موعظهٔ هشتم - در بیان راهبران بمطلوب و گمراهان مغلوب و قبولی حضرت حق و توفیق هدایت و نشان اولیاء و درویشان با صدق و صفا
ای عزیز بدانکه حضرت عزت این جهانرا محل اسرار گردانیده و ودیعت هر سری بمکونات رسانیده پس از آن پرده های حجاب انگیخت و سترهای نقاب آویخت و بعضی از موالید بر عناصر و بعضی از اعراض متعرض بر جواهر تا بریاضت معلوم شود که طفل طبیعت کیست و اهل شریعت کیست و پیر نارسیده کیست و طفل کار دیده کیست؟
پس در دل آدمی چراغ معرفت برافروخت و علوم سرایر و صواب بر کیفیات بر او آموخت آنانکه اهل هدایت بودند بحکم دلایل هر چه پیش میآمد میدیدند و هر حجابی که در راه می افتاد میبریدند
لاجرم چون هوا را به ریاضت دور کردند و نفس را بمجاهده مقهور و درون پرده ها هر جا خواستند شتافتند
اما آنانکه اهل ضلالت بودند ایشانرا هدایت کردند لیکن ندیدند و نشاختند و بر نقش گرما به عشق باختند و بر سر شادروان کمند انداختند چون در نگریستند نه از طریقت اثری دیدند و نه از حقیقت خبری نه از فعل جفا ندمی نمودند و نه در راه وفا قدمی پیمودند مگر به غلبه مغلوب شدند و خود از دین محجوب شدند
پس وظیفه سعادتمندی دانش آموختن و بینش اندوختن است تا آنچه پیش آید بدلایل بداند و هر حجابی که در راه افتد بدراند
پس بریاضت هوا را از خود دور کند و نفس را بمجاهده مقهور کند و با هیچ غلبه مغلوب نشود واز دین محجوب نگردد و اگر از مقبولان باشد در این راه فبها و اگر از مردودان باشد العیاذ بالله
چه حضرت حق سبحانه و تعالی بعضی را بدست قبول برداشت اللهم ارزقنا و بعضی را بی نقاب رد و قبول بگذاشت نعوذبالله
پس کسیرا که حق توفیق نداد و راه ننمود براه آوردن انبیاء و راه نمودن اولیاء او را چه سود
نشان دوست دو است اول سعادت و آخر شهادت و چون سعادت و شقاوت از ازلست از معصیت چه جای خلل است اگر چه (والذین جاهدوافینا) در قرآن است
قلم رفته را چه درمان است قدر جبر پیداست و جبر قدر پنهان قدر معمور است و راه جبر ویران تو مرکب میان هر دو میران
سخن اول و آخر بشنو که می گویم بظاهر کار نه با حسن عمل است کار در قبول ازل است سالک را در این راه دل آگاه باید و از همه چیز اکراه که نشان سالک این است و ملامت بر خود مالک همین است
پیری کردن معلمی است
از غیب خبر دادن منجمی است
خلق را در حق سپردن غمازیست
زخم باطن کردن جلادیست
راه ملامت خواستن بدخواهی است
اسرار معرفت فاش کردن دیوانگی است
امید عطا و ثواب داشتن دکان داریست
صبر کردن با او برابریست
کرامات فروختن سگی است و کرامات خریدن خری است
گریه کردن سقائی است
خود را بزبان شکستن رعنائی است
یاد کردن بزبان غافلی است
اندیشه کردن جاسوسی است
خاموش بودن ناموسی است
نعره زدن غایت دلتنگی است
شادی کردن نهایت سبکی است
اندوه خوردن گران جانی است
اخلاص ورزیدن خلاص جوئی است
راستی رستگاریست
ایثار کردن دوستی است
به آب و خاک نه آرامیدن مردی است
بهشت جستن متکبری است
تواضع کردن بیچارگی است
مریدی خون خوارگی است
تکلف کننده متعدی است
تصرف در تصوف کافری است
خرسندی دون همتی است
در پیش رفتن جاه طلبی است
در برابر رفتن بی ادبی است
باز پس رفتن بوالعجبی است
زیرکی بیخودی است
بی افکاری بی نشانی است
نام این راه زندگانی است منتهای این میدان مفلسی است متکای این مسند هیچکسی است آخر کار و بار خاکساری است این سخنهای عبدالله انصاری است
