به فرخی و خوشی بر خدایگان بشر
خجسته باد چنین عید و صدهزار دگر
جلال دولت و دولت بدو فزوده شرف
جمال ملت و ملت بدو نموده هنر
شهی که بر همه روی زمین همی تابد
ز ماه رایت او آفتاب فتح و ظفر
نبود تا که جهان است و هم نخواهد بود
خدایگانی بر خلق از او مبارکتر
همی دهد قلم و تیغ او به بزم و به رزم
نشان نعمت فردوس و هیبت محشر
به رزمگاه چو مریخوار گیرد زور
به بزمگاه چو خورشیدوار گیرد فر
زمین معصفر گردد ز بسکه راند خون
هوا مُزَعْفر گردد ز بسکه بخشد زر
حسام شاه چو نیلوفر است و چهرهٔ خصم
چو شَنْبلید شدست از نهیب نیلوفر
سرش ز چنبر فرمان شاه بیرون است
قدش ز هیبت شاهی است چفته چون چنبر
اگر تنش به مثل سربه سر همه جگر است
سرشکوار ببارد ز دیده خون جگر
وگر همی نشناسد که وهم شاه جهان
مؤثرست در آفاق چون قضا و قدر
همی به کوه و کمر نازد و نه آگاه است
که وهم شاه فرود آردش ز کوه و کمر
خدایگانا آن کس که نعمتش دادی
به شرط خدمت یک چند بسته بود کمر
چو شد مخالف و بر نعمت تو شکر نکرد
به نعمت تو که بدبخت گشت و شومْ اختر
شکسته کرد و پراکنده یک سیاست تو
سپاه او را چون قوم عاد را صَرصَر
ز فعل خویش بنازد همی و در مثل است
کسی که بد کند از بد هم او برد کیفر
مباد آن که خلاف تو دارد اندر دل
که سوخته کندش خشم تو دل اندر بر
مخالفانی کاندر حصار خصم تواند
خلاف و کینتوزیشان ببرد سمع و بصر
ز ترس خشم تو گشته است چشم ایشان کور
ز بیم کوس تو گشته است گوش ایشان کر
بر آن حصار که ایشان مقام ساختهاند
ز آب و خاک ندارند هیچگونه خبر
مگرکه صاعقه بارید چرخ بر سرشان
که آب ایشان خون گشت و خاک خاکستر
شدست خنجر برنده عقلشان در دل
شدست آتش سوزنده مغزشان در سر
چو حال ایشان در زیستن بر این جمله است
چنان شناس که گشت آن حصار زیر و زبر
شهنشها ،ملکا، همچو آفتاب فلک
به شرق و غرب تو را هست سال و ماه سفر
جهان شدست منور ز فر طلعت تو
ز آفتاب منور شود جهان یکسر
به وقت راه سپردن همی وفا نکند
به سیر مرکب تو بر سپهر سیر قمر
حکایت و سَمَر امروز جمله باطل گشت
که رسمهای تو بیش از حکایت است و سمر
اگر قیاس کنم من ز دجله تا جیحون
ز لشکر تو همی نگسلد نفر ز نفر
خدایگان چو تو باید همی که روز نبرد
ز دجله تا لب جیحون کشد صف لشکر
همیشه تا که همی بشکفد ز باد صبا
به باغ در سمن تازه و بنفشهٔ تر
یکی چو عارض خوبان سپید و روشن و پاک
یکی چو زلف بتان برشکسته یک به دگر
شکفته باد ز عدل تو باغ شاهی و ملک
چو بوستان ز نسیم بهار و قَطْرِ مَطَر
تو را زمانه غلام و ملوک خدمتکار
تو را ستاره مطیع و سپهر فرمانبر
خجسته عید تو و پیش تو عدو قربان
شب تو از شب و روزت ز روز خرمتر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده تهنیت عید و ستایش پادشاه است. شاعر پس از وصف بخشش و هیبت او، داستان دستنشاندهای را میآورد که کفران نعمت کرد و سپاهش با یک کیفر شاه پراکنده شد، و مخالفان پناهبرده به قلعه را ترسان و درمانده و قلعه را ویرانشده میخواند. سپس سفرهای پیوستهٔ شاه را به گردش خورشید و سپاه گستردهاش را به فاصلهٔ دجله تا جیحون مانند میکند و با دعا برای پایداری ملک و فرخندگی عید و قربانی شدن دشمن پایان میدهد.
هوش مصنوعی: این عید و صدهزار عید دیگر بر پادشاه بشر با شادی و نیکبختی فرخنده باد.
هوش مصنوعی: او شکوه دولت است و دولت از او شرف یافته، و زیبایی دین است و دین بهواسطهٔ او هنر و فضیلت خود را نشان داده است.
هوش مصنوعی: پادشاهی است که از پرچم ماهمانندش خورشید پیروزی بر سراسر زمین میتابد.
هوش مصنوعی: از آغاز جهان تاکنون پادشاهی فرخندهتر از او بر مردم نبوده و نخواهد بود.
هوش مصنوعی: قلم او در بزم نشانی از نعمت بهشت و شمشیرش در جنگ نشانی از هراس روز قیامت است.
هوش مصنوعی: در میدان جنگ مانند مریخ پرزور است و در مجلس بزم مانند خورشید باشکوه.
هوش مصنوعی: از بس که در جنگ خون میریزد زمین سرخرنگ میشود، و از بس که زر میبخشد هوا زردرنگ میشود.
