نصر فزاینده باد ناصر دین را
صدر جهان خواجهٔ زمان و زمین را
صاحب ابوالفتح طاهر آنکه ز رایش
صبح سعادت دمید دولت و دین را
آنکه قضا در حریم طاعتش آورد
رقص کنان گردش شهور و سنین را
وانکه قدر در ادای خدمتش افکند
مویکشان گردن ینال و تگین را
وانکه به سیر و سکون یمین و یسارش
نطق و نظر دادهاند کلک و نگین را
قلزم و کان را نه مستفید نخستاند
کلک و نگین آن یسار و اینت یمین را
پای نظر پی کند بلندی قدرش
رغم اشارتکنان شک و یقین را
قفل قدر بشکند تفحص حزمش
کفش نهان خانهاء غث وسمین را
غوطه توان داد روز عرض ضمیرش
در عرق آفتاب چرخ برین را
حسرت ترتیب عقد گوهر کلکش
در ثمین کرده اشک در ثمین را
بیشرف مهر خازنش ننهادهست
در دل کان آفتاب هیچ دفین را
بیمدد عزم قاهرش نگشادهست
کوکبهٔ روزگار هیچ کمین را
واهب روح ازپی طفیل وجودش
قابل ارواح کرده قالب طین را
جز به در جامه خانه کرم او
کسوت صورت نمیدهند جنین را
تا افق آستانش راست نکردند
شعله نزد روز نیک هیچ حزین را
بی دم لطفش به خاکِ در بنشاندند
باد صبا را نه بلکه ماء معین را
فاتحهٔ داغش از زمانه همی خواست
شیر سپهر از برای لوح سرین را
گفت قضا کز پی سباع نوشتهست
کاتب تقدیر حرز روح امین را
ای ز پی آب ملک و رونق دولت
دافعهٔ فتنه کرده رای رزین را
وز پی احیای دین خزان و بهاری
بر سر خر زین ندیده خنگ تو زین را
رای تو بود آنکه در هوای ممالک
رایحهٔ صلح داد صرصر کین را
رحم تو بود آنکه فیض رحمت سلطان
بدرقه شد یک جهان حنین و انین را
ورنه تو دانی که شیر رایت قهرش
مثله کند شیر چرخ و شیر عرین را
حصن هزار اسب اگرچه بر سر آن ملک
سد قدیمست حصنهای حصین را
کعبهٔ دهلیز شه چو دید فصیلش
سجدهکنان بر زمین نهاد جبین را
خود مدد تیغ پادشا چه به کارست
خاصه تهیاء کارهای چنین را
سیر سریع شهاب کلک تو بس بود
رجم چنان صد هزار دیو لعین را
غیبت خوارزم شاه چون پس شش ماه
چشمهٔ خون دید چشم حادثهبین را
دست به فتراک اصطناع تو درزَد
معتصم ملک ساخت حبل متین را
شاد زی، ای در ظهور معجز تدبیر
رویسیه کرده رسم سحر مبین را
ناصر تو خیر ناصرست و معین است
طاعت تو خیر طاعتست معین را
باغ وجود از بهار عدل تو چونانک
رشک فزاید نگارخانهٔ چین را
ملت و ملک از تو در لباس نظامند
بیتو نه آنرا نظام باد و نه این را



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش خواجه ناصرالدین طاهر میپردازد و او را به عنوان منبع خیر و برکت در کشور معرفی میکند. او با بیان ویژگیهای برجسته این شخصیت، او را صاحب قدرت و دانش، نیکوکار و حافظ دین و دولت میداند. شاعر اشاره میکند که موفقیت و سعادت مملکت تحت فرمانروایی او بوده و او به لطف تدبیر و ارادهاش، آرامش و نظم را برقرار کرده است. همچنین فضیلتهای ناصرالدین طاهر در مدیریت امور کشور و احیای دین را مورد تحسین قرار داده و او را قهرمان واقعی میدان جنگ و صلح معرفی میکند. در نهایت، شاعر به اهمیت وجود او برای ملت و کشور اشاره میکند و رشد و شکوفایی مملکت را در سایهسار او میداند.
هوش مصنوعی: برای ناصرالدین، که دین را یاری کند، پیروزی و موفقیت افزون باشد؛ او صدر و بهترین فرد در زمان و زمین است.