نشان اولیاء آنست که به حیلت نزیند و به زحمت نخورند و به اجبار ننوشند و به مزد کار نکنند و از ورزیدن توبه دست باز ندارند و بر خدای تعالی هیچ نگزینند و خنده نکنند مگر به تبسم و از دوستی دنیا و جاه اعراض کنند
ایشانرا چهار طمع به خلق نباشد طمع مال و طمع جاه و طمع دعا و طمع ثنا و متابعت مسلسل باشد با حضرت مصطفی صلی الله علیه و آله
بدانکه درویشان طایفه اندکه همه هوشیار نه مستند و هوشیاران الستند بر شادی دل نه بستند و نه از قوت کامرانی خود را خستند غنی دلان تنگدستند راه کوبان خدا پرستند پاکانی اند که از نیستی و هستی رستند و از قفس ما و منی جستند قرا به حب جاه شکستند و در حرم لی مع الله نشستند
جسدا قومی که داد بندگی را داده اند
ترک دنیا کرده اند و از همه آزاده اند
روزه با روزه و در گوشه بنشسته اند
باز شبها در مقام بندگی استاده اند
طرفه العینی نبوده غافل از حضرت ولی
سیل ها با این همه از چشم خود بگشاده اند
پیر انصاری تو میدانی که ایشان کیستند
فرقه بی کبر و فرد و زمره دل ساده اند
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: متن به توصیف مقامات انسانی و تفاوت میان اهل هدایت و اهل ضلالت میپردازد. نویسنده بیان میکند که خداوند این دنیا را محل اسرار و نهانها قرار داده و هر کس باید در پی دانش و بینش باشد تا حقیقت را درک کند. اهل هدایت قادرند بر موانع غلبه کنند و راه صحیح را پیدا کنند، در حالی که اهل ضلالت در نادانی و جهل باقی میمانند.
همچنین نویسنده به اهمیت خودشناسی و مجاهده در راه حق اشاره کرده و بیان میکند که شناخت واقعی خود و دوری از دنیا و جاه، نشانهای از سیر در مسیر بندگی و رضایت الهی است. او همچنین ویژگیهای دینی و اخلاقی را بر میشمارد و به خطرات طمع و کبر اشاره میکند. در نهایت، او به معرفی درویشان و پیروان واقعی خدا میپردازد که از دنیای مادی فاصله گرفته و در عبادت و بندگی خالص هستند.
هوش مصنوعی: ای دوست، بدان که حضرت عزت این جهان را مکانی برای اسرار قرار داده و هر راز را به موجودات منتقل کرده و سپس پردههایی از حجاب بر افراشت و نقابهایی آویخت. برخی از موجودات تحت تأثیر عناصر و برخی دیگر تحت تأثیر صفات بر جواهر قرار گرفتهاند تا مشخص شود که کودک طبیعت کیست، اهل شریعت کیست، پیر نارسیده کیست و کودک کار دیده کیست؟
هوش مصنوعی: پس در درون انسان، نوری از دانش روشن شد و او را به آموختن علوم مخفی و درست در مورد ویژگیها راهنمایی کرد. کسانی که اهل هدایت بودند، با استناد به دلایل، هر چیزی که پیش میآمد را میدیدند و هر مانعی را که در مسیرشان قرار میگرفت، برمیداشتند.
هوش مصنوعی: بنابراین، وقتی که هوا را با تمرینات سخت میآزمایند و نفس را با تلاش و کوشش تحت کنترل درمیآورند، در آن زمان میتوانند به هر جایی که اراده کنند، بروند و درون پردهها قرار بگیرند.
هوش مصنوعی: کسانی که در گمراهی بودند، به رغم اینکه به هدایت رسیدند، نتوانستند آن را مشاهده و درک کنند. آنها بر اثر عشق دچار اشتباه شدند و در دام شادمانی افتادند. وقتی که نگاهی به مسیر خود کردند، نه نشانهای از حقیقت یافتند و نه چیزی از طریقت مشاهده کردند. نه ظلمی کردند و نه در راه وفاداری گامی برداشتند، بلکه فقط به خاطر شکست از دشمنان مغلوب شدند و خود را از دین دور کردند.
هوش مصنوعی: وظیفه افراد موفق، کسب دانش و آگاهی است تا بتوانند دلایل اتفاقات را درک کنند و موانع را از سر راه خود بردارند.
