کارها بود در این کارگه اخضر
لیک دوک تو نگردید ازین بهتر
سر این رشته گرفتی و ندانستی
که هریمنش گرفتست سر دیگر
موجها کرده مکان در لب این دریا
شعلهها گشته نهان در دل این مجمر
تو ندانم به چه امید نهادستی
کالهٔ خویش در این کشتی بی لنگر
پای غفلت چه نهی بر دم این کژدم
دست شفقت چه کشی بر سر این اژدر
به نگردد دگر آزردهٔ این پیکان
برنخیزد دگر افتادهٔ این خنجر
در شیطان در ننگست، بر آن منشین
ره عصیان ره مرگست، بر آن مگذر
آشیانها به نمیریخته این باران
خانمانها به دمی سوخته این اخگر
آسیای تو شد افلاک و همی ترسم
که ز گشتنش تو چون سرمه شوی آخر
میروی مست ز بیغوله و میآید
با تو این دزد فریبندهٔ غارتگر
سبک آنمرغ که ننشست بدین پستی
خنک آن دیده که نغنود درین بستر
شو و بر طوطی جان شکر عرفان ده
ورنه بر پرد و گردد تبه این شکر
بی خبر میرود این شبرو بی پروا
ناگهان میکشد این گیتی دون پرور
هوشیاری نبود در پی این مستی
جهد کن تا نخوری باده از این ساغر
تو چنین بیخود و فکر تو چنین باطل
کور را کور نشد هیچگهی رهبر
چند چون پشه ز هر دست قفا خوردن
چند چون مور بهر پای فشاندن سر
همچو طاوس بگلزار حقیقت شو
همچو سیمرغ سوی قاف ارادت پر
کشتهٔ حرص نیاورد بر تقوی
لشکر جهل نشد بهر کسی لشکر
چند با اهرمن تیرهدلی همره
نفسی نیز ره صدق و صفا بسپر
مردم پاک شو، آنگاه بپاکان بین
دیده حق بین کن و آنگاه بحق بنگر
چشم را به ز حقیقت نبود پرتو
روح را به ز فضیلت نبود زیور
سخن از علم سماوات چه میرانی
ایکه نشناختهای باختر از خاور
هر که آزار روا داشت، شد آزرده
هر که چه کند در افتاد بچاه اندر
گر نخواهی که رسد بر دلت آزاری
بر دل خلق مزن بی سببی نشتر
مطلب روزی ننهاده که با کوشش
نخوری قسمت کس، گر شوی اسکندر
بهر گلزار در آتش مفکن خود را
که گلستان نشود بر همه کس آذر
از نکو خصلتی و بد گهری زینسان
نخل پر میوه وناچیز بود عرعر
تو هم ای شاخ، بری آر که خوشتر شد
ز دو صد سرو، یکی شاخک بار آور
چه شدی بستهٔ این محبس بی روزن
چه شدی ساکن این کنگرهٔ بی در
سر خود گیر و از این دام گریزان شو
دل خود جوی و ازین مرحله بیرون بر
نسزد تشنه همی عمر بسر بردن
بامیدی که نمک زار شود کوثر
طلب ملک سلیمان مکن از دیوان
که چو طفلت بفریبند به انگشتر
زنگ خودبینی از آئینهٔ دل بزدا
گر آلودگی از چهرهٔ جان بستر
ایکه پوئی ره امید شب تیره
باش چون رهروی، آگاه ز جوی و جر
چو رود غیبت و هنگام حضور آید
تو چه داری که توان برد بدان محضر
سود و سرمایه بیک بار تبه کردی
نشدی باز هم آگاه ز نفع و ضر
چو تو خود صاعقهٔ خرمن خود گشتی
چه همی نالی ازین تودهٔ خاکستر
نبرد هیچ بغیر از سیهی با خود
هر که زانکشت فروشان طلبد عنبر
بید خرما و تبر خون ندهد میوه
دیو طه و تبارک نکند از بر
خواجه آنست که آزاده بود، پروین
بانو آنست که باشد هنرش زیور



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر warnings به فردی میدهد که از غفلت و بیتوجهی خود غافل است و به سمت خطرات حرکت میکند. شاعر به او میگوید که امیدهای بیاساس میتواند او را به قهری نامطلوب برساند و زندگیاش را تباه کند. او را به هوشیاری و سعی در درک حقیقت دعوت میکند و میگوید باید از وابستگی به دنیا و زرقوبرقهای فریبنده دوری کند. در نهایت، بر اهمیت صفا و نیکخواهی در ارتباط با دیگران تأکید میکند و نشان میدهد که هر کسی که آزار به دیگران برساند، خود آسیب خواهد دید.
