خیز ای دل زین برافگن مرکب تحویل را
وقف کن بر ناکسان این عالم تعطیل را
پاک دار از خط معنی حرف رنگ و بوی را
محو کن از لوح دعوی نقش قال و قیل را
اندرین صفهای معنی در معنی را مجوی
زان که در سرنا نیابی نفخ اسرافیل را
کی کند برداشت دریا در بیابان خرد
ناودان بام گلخن سیل رود نیل را
دست ابراهیم باید بر سر کوی وفا
تا نبرد تیغ بران حلق اسماعیل را
مرد چون عیسی مریم باید اندر راه صدق
تا بداند قدر حرف و آیت انجیل را
در شب تاری کجا بیند نشان پای مور
آنکه او در روز روشن هم نبیند پیل را
هر کسی بر تخت ملکت کی تواند یافتن
همچو گیسوی عروسان دستهٔ زنبیل را
از برون سو آب و روغن سود کی دارد ترا
چون درونسو نور نبود ذره‌ای قندیل را
خیز و اکنون خیز کانساعت بسی حسرت خوری
چون ببینی بر سر خود تیغ عزراییل را
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به دل و روح انسان می‌گوید که از غفلت و دنیازدگی برخیزد و به حقایق والای معنوی بپردازد. او به زیبایی‌های ظاهری و مسایل بی‌مقدار این دنیا بی‌توجهی کند و با اشاره به داستان‌های مذهبی نظیر ابراهیم و اسماعیل و عیسی مریم، بر اهمیت صداقت و وفا تأکید دارد. همچنین به این نکته اشاره می‌کند که درک عمیق از زندگی و معانی آن، نیازمند نگاهی درونی و پرهیز از روش‌های سطحی است. در نهایت، شاعر مخاطب را به بیداری و آمادگی برای مقابله با ناگوارهای زندگی دعوت می‌کند.
هوش مصنوعی: ای دل، از این وضعیت ناخوشایند و بی‌تحرکی برخیز و برفراز مرکبی که به سوی تحولی مثبت می‌برد برو. این جهانی که در آن به سر می‌بری، برای افراد بی‌ارزش و ناکارآمد است، پس وقفت را بر این دنیا نگذار.
هوش مصنوعی: از کلمات و عباراتی که معنای آنها ممکن است باعث انحراف از حقیقت شود دوری کن و آنها را از دل و ذهن خود پاک کن. نگذار که شایعات و گفت‌وگوهای بی‌اساس، تصویر واقعی و خالص حقیقت را از تو بگیرد.
هوش مصنوعی: در اینجا به مخاطب گفته می‌شود که در میان گروه‌های معنایی، به‌دنبال معنای خاصی نرود، چراکه در حقیقت، در سرنای معرفت، صدای نفخ اسرافیل (صدای قیامت) وجود ندارد و به عبارتی، این حقایق عمیق‌تر از آن هستند که با تفکر سطحی قابل دسترسی باشند.
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به مقایسه قدرت و عظمت دریا و بیابان می‌پردازد. او می‌گوید که هیچ‌کس نمی‌تواند دریا را به آسانی به بیابان تبدیل کند، همان‌طور که هیچ‌کس نمی‌تواند ناودان بام را به سیل رود نیل تغییر دهد. این جمله به مفهوم غیرممکن بودن برخی تغییرات در طبیعت اشاره دارد.
هوش مصنوعی: ابراهیم، پیامبر، باید در راه وفا و صداقت، دستش را بر سر کوی وفا بگذارد، تا هیچ‌گاه تیغ بران بر گردن اسماعیل، پسرش، نیفتد.
هوش مصنوعی: انسانی که مانند عیسی مریم (فرزند بدون پدر) باید در راه راست‌گویی و حقیقت حرکت کند تا ارزش و اهمیت سخن و معجزه‌های انجیل را درک کند.
هوش مصنوعی: در شب تاریک، کسی که نمی‌تواند رد پای مور را ببیند، بی‌تردید در روشنایی روز هم قادر نخواهد بود فیل را ببیند. این بیت به محدودیت‌های بینایی و درک ما اشاره دارد.
هوش مصنوعی: هیچ‌کس نمی‌تواند مانند گیسوی زیبای عروس‌ها، چیزی را که در سفرهٔ زنبیل (همان کیسه یا ظرفی که در آن خوراکی‌ها یا کالاها حمل می‌شوند) قرار دارد، در تخت پادشاهی و حکومت خود پیدا کند.
هوش مصنوعی: اگر از خارج آب و روغن هم به دست بیاید، فایده‌ای ندارد، چون اگر درون تو ذره‌ای نور نباشد، چراغی هم وجود ندارد.
هوش مصنوعی: بلند شو و هم‌اکنون بلند شو، زیرا در این لحظه زمانی فراوان حسرت می‌خوری، وقتی که تیغ عزراییل (فرشتهٔ مرگ) را بر سر خود ببینی.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
مرد بی حاصل نیابد یار با تحصیل را
جان ابراهیم باید عشق اسماعیل را
گر هزاران جان لبش را هدیه آرم گویدم
نزد عیسا تحفه چون آری همی انجیل را
زلف چون پرچین کند خواری نماید مشک را
[...]
مرد بیحاصل نیابد یار با تحصیل را
سوز ابراهیم باید درد اسماعیل را
آن خداوندی که قربان کرد اسماعیل را
کرده از مژگان به چشم اهل کنعان میل را
با زلیخا هاتفی می گفت این تمثیل را
بهر یوسف در کنار مصر رود نیل را
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.