هوش مصنوعی: پس باید انسان خود را از آرزوهای نفسانی دور کند و با تلاش و مجاهدت، نفس خود را تحت کنترل درآورد. نباید به هیچ چیزی اجازه دهد که او را مغلوب کند و همچنین نباید از اصول دین دور شود. اگر او از افرادی باشد که مورد قبول واقع شدهاند، بسیار خوب است، اما اگر از کسانی باشد که رد شدهاند، به خدا پناه میبریم.
هوش مصنوعی: خداوند برخی از افراد را مورد لطف و قبول خود قرار میدهد و برخی دیگر را از درگاهش دور میسازد. این موضوع نشاندهنده نوعی انتخاب و تقدیر الهی است.
هوش مصنوعی: پس کسی که توفیق الهی را نیافت و به راه انبیاء و هدایت اولیاء هدایت نشد، چه فایدهای برای او خواهد داشت؟
هوش مصنوعی: دو نماد دوست وجود دارد: اول سعادت و آخرین آن شهادت. از آنجا که سعادت و شقاوت از ابتدا مشخص شدهاند، بنابراین معصیت چه تأثیری میتواند داشته باشد؟ البته در قرآن نیز آمده است: "و کسانی که در راه ما تلاش کردند."
هوش مصنوعی: قلمی که از دست رفته، چه راه حلی دارد؟ سرنوشت مشخصی وجود دارد و سرنوشت در پنهان نیز وجود دارد. سرنوشت در حال حاضر در جریان است و راه سرنوشت ممکن است خراب باشد. تو باید سعی کنی تا میان این دو حالت تعادل برقرار کنی.
هوش مصنوعی: بهتر است ابتدا و انتهای سخن را بشنوی، زیرا کار فقط به ظاهر خوب بودن نیست، بلکه به پذیرش در مراحل آغازین مربوط میشود. در این مسیر، دل سالک باید آگاه باشد و از همه چیز دوری کند، زیرا نشانهای از سالک همین است و سرزنش بر خود مالک نیز به همین معناست.
هوش مصنوعی: پیری کردن به معنای این است که فرد به تدریج تجربهها و دانشهای جدیدی را کسب میکند و با گذشت زمان، به نوعی استاد یا متخصص میشود. این پروسه مشابه تبدیل شدن به یک معلم است که در طول زمان، نه تنها اطلاعات بیشتری به دست میآورد، بلکه همچنین توانایی انتقال این اطلاعات به دیگران را نیز پیدا میکند.
هوش مصنوعی: از غیب خبر دادن مخصوصا برای منجمین است.
هوش مصنوعی: هرگز نمیتوان به راحتی به دیگران اعتماد کرد، زیرا ممکن است در پس این اعتماد، سخن چینی و غیبت نهفته باشد.
هوش مصنوعی: زخم دل ایجاد کردن، نوعی از بیدادگری است.
هوش مصنوعی: خواستن ملامت و سرزنش، نشانهای از دشمنی و بدخواهی است.
هوش مصنوعی: فاش کردن اسرار دانش و شناخت نوعی دیوانگی به حساب میآید.
هوش مصنوعی: امید به کسب درآمد و پاداش در کار دکانداری وجود دارد.
هوش مصنوعی: صبر کردن همانند برابری با اوست.
هوش مصنوعی: فروختن کرامت به نوعی مانند فروختن یک سگ است و خریدن کرامت هم مانند خریدن یک الاغ میباشد.
هوش مصنوعی: گریه کردن نشانهای از احساسات شدید و عمیق است.
هوش مصنوعی: خود را از قید و بندهایی که شما را محدود میکنند رها کنید.
هوش مصنوعی: یاد کردن به زبان کسی است که در حال بیتوجهی یا غفلت به سر میبرد.
هوش مصنوعی: تفکر نوعی رصد و زیر نظر گرفتن است.
هوش مصنوعی: خاموش بودن به معنی آرامش و عدم ایجاد هیاهو است.
هوش مصنوعی: نعره کشیدن اوج ناامیدی و اندوه عمیق است.
هوش مصنوعی: شادی کردن بالاترین میزان سبکی و راحتی است.
هوش مصنوعی: درد و غم خوردن بسیار سنگین و سخت است.
هوش مصنوعی: اخلاص به معنای پاکی نیت و خلوص در اهداف است و به نوعی از دست دادن تعلقات دنیوی و رسیدن به آزادی واقعی اشاره دارد.
هوش مصنوعی: راستی و حقیقت موجب رستگاری و نجات انسان میشود.