هوش مصنوعی: در این کارگاه سبز، کارهای زیادی انجام میشود، اما استفاده از «دوک» (چرخ) یا وسیلهٔ کار، بهتر نمیشود.
هوش مصنوعی: تو کنترلی بر این رشته (کارها) داری، اما نمیدانی که هریمن (خودت) سر دیگر آن را در دست گرفته است. هریمن به معنای سرنوشت و تقدیر است که گویای این است که تو فقط بخشی از این مسیر را میدانی و بخش دیگر در اختیار خودت نیست.
هوش مصنوعی: موجها در سطح دریا برای خود جایگاهی ایجاد کردهاند، در حالی که آتشها در دل آتشدان پنهان شدهاند.
هوش مصنوعی: تو نمیدانی به چه دلیلی بار و کالای خود را در این کشتی بی لنگر گذاشتی و به خطر انداختی.
هوش مصنوعی: غفلت را کنار نگذار و به خطر این جانور زهرآلود (کژدم) توجه کن، مهربانیات را به سر این اژدر (مار بزرگ) نرسان که خطرناک است.
هوش مصنوعی: این پیکان که موجب آزار و رنج شده، دیگر به سمت کسی برنمیگردد و آن خنجری که به زمین افتاده، دیگر بلند نخواهد شد.
هوش مصنوعی: شیطان در زشتکاری و ننگش است، بر آن تکیه نکن؛ زیرا مسیر نافرمانی، راهی به سوی مرگ است و نباید از آن عبور کنی.
هوش مصنوعی: به خانهها و زندگیها، باران به اندازهای نمیریزد که آنها را خراب کند، اما این آتش کوچکی که به وجود آمده، میتواند همه چیز را در یک لحظه بسوزاند.
هوش مصنوعی: آسیای تو به اندازهٔ آسمان بزرگ شده و من نگرانم که از چرخش آن، تو مانند سرمه (مادهای تیره که در چشم میکشند) سیاه و ویران شوی.
هوش مصنوعی: تو از دل تاریکی و بیخبر از وضع خود به شوق و بیتوجهی میروی و این دزد فریبنده که مال و جان دیگران را میدزدد، همراه توست.
هوش مصنوعی: آه به حال آن پرندهای که بر این پستی و حقارت ننشسته است، خوش به حال آن چشمی که در این بستر بیکیفیت خواب نمیبیند.
هوش مصنوعی: اگر با طوطی جان ارتباط برقرار کنی و به او شکر عرفانی بدهی، روح او شاد و سرزنده میشود، وگرنه این شیرینی ارتباط از بین میرود و طوطی در غم و اندوه فرو میرود.
هوش مصنوعی: این شبرو، در حالیکه بیخبر و بیپرواست، به سرعت از این دنیا میگذرد و ناگهان گیتی (دنیا) با تمام ناپایداریاش او را میکشد.
هوش مصنوعی: در پی این مستی، نباید بیهوش و غافل بود؛ تلاش کن که از این جام، به بادهای دچار نشوی و عقل خود را از دست ندهی.
هوش مصنوعی: تو اینقدر مست و بیخود هستی که فکر تو کاملاً بیحاصل است؛ هیچگاه نابینای حقیقی، راهنما نمیشود.