هوش مصنوعی: شمشیر شاه به رنگ نیلوفر کبود است و چهرهٔ دشمن از ترس آن مانند گل شنبلید زرد شده است.
هوش مصنوعی: دشمن سر از فرمان شاه پیچیده، اما از هیبت شاه قامتش مانند حلقه خمیده شده است.
هوش مصنوعی: اگر همهٔ تن دشمن هم جگر باشد، از رنج و ترس، خون جگر را مانند اشک از چشم میبارد.
هوش مصنوعی: و اگر دشمن نداند که اندیشه و ارادهٔ شاه مانند قضا و قدر در جهان اثر میکند،
هوش مصنوعی: به کوه و دامنهٔ بلندش مینازد و نمیداند که ارادهٔ شاه او را از آن کوه پایین میکشد.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، آن کس که به او نعمت دادی، مدتی به شرط خدمت کمر بسته بود.
هوش مصنوعی: چون نافرمانی کرد و شکر نعمت تو را به جا نیاورد، به نعمت تو سوگند که بدبخت و بداختر شد.
هوش مصنوعی: یک کیفر و سیاست تو سپاه او را شکست داد و پراکنده کرد، چنان که باد سخت قوم عاد را نابود کرد.
هوش مصنوعی: او به کار خود مینازد، حال آنکه در مثل آمده است هر که بدی کند خودش کیفر آن را میبیند.
هوش مصنوعی: مباد کسی که در دل با تو مخالف است، زیرا خشم تو دلش را در سینه میسوزاند.
هوش مصنوعی: مخالفانی که در قلعهٔ دشمن تو هستند، مخالفت و کینهتوزیشان شنوایی و بیناییشان را از میان برده است.
هوش مصنوعی: از ترس خشم تو چشمشان کور و از بیم صدای کوس تو گوششان کر شده است.
هوش مصنوعی: در آن قلعهای که در آن جای گرفتهاند، هیچ خبری از آب و خاک ندارند.
هوش مصنوعی: گویی آسمان بر سرشان صاعقه بارید که آبشان خون و خاکشان خاکستر شد.
هوش مصنوعی: عقلشان در دل مانند خنجری برنده و مغزشان در سر مانند آتشی سوزان شده است؛ یعنی از ترس و پریشانی آرام ندارند.
هوش مصنوعی: چون زندگیشان چنین است، بدان که آن قلعه ویران و زیر و رو شده است.
هوش مصنوعی: ای شاهنشاه، تو مانند خورشید آسمان همهساله در شرق و غرب در سفری.
هوش مصنوعی: جهان از شکوه چهرهٔ تو روشن شده است، چنان که همهٔ جهان از خورشید روشن میشود.
هوش مصنوعی: هنگام راه رفتن، سیر ماه در آسمان به پای سرعت مرکب تو نمیرسد.
هوش مصنوعی: امروز همهٔ داستانها و افسانهها بیارزش شده، زیرا کارها و آیینهای تو از آن داستانها بزرگتر است.
هوش مصنوعی: اگر بسنجم، از دجله تا جیحون سپاهیان تو پیوسته و بیفاصله پشت سر هم هستند.
هوش مصنوعی: پادشاهی چون تو باید که روز نبرد صف سپاهش را از دجله تا کنار جیحون بکشد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که با باد صبا در باغ یاسمن تازه و بنفشهٔ شاداب میشکفد،
هوش مصنوعی: یکی، یعنی یاسمن، مانند چهرهٔ زیبارویان سپید و روشن است و دیگری، یعنی بنفشه، مانند زلف خوبان پیچیده و درهم.
هوش مصنوعی: باغ پادشاهی و سرزمینت از عدل تو شکوفا باد، همانگونه که بوستان از نسیم بهار و قطرههای باران شکوفا میشود.
هوش مصنوعی: روزگار غلام تو، پادشاهان خدمتگزار تو، ستارگان مطیع تو و آسمان فرمانبر تو باد.
هوش مصنوعی: عیدت فرخنده و دشمنت پیش تو قربانی باد، و هر شب و روزت از شب و روز پیش شادتر باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چگونه برخورم از وصل آن بت دلبر
که سوخت آتش هجرش دل مرا در بر
طمع کند که ز معشوق برخورد عاشق
بدین جهان نبود کار ازین مخالفتر
از آنکه عاشق نبوَد کسی که دل ندهد
[...]
فسانه گشت و کهن شد حدیثِ اسکندر
سخن نو آر که نو را حلاوتیست دگر
فسانهٔ کهن و کارنامهٔ به دروغ
به کار ناید رو در دروغ رنج مبر
حدیثِ آنکه سکندر کجا رسید و چه کرد
[...]
بنوبهار جوان شد جهان پیر ز سر
ز روی سبزه بر آورد شاخ نرگس سر
خزان جهان را عهد ار چه کرده بود کهن
بهار عهد جهان باز تازه کرد ز سر
هوا نشاند ببرگ شکوفه در، یاقوت
[...]
پلی شناس جهانرا و نو رسیده براو
مکن عمارت و بگذار و خوش ازو بگذر
کرا شنیدی و دیدی که مرگ دادامان
ز خاص و عام و بدو نیک و از صغیر و کبر
اگر هزار بمانی و گر هزار هزار
[...]
بفال سعد و خجسته زمان و نیک اختر
نشسته بودم یک شب بباغ وقت سحر
ز باختر شده پیدا سر طلایۀ روز
کشیده لشکر شب جوق جوق زس خاور
فلک چو بیضۀ عنبر نمود و انجم او
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.