هوش مصنوعی: ایثار به معنای فداکاری و از خودگذشتگی در دوستی و روابط انسانی است. این عمل نشاندهنده عشق و محبت عمیق به دیگران است و در آن فرد از منافع خود عبور کرده و به فکر رفاه و Happiness دیگران است. ایثار در دوستی میتواند به شکلهای مختلفی از جمله حمایت عاطفی، کمک مالی، یا صرف وقت و انرژی برای کمک به دوستان بروز کند.
هوش مصنوعی: مردی نیست که در برابر آب و زمین بیتحرک بماند.
هوش مصنوعی: به دنبال بهشت بودن، نشاندهندهی خودبزرگبینی و تکبر است.
هوش مصنوعی: تواضع کردن نشاندهندهی ضعف و ناتوانی است.
هوش مصنوعی: شاگردی است که به شدت به کارهای خشن و خونین علاقه دارد.
هوش مصنوعی: تکلف کنندهای وجود دارد که تأثیرش به دیگران نیز منتقل میشود.
هوش مصنوعی: تسلط بر تصوف ناپسند و نادرست است.
هوش مصنوعی: خرسندی به معنای رضایت و شادمانی از نتایج و تلاشهای فردی است. این احساس نشاندهنده رضایت از آنچه که به دست آمده و در شرایط مختلف، میتواند به انسان انگیزه و انرژی تازهای ببخشد.
هوش مصنوعی: در مسیر پیشرفت، انگیزه و آرزوهایی وجود دارد.
هوش مصنوعی: رفتار ناپسند در برابر اقدام به ترک کردن است.
هوش مصنوعی: بازگشت به عقب، شگفتانگیز و عجیب است.
هوش مصنوعی: زیرکی به خودی خود ارزش زیادی ندارد.
هوش مصنوعی: بی افکاری مثل یک نشانه ندارد، یعنی نمیتوان آن را به راحتی شناسایی یا تعریف کرد.
هوش مصنوعی: این مسیر زندگی به نام گشوده شده است و در انتهای آن، فقر و درماندگی وجود دارد. تکیهگاه این جایگاه هیچ کس نیست و در نهایت، نتیجه آن خاکساری و تواضع خواهد بود. این نکات از عبدالله انصاری بیان شده است.
هوش مصنوعی: نشانههای اولیا این است که به فریب و نیرنگ متوسل نشوند، زحمت بیخود نکشند، تحت فشار چیزی ننویسند و برای مزد کار نکنند. آنها هرگز از تلاش و کوشش دست نمیکشند و در برابر خداوند بر هیچ چیزی تأکید نمیکنند. همچنین، تنها با لبخند میخندند و از دوستی با دنیا و مقام و مرتبه دوری میکنند.
هوش مصنوعی: او چهار نوع خواهش نسبت به مردم ندارد: خواستهای برای مال، خواستهای برای مقام، خواستهای برای دعا و خواستهای برای ستایش. بلکه همواره در پی پیروی از حضرت مصطفی صلی الله علیه و آله است.
هوش مصنوعی: بدان که درویشان گروهی هستند که همه هشیار و زیرکاند و مست نیستند. آنها بر شادی دل خود تأکید دارند و از نعمتهای خود خسته نشدهاند. ثروتمندانی هستند که ظاهراً فقیرند و در جستجوی خداوند قدم برمیدارند. آنها پاکانند که از حالت عدم و وجود رهایی یافتهاند و از قید و بند خواهشهای نفسانی فرار کردهاند. آنها دلبسته به مقام و جاه نشدهاند و در حریم قرب الهی آرام گرفتهاند.
هوش مصنوعی: مجموعهای از مردمی که به بندگی و خدمتگزاری پرداختهاند، دنیا را رها کرده و از هر قید و بندی آزادند.
هوش مصنوعی: ترسایان روزهدار در کنار هم نشستهاند و شبها در خضوع و بندگی مشغول عبادت هستند.
هوش مصنوعی: آنچه در اینجا بیان شده، نشاندهندهی این است که در این دنیا، مردم اغلب به امور روزمره و مشکلات خود مشغول هستند و از وجود شخصیتی بزرگ و مهم غافلند. با وجود تمامی بلاها و مشکلاتی که در زندگی وجود دارد، هنوز چشمها به آن شخصیت والا باز نشده و آن را نمیبینند.
هوش مصنوعی: پیر انصاری، تو خوب میدانی که این افراد چه کسانی هستند؛ گروهی که بدون تکبر و خودپسندی زندگی میکنند و دلهایشان ساده و خالص است.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.