بخش ۵۱ - مجذوب همدانی قدّس سرّه
و هُوَ قدوةالمحققین و قطب العارفین الشیخ الکامل الصمدانی حاجی محمد جعفربن حاج صفرخان بن عبداللّه بیک الهمدانی. اصل آن جناب از طایفهٔ قراگزلو مِنْطوایف قزلباش و أباً عَنْجد، بزرگ ایل جلیل بوده و گاهی نیز حکومت قلمرو نمودهاند. اعمام عظامش به امارت و صدارت مخصوص و والد ماجدش از ملازم نفور و به مداومت صحبت اهل علم مسرور. از خواص تلامذهٔ سید محقق سید ابراهیم رضوی قمی الاصل بوده و ایام حیات خود را به عبادات و مجاهدات و زهد و تقوی مصروف نموده. آخرالامر در کربلای معلی فوت و در رواق مقدس مدفون گردید و آن جناب از صغر سن به تحصیل مشغول بود. از ده سالگی تا هیجده سالگی در شهر مذکور تحصیل علوم ادبیه و منطق نمود. بعد به اصفهان رفت. مدت پنج سال عمر را مصروف علوم کلام و ریاضی و حکمت و طبیعی فرمود. از آنجا به کاشان عزیمت کرده، چهار سال را در خدمت مولانا محمد مهدی نراقی به تحصیل علوم الهی و فقه و اصول به سر برده. در آن اوقات به نوافل نهاریّه و لیلیّه و اوراد و اذکار کمال توجه داشته و به تحصیل طریق سلوک همت میگماشته.
خود در یکی از رسایل نگاشته که در آن ایام به مطالعهٔ کتب جمعی از محققین مانند ابن طاووس و خواجه نصیرالدین طوسی و ابن فهد حلی و صاحب مجلی و سید حیدرآملی و ابن میثم بحرانی و شهید ثانی و شیخ بهاءالدین عاملی و والد او و میرابوالقاسم فندرسکی و میرمحمدباقر داماد و مولانا محمدتقی مجلسی و مولانا محمد صالح مازندرانی و ملامحسن کاشانی و غیر ذلک اعلی اللّه درجاتهم رسیدم و یقینم بر حسن سلوک و ریاضت زیاده گردید و نیز واضح است که ذکر به اجازه موجب استمرار آن عمل و تأثیرش بیشتر است. چنانکه مولانا محمد تقی مجلسی اجازهٔذکر از شیخ بهائی داشت و ملا محمد صالح مازندرانی در شرح کافی و سایر محققین در کتب خویش تصریح کردهاند که ذکر محتاج است با اجازه. لهذا به هر یک از صاحبان اجاز استدعای کلمهٔ طیبه یا اسمی دیگر از اسمای حسنای الهیه و ادعیهٔ مأثوره متوجه میشد. مانند سید محقق میرزا ابوالقاسم مدرس مدرسهٔ شاه اصفهان و فاضل محقق میرزا محمد علی میرزا مظفر و مولانا محراب جیلانی و میرمحمد علی و میر مظفر کاشانی و سایر اکابر اهل سلوک و از بیست و هفت سالگی غالب اوقات را به عبادات میگذرانیدم و در خدمت علامة العلماء مولانا میرزا ابوالقاسم قمی تحصیل مینمودم و در آن اوقات در خدمت جناب استادی مکرر در بعضی مسائل دو سه روز مباحثه اتفاق میافتاد و نوشتجاتی که حسب الامر آن جناب بر مدارک الاحکام و شرح لمعهٔ دمشقیه بر منتخب قضا و شهادات مقید شده بود ایشان تحسین میفرمودند و امر نمودند که در همدان متوجهٔ فتاوی امور مسلمین شوم. چون ضعیف نظر به مخاطرات کلیه که در آن امر میدیدیم متوجه نمیشدم. بعد از چهار پنج سال اوقات خود را تبعیض نموده سهمی را به مطالعهٔ کتب و تعیلقه نوشتن بر کتاب کفایة المقصد مصروف داشتم. سوای عبادات آن ودر عبادات به مدارک الاحکام اقتصار نمودم و سوای حج بر عبادات او حاشیه نوشتم و همچنین بر اکثر کتب کفایة و سهمی دیگر را به طاعات و اوراد و اذکار و اربعین و انزوا و تقلیل طعام به طریق شرع مقدسه صرف نمودم و در سن سی سالگی از مسافرت مراجعت و دو مرتبه به عتبات عالیات مشرف شده و اما بیشتر اوقات را به عزلت گذرانیدم.