هوش مصنوعی: ابوالفتح طاهر، کسی است که به واسطهی بزرگی او، صبح سعادت آغاز شده و برکت و خوشبختی به دولت و دین رسیده است.
هوش مصنوعی: آن کسی که سرنوشت او را در موقعیت اطاعت از خود آورد، موجب رقص و شادی سالها و ماهها شده است.
هوش مصنوعی: کسی که در انجام خدمتهایش قدر و منزلت را به گونهای بهجا آورده که مویکشان به گردن ینال و تگین (دو شخصیت تاریخی) افتخار میکنند.
هوش مصنوعی: آن کسی که به حرکت و سکون دست راست و دست چپش، بیان و دیدگاه دادهاند، با قلم و نگینش صحبت میکند.
هوش مصنوعی: در دریای علم و معرفت، نخستین کسی که سود میبرد، همانند انگشتری است که زینتی بر دست راست و چپ انسان دارد. کلک (قلم) و نگین (جواهر) از جمله نشانههای این اعزاز و مقام هستند.
هوش مصنوعی: نگاه او به سمت بلندی و اعتبارش پیش میرود، اگرچه دیگران به او با شک و تردید اشاره میکنند و او را نمیپذیرند.
هوش مصنوعی: عقل و تدبیر خواجه ناصرالدین طاهر به حدی قوی و خالص است که میتواند مانعهای بزرگ را از راه به در کند و آشکار کند که در عمق هر چیزی نیکی و بدی وجود دارد.
هوش مصنوعی: او میتواند در روزی که حقیقتش را نشان میدهد، در گرمای خورشید آسمان، خود را غرق کند.
هوش مصنوعی: او (خواجه ناصرالدین طاهر) آرزو دارد که چیدمان و ترتیب عقد و پیوند جواهر نادرش را در دل گنجینهای از زیبایی و ارزش (ثمین) به نمایش بگذارد، و این حسرت و آرزو باعث شده که اشک او در دل آن گنجینه بریزد.
هوش مصنوعی: در دل کسی که شرافت و بزرگی ندارد، مهر و محبت آفتاب گونهای که از دل او روشنایی ببخشد، جایی ندارد و چیزی از این گنج پنهان را نگه نمیدارد.
هوش مصنوعی: بدون کمک و یاری ارادهی قوی او، هیچ قله و عظمت در دوران نتوانسته به جایی برسد یا به موفقیتی دست یابد.
هوش مصنوعی: خداوند با بخشش روح بهواسطهٔ وجود او، جسم خاکی را به پذیرش روحها شایسته کرده است.
هوش مصنوعی: هیچکس جز در درگاهِ کرم و مهربانی او (خواجه ناصرالدین طاهر) به کسی ارزش و مقام نمیدهد که او بهعنوان فرزند (جنین) در رحم مادر قرار دارد.
هوش مصنوعی: هیچگونه شعلهای به سوی روز نیک نمیتابد مگر اینکه اولیای خدا (خواجه ناصرالدین طاهر) در آستان او تأثیر بگذارند و آن را راست کنند. در واقع، هیچ چیزی از خوبیها و روز نیک نمیرسد مگر از سوی او.
هوش مصنوعی: به خاطر لطف او، باد صبا را به جای آب جاری و زلال در کنار در نشاندند، نه اینکه باد صبا چیزی معمولی باشد.
هوش مصنوعی: خواستهٔ زمانه این است که بر این داغ (مرگ خواجه ناصرالدین طاهر) فاتحهای بخواند، و این خواست به اندازهای مهم است که شیر سپهر (به معنای آسمان یا سرنوشت) هم برای لوح سرین (لوحی که نام نیکو باید بر آن نوشته شود) به آن توجه کرده است.
هوش مصنوعی: قضا (سرنوشت) اعلام کرده که به دنبال درندگان (سباع) نوشته است نویسندهٔ تقدیر خواسته تا از جان پاک و مطمئن (روح امین) حمایت کند.
هوش مصنوعی: تو اگر برای تأمین آب و رونق کشور و حفظ دولت خود، فتنهها را از میان برداشتهای، در واقع نیت و عقل را به کار گرفتهای که به مثابهٔ چسب یا چاره (رزین) عمل میکند.
