در حدوث و قِدَم بسی نقل است
وان همه شکّ و شبهۀ عقل است
عقل مشائی ز دین مایل
به قدیم و حدوث شد قایل
قِدَم آسمان به ذات و صفات
گفته جز وضع و هیأت و حرکات
عنصر و مایه را به شخص دگر
نوع هر جنس و جنسهای صُوَر
نزد ایشان همه قدیم بود
چه کند عقل چون سقیم بود
کرد رسطالیس اول این تفصیل
یافت آخر ز بوعلی تکمیل
شبههای چند از خود اندیشی
کرده دستور کفر و بدکیشی
تا که برخیزد این تردد و شک
بنگر اندر جوابها یک یک
وان حکیمان که پیش از او بودند
هیچ قیدی بر آن نیفزودند
جملۀ ذاتها قدیم الذات
دیده و مُحْدَثی نه جز که صفات
اصل عالم سریع و خواه بطی
آب دانست تالس ملطی
انکساغورس آن خلیط گرفت
وندر او جزوها بسیط گرفت
نزد او هیچ استحالت نیست
جز بروز و کمون حوالت نیست
وان ذومقراطس اصل عالم را
به توهم گرفته از اجزا
کُری الشّکل هر یکی و مدام
متحرک به ذات ذواقسام
گفت کافتاد اتفاقاً آن
بهم و گشت از آن فلک گردان
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این متن به موضوع حدوث و قدم (قدیم بودن) اشیاء پرداخته شده و نشان داده میشود که عقل انسان دربارهی این مسأله دچار تردید و شک است. عقل مشایی (فلاسفهای همچون ارسطو) به وجود قدیم و حادث معتقدند و آنها برای توضیح ویژگیها و حرکات جهان، به صفات و اوصاف وابسته هستند. فلاسفهای مانند تالیس و انکساغوراس نیز نظرات مختلفی دربارهی منشأ عالم دارند و هرکدام به نوعی به اجزاء و عناصر عمیقتری اشاره میکنند. در نهایت، به نامبردن از حکما و فلاسفهی پیشین اشاره شده که هیچ قیدی به مباحث اضافه نکردند و تأکید بر قدیم بودن ذاتها دارند، در حالی که مسأله حدوث فقط به صفات مربوط میشود.
هوش مصنوعی: در مورد پیدایش و ازلی بودن، بحثهای زیادی وجود دارد و تمام این مباحث تنها تردیدها و شبهات عقلانی است.
هوش مصنوعی: عقل فلسفی به دین تمایل دارد و به اصول قدیمی و موضوعات جدید اعتقاد پیدا کرده است.
هوش مصنوعی: در آسمان، سخن از ذات و ویژگیها به غیر از شکل و حرکت آن نیست.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که هر موجودی دارای ویژگیهای خاص خودش است و این ویژگیها، اساس و هویت آن موجود را تشکیل میدهند. به عبارتی، هر نوع و هر جنسی از موجودات، از مواد و عناصر متفاوتی ساخته شده است که به آنها شکل و خصوصیات خاصی میبخشد.
هوش مصنوعی: در نظر آنها همه چیز کهن و قدیمی به نظر میرسد، زیرا عقل و فکر انسان در حالتی بیمار و ناتوان است و نمیتواند درست تحلیل کند.
هوش مصنوعی: رسطالیس در ابتدا این موضوع را شرح داد و در نهایت بوعلی سینا آن را کامل کرد.
هوش مصنوعی: اندیشههای سردرگم و تردیدهایی که از تفکر درون خود به وجود آمدهاند، به نوعی به عقاید نادرست و گمراهکننده منجر شدهاند.
هوش مصنوعی: زمانی که این تردید و تردد کنار برود، به جوابها به دقت و جداگانه نگاه کن.
هوش مصنوعی: این جمله میگوید: آن حکیمانی که قبل از او آمدند، هیچ محدودیتی به آن اضافه نکردند.
هوش مصنوعی: در این بیت به این نکته اشاره میشود که ذاتها همیشه قدیم و بیزمان هستند و تنها آنچه که جدید و نو پیدا میشود، ویژگیها و صفات آنهاست. به عبارت دیگر، وجود حقیقی و اصلی هیچگاه تغییر نمیکند و تنها صفات آن ممکن است دچار تغییر و تحول شوند.
هوش مصنوعی: عالم اساساً سریع و یا بهر صورت کندی آب را تالس ملطی درک کرده است.
هوش مصنوعی: انکساغورس آن ترکیب را گرفت و در درون آن قسمتهای سادهای را برداشت.
هوش مصنوعی: در نزد او، هیچ حالتی وجود ندارد که تغییر کند، جز اینکه خود را نمایان کند یا پنهان بماند.
هوش مصنوعی: ذومقراطس، فیلسوف مشهور، تصور کرده که اصل جهان را میتوان از اجزای کوچکتر ساخت. به عبارت دیگر، او به این فکر افتاده که تمامی چیزهای بزرگ و پیچیده از ترکیب اجزای سادهتر به وجود آمدهاند.
هوش مصنوعی: هر یک از موجودات دارای ویژگیهای خاص خود هستند و همواره در حال تغییر و تحول هستند.
هوش مصنوعی: گفت وقتی که به طور ناگهانی به هم افتادیم و از آن روزگار چرخان به حالت دیگر درآمدیم.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.