گنجور

حکایت شمارهٔ ۳۶

 
سعدی
سعدی » گلستان » باب اول در سیرت پادشاهان
 

دو برادر یکی خدمت سلطان کردی و دیگر به زور بازو نان خوردی باری این توانگر گفت درویش را که چرا خدمت نکنی تا از مشقت کار کردن برهی گفت تو چرا کار نکنی تا از مذلّت خدمت رهایی یابی که خردمندان گفته‌اند نان خود خوردن و نشستن به که کمر شمشیر زرّین به خدمت بستن.

به دست آهن تفته کردن خمیر

به از دست بر سینه پیش امیر

عمر گرانمایه در این صرف شد

تا چه خورم صیف و چه پوشم شتا

ای شکم خیره به تایی بساز

تا نکنی پشت به خدمت دو تا

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | منبع اولیه: ویکی‌نبشه | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

احسان چریکی » گلستان سعدی - لوح اول (باب اول تا باب چهارم) » باب اول - قسمت هفتم

برای معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۲۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

نگین شکروی نوشته:

با درود وسپاس فراوان
” ای شکم خیره به تایی بساز” صحیح است

پاسخ: با تشکر، «تایی» جایگزین «نانی» شد، هر چند شادروان فروغی در حاشیه بدل «نانی» را هم آورده است.

میلاد نوشته:

به تایی بساز یعنی چی؟

امین شاملی نوشته:

قالب شعری سه بیت حکایت ، چه قالبی است؟

دوستدار سعدی نوشته:

ای شکم خیره به نانی بساز

با توجه به معنی درست است

داوود نوشته:

در بعض از نسخه ها بجای آهن اهک نوشته شده

سید علی نوشته:

تا جایی که من یادمه در کتاب فارسی سال چهارم مدرسه، کلمه “نانی” امده بود.
“تایی” اینجا به چه معنی است؟

و در ضمن چون یک نفر چیزی میگوید، شما نباید فورا اثر بدهید، باید با نسخه های قدیمی و نظر اساتید بررسی کنید.

کیوان نوشته:

دوستان به نظر من تایی یعنی یک تا (در مقابل دو تا )
ولی خودمونیم عجب شعری گفته. دمش گرم

صادق آزاد نوشته:

عمر گرانمایه ماه به ماه برای دریافت حقوق ماهانه صرف میشه و ما خشنود از اینکه آخر ماه میرسه تا حقوق بگیریم . غافل از اینکه نا خودآگاه آرزوی هر چه زودتر گذشتن زمان باقی مانده عمر خود را میکنیم و تکرار و تکرار و تکرار…

فرزاد نوشته:

با سلام
زیبایی شعر درهمان بیت
ای شکم خیره به تایی بساز
تانکنی پشت به خدمت دوتا است
تاودوتا اینجا ایهام دارد بدین معنی که اگرقناعت کنی وبه یک تا(منظورازقانع بودن به کم) بسازی مجبور نیستی برای به دست آوردن چیز بیشتری خم شوی وخدمت سلطان کنی
دوتا اینجا هم معنی حرص و هم معنی خم شدن می دهد

فرزاد نوشته:

با سلام
درکتاب چهارم دبستان قدیم(سال ۱۳۶۴) بجای تای
نانی نوشته شده که فکر میکنم علت این است که دانش آموزدراین سن مفهوم ایهام را نمی داند لذا
برای اینکه اثربخشی داستان بیشترشود نانی بجای تایی نوشته شده است

بهمن دانشمند نوشته:

۱-” به دست آهک تفته کردن خمیر ” درست است و منظور شاعر انجام کار خیلی سخت و مشقت بار بوده است.
۱- آهک تفته را اگر بخواهید خمیر کنید باید روی آن آب بریزید . آب روی آهک باعث داغ شدن شدید آن می شود و با دست خمیر کردن آن بسیار زجر آور و سخت است.
۲- آهک در کوره تفته می شود نه آهن
۳- آهک تفته را می توان خمیر کرد و نه آهن

بهمن دانشمند نوشته:

۱- “ای شکم خیره به تایی بساز ”
دلایل :
۱- تای واحد اندازه گیری نان است . یک تای نان = یک نان
برای گواه به گویش مردم جبوب خراسان مراجعه شود.
۲- از لحاظ صنایع ادبی یک تا و دو تا

تاوتک نوشته:

جناب بهمن جان دانشمند سپاس از توضیحات ارزنده تان در مورد آهک تافته و تا .در بسیاری از نسخ معتیر بصورت آهن تافته و نان آمده اما خب چون در نسخه های قریب و فروغی و دانش تا ذکر شده است میپذیریم اما آوردن تا به نظر بر اثر تناسب با دوتا در قافیه ی بیت است و مفهموم آن یک تا ست از دو تا

مجسن نوشته:

به تایی بساز یک تا در مقابل دوتا یعنی اگر به خاطر سنگینی بار (کنایه از زحمت کشیدن وکار یدی) نیمه خم بشی بهتره تا اینکه به احترام سلطان تمام خم بشی

بهمن دانشمند نوشته:

تای نان = قرص نان
ای شکم خیره به تایی بساز = ای شکم خیره به یک قرص نان بسنده کن (طمع کار مباش)
نا نکنی پشت به خدمت دو تا = تا مجبور نباشی پیش دیگران تا زانو خم شوی .
دو تا = دو لا

امین نوشته:

نان درست تر است

سید محمد حسین هاشمی نوشته:

در نسخه استاد خلیل خطیب رهبر «تائی» آمده است که به معنی یک نان میباشد. منظور از بتائی بساز این است که به سکتا نان قانع شو و سازگاری کن. یحتمل تائی بمنظور ایجاد واج آرایی در بیت نسبت به نانی فضیلت یافته است.

علی نوشته:

به نظر من این جوری قشنگ تره : ای شکم تیره به نانی بساز تا نکنی پشت تا به خدمت پادشاه

محدثه نوشته:

سلام معنای برهی یعنی چه ممنون می شم بگید برای فردا لازم دارم خواهشا ممنون محدثه قانع هستم

سمانه ، م نوشته:

برهی یعنی : رها شوی

مهدی کریمی نوشته:

” ی ” در “کردی” و ” خوردی” ، ” ی ” استمرار است.

رضا نوشته:

سلام به گنجوریان ادب دوست
صیف یا سیف؟

مهناز ، س نوشته:

صیف به مانای تابستان است و صحیح

بی باک نوشته:

“مانا” یعنی چه؟ تازه فرهنگستان ساخته؟

سید مهدی نوشته:

سلام, بنده فوق دیپلم ادبیات هستم. در کتاب گلستان سعدی(انتشارات دانشگاه پیام نور) نوشته شده: ای شکم خیره به نانی بساز, نه تایی. بنظر می آید این شکل بشیار صحیح تر باشد. البته قبول دارم که بعضی از کتب شاعران بزرگ نسخه های مختلفی دارند, مثل دیوان حافظ که مثلااین بیت شعر ایشان درنسخه غنی و قزوینی به یک شکل و در نسخه قدسی به شکل دیگر است:
کشتی شکستگانیم ای باد شرطه برخیز/باشدکه بازبینیم دیدار آشنا را
که در نسخه قدسی بدینگونه است, اما در نسخه دکتر غنی و قزوینی:
کشتی نشستگانیم ای باد شرطه برخیز/ شاید که بازبینیم آن یار آشنا را

هانی نوشته:

ببخشید میخوام بدونم معنی این شعر رو باید از کجا بگیرم

کانال رسمی گنجور در تلگرام