غرض، آن جناب از اعاظم فضلا و اماجد عرفای معاصرین است و همانا ارادت به جناب فخر المتأخرین حاجی محمد حسین شیخ زین الدین اصفهانی داشته و جمعی کثیر همت بر ارادت و اخلاص آن جناب گماشته درجات باطنی و درجات معنوی حکایات عجیب و روایات غریب از وی نقل کردهاند به مضمون الفَضْلُ ما شَهدَتْبِهِ الأَعْداءُ. برهان بر فضل وی، اینکه اعادی گفتهاند که او سلمان عهد است. مدت عمر شریفش از شصت متجاوز بوده که در تبریز در سنهٔ ۱۲۳۹ وفات نموده. در حوالی روضهٔ سید حمزه مدفون گردید. اورا تصنیفات و تألیفات بسیار است از جمله: رسالهای در بیان اعتقادات خود نگاشته که فقیر نسخهٔ آن را دیده. کمال خوبی دارد و رسالهٔ مرآت الحق و رسالهٔ مراحلة السالکین هم از تصنیفات محققانهٔ آن حضرت زیارت شده. نادراً گاهی بیتی فرمودهاند و این دو سه بیت منسوب به آن جناب است:
من نگویم خدمت زاهد گزین یا می فروش
هر کهحالتخوش کند در خدمتش چالاک باش
ز خاموشی بریدم من زبان هرزه گویان را
دو لب برهم نهادم کارشمشیرِ دودم کردم
در عشقِ مویِ دوست به مانندِ مو شدم
وز یاد او چنان شدم آخر که او شدم
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شیخ محمد جعفر صمدانی، از علمای بزرگ و عارفان عصر خود، به طایفه قراگزلو از استان همدان تعلق داشت. ایشان از سن ده سالگی به تحصیل علوم مشغول شدند و در دوران زندگی خود به شهرهای مختلفی مانند اصفهان و کاشان سفر کردند و به یادگیری علوم مختلفی چون منطق، کلام، حکمت و علوم دینی پرداختند. وی علاوه بر تحصیل، به عبادت و ریاضت نیز توجه ویژهای داشت و از بزرگان عرفا و علمای وقت بهرهمند شد.
شیخ بعد از سالها تلاش و تمرین در علوم مختلف، در سنین بالا به عرفان و سلوک اهتمام ورزید و سرانجام در کربلا وفات یافت و در همانجا دفن شد. وی تألیفات متعددی در زمینه اعتقادات و ادبیات داشت و به خاطر ارادتش به علما و عرفا، همواره مورد احترام بود. آثار وی شامل رسالههایی در بیان اعتقادات و مراحل سیر و سلوک است و شعرهایی نیز از او نقل شده که نشاندهنده عمق افکار و احساسات او در عشق الهی است.
