گنجور

غزل شمارهٔ ۸۹

 
صائب تبریزی
صائب تبریزی » دیوان اشعار » گزیدهٔ غزلیات
 

صد گل به باد رفت و گلابی ندید کس

صد تاک خشک گشت و شرابی ندید کس

با تشنگی بساز که در ساغر سپهر

غیر از دل گداخته، آبی ندید کس

طی شد جهان و اهل دلی از جهان نخاست

دریا به ته رسید و سحابی ندید کس

این ماتم دگر، که درین دشت آتشین

دل آب گشت و چشم پر آبی ندید کس

حرفی است این که خضر به آب بقا رسید

زین چرخ دل سیه دم آبی ندید کس

از گردش فلک، شب کوتاه زندگی

زان سان بسر رسید که خوابی ندید کس

از دانش آنچه داد، کم رزق می‌نهد

چون آسمان، درست حسابی ندید کس

صائب به هر که می‌نگرم مست و بیخودست

هر چند ساقیی و شرابی ندید کس

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

هادی نوشته:

بیت ششم شعر اشاره به سبک بودن عمر داشته و می توان این بیت را هم محتوا با بیت زیر از حافظ دانست:

بنشین بر لب جوی و گذر عمر ببین
کاین اشارت به جهان گذران ما را بس

نجمه برناس نوشته:

شاعر در بیت « از دانش آنچه داد کم رزق می نهد » اشاره به این داردکه روزگار به هر کس که علم و دانش می دهد ، رزق و روزی او را کم می کند . در مصرع دوم می گوید هیچ کس مانند روزگار حساب و کتابش درست نیست .
در مصرع «زین چرخ دل سیه ، دم آبی ندید کس »
منظور از دم آب : جرعه ای آب است .
صائب در این شعر می خواهد بگوید از روزگار هیچ کس آسایشی ندیده است .

نجمه برناس نوشته:

یکی از ویژگی های شعر صائب داشتن نکته های اخلاقی و اجتماعی است .

نجمه برناس نوشته:

معنی بی ۲ : سختی را تحمل کن ؛زیرا روزگار آسایشی برای ما ندارد . ساغر سپهر : اضافه تشبیهی / ساغر : پیاله شراب
بیت ۶ : حرفی است این که خضر …
این که خضر نبی به آب حیات رسیده ، تنها حرف است و داستان است و گرنه کسی از این روزگار ظالم اندکی آب هم ندیده است . چرخ استعاره از روزگار / دل سیه : ظالم
دم آب :جرعه ای از آب ، اندکی آب
در بیت بعدی شب کوتاه زندگی اضافه تشبیهی است
بیت آخر : مست و بیخود : عاشق / ساقی : معشوق /
شراب : عشق.
صائب می گوید به هر جا نگاه می کنم عاشق هست هرچند که معشوقه ای و عشقی وجود ندارد .

کانال رسمی گنجور در تلگرام