگی است، به کار گدایی و درخواست از دیگران مشغول شود؟ این کار مناسب کسی مثل مایی که در مقام پادشاهی قرار دارد، نیست.
هوش مصنوعی: هدهد در اینجا به بی‌حاصل بودن برخی از عاشقان اشاره می‌کند و می‌پرسد که عشق زمانی خوب و درست است که از دل‌های پاک و نیکو برخیزد، نه از دل‌های بد و خراب.
هوش مصنوعی: ای مسکینان! تا کی از این بی‌ثمر بودن و بی‌فایده بودن در زندگی شکایت دارید؟ عشق واقعی با دل‌های بد و ناترازه سازگار نیست و این دو نمی‌توانند با هم جمع شوند.
هوش مصنوعی: هر کسی که در عشق بینایی پیدا کرد و به شوق و شوری در این مسیر پا گذاشت، با شجاعت و مشتاقی پیش آمد.
هوش مصنوعی: بدان که زمانی که سیمرغ خود را از پشت نقاب آشکار کرد و مانند آفتاب درخشان نمایان شد،
هوش مصنوعی: سیمرغ، پس از اینکه خود را به‌طور کامل نمایان کرد، سایه‌های زیادی بر زمین می‌اندازد، اما توجه او به سایهٔ پاک خودش معطوف می‌شود.
هوش مصنوعی: عطار بیان می‌کند که خداوند سایهٔ وجود خود را بر جهانیان نثار کرده است، و به همین دلیل، هر لحظه مرغان (موجودات) به وضوح و آشکاری در عالم پدیدار می‌شوند.
هوش مصنوعی: تمامی پرندگان جهان تحت تأثیر سایهٔ او (خدای واحد) قرار دارند، این را تو که هنری نداری، نمی‌دانی!
هوش مصنوعی: این به این معناست که چون به حقیقت و اصل موضوع پی بردی، در ابتدا باید به آن وجود مقدس (خدا یا پیامبر) نسبت درست بدهی.
هوش مصنوعی: اگر به حقیقت آگاه شدی و آن را فهمیدی، پس در زندگی‌ات آن را آشکار نکن و راز را فاش نگو.
هوش مصنوعی: هرکه غرق در علم و دانش شود، حاشا بر او که بگوید حق را می‌داند.
هوش مصنوعی: اگر تو به آنچه گفتم اعتقاد نداری و آن را حق نمی‌دانی، اما همواره در حقیقت غرق هستی و در حال تامل در آن.
هوش مصنوعی: مردی که در غم و اندیشه غرق است و به حقیقت پی برده، چه کسی است؟ و این سخن، کار چه کسی است که در امور بی‌فایده و بی‌معنا دخالت می‌کند؟
هوش مصنوعی: زمانی که فهمیدى در چه حال و چه شخصى هستى، آزاد و بی‌ملاحظه می‌شوى، چه زنده باشى و چه مرده.
هوش مصنوعی: اگر تو هرگز نمی‌توانستی به مقام سیمرغ، یعنی مقام حقیقت و کمال، دست یابی، دیگر در دنیا موجودیتی نداشتی. سیمرغ هرگز وجودش را در سایه قرار نمی‌دهد و همواره در اوج و روشنایی است.
هوش مصنوعی: اگر سیمرغ (پرنده‌ی افسانه‌ای) به شکل پنهان و نهانی در می‌چرخید، هرگز سایه‌ای در این جهان باقی نمی‌ماند.
هوش مصنوعی: هر چیزی که در این دنیا سایه‌ای پیدا کند، ابتدا آن چیز خود در آنجا آشکار می‌شود.
هوش مصنوعی: اگر دل تو مانند آئینه پاک و روشن نباشد، نمی‌توانی زیبایی‌های سیمرغ (نماد کمال و حقیقت) را ببینی.
هوش مصنوعی: هر کس که چشمش به آن زیبایی نیفتاده است، صبر او نیز بی‌فایده و غیرممکن است؛ چه این که او تنها به واسطهٔ زیبایی آن محبوب می‌تواند تاب بیاورد.
هوش مصنوعی: عشق نتوانست به زیبایی او غلبه کند، زیرا او با کمال لطف خود، وجودش را همچون آیینه‌ای ساخته است که جلوه‌گاه جمال اوست.
در دل خود به عمق نگاه کن و با دقت به احساساتت توجه کن تا بتوانی زیبایی و حقیقت وجود او را در درونت دریابی.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۱۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.