ز دلبران همه شهر دل پذیر تویی
مرا ز جمله گزیر است و ناگزیر تویی
ز دیگران سخنی بر زبان رود هر وقت
ولی مدام چو اندیشه در ضمیر تویی
پیاده اند نکویان ز نطع دل بیرون
کنون چو شاه درین خانه جایگیر تویی
سمن بران همه با کثرتی که ایشانراست
ترا رعیت فرمان برند امیر تویی
همه روایت منظومه حکایاتند
ترا چه شرح دهم جامع کبیر تویی
بنام حسن تو از بهر شعر چون زر خرد
زدیم سکه که سلطان این سریر تویی
بدین جمال (چو) خورشید می توانی گفت
که آفتاب منم ذره حقیر تویی
زمین بدور تو چون آسمان شد و در وی
مه تمام بدان روی مستدیر تویی
اگر سراج منیرست بر فلک بر ما
قمر بلمعه چراغی بود منیر تویی
لبت بنکته بسی آب و خمر در هم ریخت
مگر ز جوی بهشت انگبین و شیر تویی
ز بعد آن همه الفاظ مدح در حق تو
که از معانی آن یک بیک خبیر تویی
رقیب بی نمکت را سزد اگر گویم
که بهر کوفتن ای ترش روی سیر تویی
مرا هوای تو دی گفت سیف فرغانی
ز قید ما دگران مطلقند اسیر تویی
برای وقت جوانان کنون که سعدی رفت
سخن بگو که درین خانقان پیر تویی
ملک مجیر و ملک دم بدم ظهیرت باد
که زیر چرخ نخستین دوم اثیر تویی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: غزلی عاشقانه در ستایش معشوقی که بر همهٔ خوبرویان شهر برتری دارد و شاعر او را با تصویرهای شطرنج، پادشاه و رعیت، سکه، خورشید و ماه و جویهای بهشت وصف میکند. در میانه به رقیبِ ترشروی طعنه میزند. در پایان، عشق، سیف فرغانی را اسیر خود میخواند و از او میخواهد اکنون که سعدی درگذشته، پیرِ سخن این خانقاه باشد. بیت آخر با بازی بر نام شاعرانی چون مجیر و ظهیر و اثیر، دعا و خودستایی شاعرانه را به هم میآمیزد.
هوش مصنوعی: در میان همهٔ زیبارویان شهر، تنها تو دلپسندی. من از همه میتوانم چشم بپوشم، اما از تو چارهای ندارم.
هوش مصنوعی: گاهگاه سخنی از دیگران بر زبانم میآید، اما تو همیشه مانند اندیشه در درون دلم حاضری.
هوش مصنوعی: خوبرویان دیگر مانند پیادههای شطرنج از صفحهٔ دلم بیرون رانده شدهاند و اکنون تو همچون شاه در خانهٔ دل جای گرفتهای. «پیاده» و «شاه» و «خانه» اصطلاحهای شطرنجاند.
هوش مصنوعی: زیبارویانِ سپیداندام با همهٔ فراوانیشان رعیت و فرمانبردار تواند و فرمانروای آنان تویی.
هوش مصنوعی: خوبان دیگر مانند روایتها و حکایتهای جداگانهاند. تو را چگونه شرح دهم، که تو مجموعهٔ بزرگ همهٔ زیباییهایی. «جامع کبیر» نام کتابهای جامع نیز هست و شاعر با آن بازی کرده است.
هوش مصنوعی: شعر را که چون زرِ ناب خرد است به نام زیبایی تو سکه زدیم، چنانکه سکه را به نام پادشاه میزنند، زیرا پادشاه این تخت تویی.
هوش مصنوعی: با این زیبایی میتوانی به خورشید بگویی: خورشید منم و تو ذرهای ناچیزی.
هوش مصنوعی: زمین در روزگار تو مانند آسمان شده است و ماه تمامِ آن، تویی با آن چهرهٔ گرد و تابان.
هوش مصنوعی: اگر بر آسمان، بالای سر ما، خورشید چراغ تابان است و ماه با درخشش خود چراغی است، چراغ روشنتر و تابان حقیقی تویی.
هوش مصنوعی: لب تو با سخنان نغز، آب و شراب را به هم آمیخت. گویی تو عسل و شیرِ جویهای بهشتی. اشاره به چهار جوی بهشت: آب و شیر و شراب و عسل.
هوش مصنوعی: پس از آن همه سخنان ستایشآمیز دربارهٔ تو، که خود به یکیک معناهایش آگاهی، (این بیت با بیت بعد پیوسته است).
هوش مصنوعی: سزاوار است که به رقیبِ بینمک و بیمزهٔ تو بگویم: ای ترشروی، تو سیری که باید کوبیده شوی. «سیر» هم گیاه تند است که در هاون میکوبند و طعنهای به رقیب است.
هوش مصنوعی: دیروز عشق تو به من گفت: ای سیف فرغانی، دیگران از بند ما آزادند و تنها تو گرفتار و اسیری.
هوش مصنوعی: اکنون که سعدی از دنیا رفته است، برای خوش کردن وقت جوانان سخن بگو، زیرا در این خانقاه پیر و بزرگ تویی.
هوش مصنوعی: خداوند پیوسته پناهدهندهات و فرشته یاورت باد، زیرا زیر فلک نخستین تو اثیری دیگری. «مجیر» و «ظهیر» و «اثیر» افزون بر معنای پناهدهنده و یاور و کرهٔ آتش، نام شاعران نامدار، مجیر بیلقانی و ظهیر فاریابی و اثیر اخسیکتی، نیز هستند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.