هوش مصنوعی: شیخ کامل صمدانی، حاجی محمد جعفر بن حاج صفرخان بن عبداللّه بیک الهمدانی، الگوی محققان و قطب عارفان است. او از طایفه قراگزلو، یکی از طوایف قزلباش، به دنیا آمده و خانوادهاش از بزرگترین ایلها بوده و گاهی حکومت نیز داشتهاند. عموزادگان او در زمینههای امارت و صدارت مشهور بوده و پدرش از مشاوران بزرگ علم و دانش بود. او از شاگردان ویژه سید محقق سید ابراهیم رضوی قمی بوده و زندگیاش را به عبادت، مجاهدت، زهد و تقوا اختصاص داده است. در نهایت، در کربلای معلی فوت کرد و در رواق مقدس دفن شد. او از سنین کودکی به تحصیل علم پرداخت و از ده سالگی تا هجده سالگی علوم ادبی و منطقی را آموخت. سپس به اصفهان رفت و پنج سال دیگر را به یادگیری کلام، ریاضی، حکمت و علوم طبیعی گذراند. بعد به کاشان رفت و چهار سال در خدمت مولانا محمد مهدی نراقی به فراگیری علوم الهی، فقه و اصول مشغول بود. در این زمان به نوافل روزانه و شبانه و اذکار نیز توجه خاصی داشت و در راه سلوک تلاش میکرد.
هوش مصنوعی: در آن زمان، من به مطالعهٔ کتابهای محققین بزرگی چون ابن طاووس، خواجه نصیرالدین طوسی و دیگران پرداختم و این کار باعث شد که یقینم به حسن سلوک و ریاضت بیشتر شود. همچنین متوجه شدم که ذکر و یاد خدا با اجازهٔ استادان، تأثیر بیشتری دارد. در این راستا، از برخی از آنها خواستم که اجازهٔ ذکر یا دعاهایی از اسماء حسنا را به من بدهند. من بیشتر وقتها را به عبادت گذراندم و در کنار استاد بزرگی مانند علامه قمی تحصیل کردم. در طی تحصیل، موضوعاتی را مورد بحث قرار میدادیم و استاد به نوشتجات من توجه و تحسین میکرد. با اینکه در ابتدا به وظیفهٔ خود در امور فقهی توجه نمیکردم، اما بعد از چند سال، زمان خود را تقسیم کرده و بخشی از آن را به مطالعه و نوشتن مشغول شدم. در سن سی سالگی از سفر برگشتم و دوباره به عتبات عالیات رفتم، اما بیشتر وقت خود را در تنهایی گذرانیدم.
هوش مصنوعی: این فرد از بزرگترین علمای معاصر و عرفای برجسته است و به جناب فخر المتأخرین حاجی محمد حسین شیخ زین الدین اصفهانی ارادت ویژهای دارد. بسیاری از افراد به ارادت و خلوص او احترام میگذارند و داستانها و روایات عجیبی از او نقل کردهاند که نشاندهنده مقام والای اوست. دشمنان هم در مورد او گفتهاند که او مانند سلمان در زمان خود است. عمر شریف او بیش از شصت سال بوده و در سال ۱۲۳۹ در تبریز وفات یافته و در نزدیکی روضه سید حمزه دفن شده است. او آثار و تألیفات زیادی دارد، از جمله رسالهای که در آن اعتقادات خود را بیان کرده است و نسخهای از آن در دسترس است که بسیار خوب نوشته شده. همچنین رساله مرآت الحق و مراحلة السالکین نیز از تألیفات ارزشمند او به شمار میروند. او به ندرت اشعاری نیز سروده و این چند بیت به او نسبت داده شده است.
هوش مصنوعی: من نمیگویم که در خدمت زاهد باش یا میفروش، بلکه هر کسی که حال خوشی به تو میدهد، در کنارش فعال و آماده باش.
هوش مصنوعی: من از سکوت خودم خسته شدم و دیگر نمیخواهم به سخنان بیپایه و بیمعنای دیگران گوش دهم. تصمیم گرفتم که مانند شمشیری که از دود ساخته شده، به خودم اقدام کنم و قاطعانه وارد عمل شوم.
هوش مصنوعی: در عشق دوست چنان شیفته و وابسته شدم که خودم را فراموش کردهام و به حالت او در آمدهام.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.