رئیس دولت و دین ای اسیر دست اجل
شدی و رفت بهین حاصل جهان از دست
زمانه نی در مردی در کرم بشکست
سپهر نی دم شخصی دم هنر دربست
دلم حریق وفاتت چو کرد خاکستر
یتیموار برو جان به ماتمت بنشست
فغان ز عادت این رنج ساز راحت سوز
فغان ز گردش این جان شکار جورپرست
که صورتی که به عمری نگاشت خود بسترد
که گوهری که به سی سال سفت خود بشکست
زمانه عقد کمالی گسست و ای دریغ
که آسمان نتواند نظیر آن پیوست
ز دامگاه عناصر چه فایدهست بگو
وزین کشنده دو دام سیه سپید که هست
که روزگار پس از انتظار نیک دراز
بدین دو دام همین مرغ صید کرد و بجست
اگرچه در غم هجرت به نوک ناخن اشک
نماند مردمک دیدهای که دیده نخست
وگرچه هیچ شبی نیست تا ز دست دماغ
هزار دیده نگردد ز اشک میگون مست
زبان حال همی گوید اینت مقبل مرد
که از چه عید و عروسی کرانه کرد و برست
تو پروریدهٔ کابوک آسمان بودی
از آن قرار نکردی در آشیانهٔ پست
زمانه دل به تو زان درنبست میدانست
که ماهی فلکی را فرو نگیرد شست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این مرثیه، به سوگ شخصیتی بزرگ و تاثیرگذار مینشیند که به دست تقدیر از دنیا رفته است. او از درد فراق و خسارت ناشی از فقدانش به شدت رنج میبرد و حسرت میخورد که زمانه و آسمان، دیگر نظیری برای او نخواهند یافت. احساس یتیمی و دلتنگی او بر اثر این فقدان، عمیق و شدید است و به تصویر کشیده میشود که چگونه زندگی و روزگار به دور از او دیگر بهسان گذشته نخواهد بود. شاعر در انتها به این نکته اشاره میکند که عظمت و مقام او فراتر از سادگی و عادیبودن بوده و شایسته آشیانهای بزرگتر از آنچه بود، که نشاندهنده مقام رفیع او در دنیا است.
هوش مصنوعی: ای رئیس حکومت و دین، تو که اسیر مرگ شدی، از این جهان رفتی و بهترین دستاوردهای زندگیات را از دست دادی.
هوش مصنوعی: زمانه، نه در مردانگی و نه در جوانمردی، شکستی را تجربه کرد و آسمان نیز در دم و نفس فردی بزرگترین هنر را کنار گذاشت.
هوش مصنوعی: دل من با مرگ تو مانند آتش سوخته و به حالتی یتیموار به غم تو نشسته است؛ گویی جانم برای عزاداری تو سکونت گزیده است.
هوش مصنوعی: ناله میکنم از عادت به رنج، چرا که آسایش در سوز و آتش است. ناله میکنم از این چرخش و دگرگونی در زندگی، چرا که جان من در چنگال بیرحمی گرفتار است.
هوش مصنوعی: آنچه که به طول عمر بر چهره نقش بسته بود، به ناگاه از بین رفت؛ و مانند گوهری که پس از سی سال به آسانی شکسته میشود، آن شکل زیبا نیز از دست رفت.
هوش مصنوعی: زمانه کمال و تمامیت را گسست و افسوس که آسمان نمیتواند چیز مشابهی را دوباره به وجود آورد.
هوش مصنوعی: از دامگاه عناصر (اجزا و عناصر طبیعی) چه سودی میتوان برد؟ بگو که از دو دام کشنده، یکی سیاه و دیگری سفید، چه چیزی باقی مانده است؟
هوش مصنوعی: پس از مدت طولانی انتظار، روزگار همین مرغی را که صید کرده بود، به دام این دو دام سیاه و سفید فرستاد و آن را رها کرد.
هوش مصنوعی: اگرچه در غم جدایی، اشک، حتی به اندازهٔ نوک ناخن، در چشمانم باقی نمانده است، اما مردمکی (چشمی) که در آغاز وجود داشت، همچنان در خاطرم زنده است.
هوش مصنوعی: اگرچه هیچ شب نیست که اشکها از چشمها سرازیر نشود و بر اثر غم و اندوه زهرهٔ (عطر و بوی خوش) اندوه، مست نشود.
هوش مصنوعی: این شعر بیان میکند که حالا وقتی به این مرد نزدیک میشوم، او به من میگوید که چرا در این روز عید و جشن، از جنبههای شادی و خوشحالی دوری کرده و از زندگی لذت نمیبرد.
هوش مصنوعی: تو در دامان آسمان و از مقام بلند آن پرورش یافته بودی و به همین خاطر هرگز در جایگاه پایین و ناپسند باقی نماندی.
هوش مصنوعی: زمانه هیچگاه دل به تو نبست، زیرا میدانست که شست نمیتواند یک ماهی آسمانی را در خود بگیرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
دلیل نصرت حق زخم نیزه عربست
از اوست هر چه به شرک اندر از بدی شغب است
رسیده ماه محرم به سال پانصد و شصت
به بارگاه وزیر خدایگان بنشست
که تا نظر کند اندر جمال طلعت او
که هیچ شه را مانند او وزیری هست
خجستهرای و همایونلقا و فرّخفال
[...]
کسی نرست ز دنیا مگر خدای پرست
در این زمانه هر آن کس که او به مرد برست
جهان بی خبر آن است و جای بی ادبان
سریر کفر بلند و سرای ایمان پست
رها مکن که جهان تاج بر سر تو نهد
[...]
چنان به موی تو آشفتهام، به بوی تو مست
که نیستم خبر از هر چه در دو عالم هست
دگر به روی کسم، دیده بر نمیباشد
خلیل من، همه بتهای آزری بشکست
مجال خواب نمیباشدم ز دستِ خیال
[...]
نه باغ بود و نه انگور و می، نه بادهپرست
که دوست داد شرابی به عاشقان الست
هنوز در سر ما هست ذوق آن مستی
حریف مجلس او تا ابد بود سرمست
ز دست و پا و سر ما اثر نبود هنوز
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.