هوش مصنوعی: برای احیای دین، بهار و خزانی در کار است که از روی این خر (مردی که در راس کارهاست) هرگز نشانی از سستی و ناتوانی نیست.
هوش مصنوعی: این بیت اشاره دارد به اینکه تدبیر و فکر خواجه ناصرالدین طاهر باعث شده که در کشورهای مختلف بوی صلح منتشر شود و وزش بادهای سرد و سخت جنگ و کینه، متوقف گردد.
هوش مصنوعی: رحمت تو سبب شد که نعمت و برکت سلطان، یک دنیا را پر از ناله و زاری کند.
هوش مصنوعی: اگر رحم تو نبود، تو میدانی که شیر جنگ (بهعنوان نماد قدرت) میتواند دشمنان را آسیبرسانی کند، همانطور که شیر آسمان و شیر میدان (یعنی نیروهای قدرت) را نیز از پای درمیآورد.
هوش مصنوعی: اگرچه حصن (دژ) هزار اسب بر فراز آن ملک وجود دارد و به عنوان سدی قدیمی شناخته میشود، اما دژهای مستحکمتری هم وجود دارند.
هوش مصنوعی: وقتی کعبهٔ دهلیز (یعنی کعبهٔ مکه) با دیوارهای مستحکم (فصیل) پادشاه را میبیند، به نشان احترام و تعظیم، پیشانیاش را بر زمین میگذارد.
هوش مصنوعی: تیغ پادشاه (که نماد قدرت اوست) خود به تنهایی برای انجام کارهایی از این قبیل کافی نیست، به ویژه در زمینههایی که به تدبیر و آمادگی نیاز دارد.
هوش مصنوعی: پرواز سریع قلم تو به اندازهای قوی و مؤثر است که مانند سنگی به سمت صد هزار دیو شرور، آنها را دور میکند.
هوش مصنوعی: غیبت خوارزمشاه (که در اینجا به معنای ناپدید شدن یا دور بودن اوست) پس از شش ماه، باعث دیدن چشمهای از خون شده است که چشم کسی که به حوادث دنیا آگاه است، آن را مشاهده کرده است. در واقع، این بیت به تأثیر غیبت و دوری خوارزمشاه بر شرایط و اوضاع سیاسی و اجتماعی اشاره دارد.
هوش مصنوعی: دست یکی از کارگزاران معتصم، که احتمالاً به معنای فرمانروایی یا محافظت از امور مملکت است، به فنّاوری و تدبیر تو در کارها خواهد پیوست و این تدبیر پایهای محکم و استوار برای ملک خواهد ساخت.
هوش مصنوعی: ای ناصرالدین طاهر، شاد و خوشحال باش، زیرا ظهور تدبیر و تدبیرهای هوشمندانهات مانند معجزه است و چهرهات به قدری درخشان است که هر سحر و جادویی را تحتالشعاع قرار میدهد.
هوش مصنوعی: ناصر، تو خیرترین یاری هستی و مساعدتکنندهای، و اطاعت از تو هم بهترین گونهٔ اطاعت است.
هوش مصنوعی: وجود انسان را به باغی تشبیه کرده که به دلیل عدل تو شکوفا و زیبا میشود، بهگونهای که زیبایی آن باعث حسادت نگارخانهٔ چین (محل نگهداری تابلوهای نقاشی زیبا) میشود.
هوش مصنوعی: ملت و پادشاهی به خاطر تو در نظم و ترتیبی درست و مناسب قرار دارند، اما در غیاب تو نه ملت منظمی خواهند داشت و نه پادشاهی میتواند به درستی اداره شود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای نمک خنده داده چین جبین را
شسته بخون جگر لب نمکین را
بسکه چو گل مایلی بچهرهٔ خندان
گوشهنشین دارد ابروان تو چین را
خاک بخود بالد از خرام تو آری
[...]
نیست غم نان و آب، گوشه نشین را
در رحم آماده است رزق، جنین را
پستی دیوار را زوال نباشد
سیل نسازد خراب خانه زین را
خشک تر از موجه سراب شمارد
[...]
تا شفقی کرده ای رخ نمکین را
گل عرق آلود شرم کرده جبین را
وحشت دلهای آرمیده عجب نیست
غمزهٔ صید افکنت گشاده کمین را
کرده خرابات، چشم باده پرستت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.