هوش مصنوعی: چقدر مانند پشه از هر کس طعنه میزنی و به آنها میچسبی، و چقدر مانند مور، پای خود را به زمین میکوبی و به دنبال نفع خود هستی.
هوش مصنوعی: در باغ حقیقت مانند طاوس زیبا و دلانگیز باش و مانند سیمرغ (پرندهٔ افسانهای) به سوی قاف (کوهی mythical) ارادت و محبت پرواز کن.
هوش مصنوعی: کسی که تحت تأثیر حرص و طمع قرار بگیرد، نمیتواند بر تقوا و دیانت پایدار بماند و از جهل به در نمیآید؛ هیچکس با این حال نمیتواند از حملهی جهل در امان باشد.
هوش مصنوعی: با افرادی که دلِ تیره و بدی دارند همنشینی نکن و خود را از راه راست و صداقت دور نکن.
هوش مصنوعی: ابتدا خود را از آلودگیها و ناپاکیها پاک کن، سپس به خوبیها و پاکان توجه کن. با چشمانی که حق را میبینند، به حقیقت و درستیها نگاه کن.
هوش مصنوعی: چشم بدون حقیقت هیچ نوری ندارد، و روح بدون فضیلت هیچ زینتی را ندارد.
هوش مصنوعی: تو دربارهٔ علم و دانش آسمانی سخن میگویی، در حالی که خودت چیزی فراتر از مشرق را نمیشناسی.
هوش مصنوعی: کسی که به دیگران آسیب میزند، خود نیز آسیب خواهد دید. هر عملی که انجام دهد، به نوعی به خود او آسیب میزند و او را به دردسر میاندازد.
هوش مصنوعی: اگر نمیخواهی که به دل تو آسیبی برسد، بیدلیل دل دیگران را نرنجان.
هوش مصنوعی: برای کسی که سخت کوش باشد و روزی را با زحمت به دست آورد، شایسته نیست که دیگران از زحمات او بهرهمند شوند، حتی اگر به مقام والایی مانند «اسکندر» برسد.
هوش مصنوعی: خودت را در آتش نریز تا گلزار و باغی برپا شود، زیرا اگر این کار را بکنی، آتش به همه میرسد و به همه آسیب میزند.
هوش مصنوعی: خصلتهای خوب و بد انسانها باعث میشود که مانند نخل میوهدار و عرعر (درختی بیثمر) ارزشمند و بیفایده به نظر برسند.
هوش مصنوعی: ای شاخ، تو هم اگر جوانه بزنی و میوه بدهی، به مراتب بهتر از دو صد سرو هستی که فقط به خاطر قامت و بزرگی خود معروفند و هیچ میوهای ندارند.
هوش مصنوعی: چرا در این زندان بدون روزنه و در این برج بدون در ماندهای و بیحرکت هستی؟
هوش مصنوعی: خودت را آزاد کن و از این وضعیت گرفتار کننده دور شو. به دنبال آرامش درونت بگرد و از این مرحله یا دورهٔ سخت بیرون رو.
هوش مصنوعی: زندگی تشنهکام نمیارزد که با امید به دستیابی به نعمتهای زندگی، همچنان در سختی و کمآبی بگذراند. در اینجا کوثر به معنی منبعی بزرگ و پرآب، به عنوان نماد امیدِ زندگی بهتر آمده است.
هوش مصنوعی: از خزانهٔ سلیمان، پادشاهی که گفته میشود دارای ملک و ثروت بسیار بود، چیزی نخواه و از آن طلب مکن؛ چرا که همچون کودکی که با فریب از انگشتر به او چیزی میدهند، تو نیز فریب میخوری و به دست نمیآوری.
هوش مصنوعی: از دل خود دلبستگی و خودبینی را برطرف کن، زیرا اگر چهرهٔ جانت آلوده باشد، نمیتوانی به حقیقت و زیباییهای درون خود پی ببری.
هوش مصنوعی: ای که در جستجوی امید هستی، در شبهای تاریک مراقب باش؛ مانند یک رهگذر آگاه، از جوی و حرکات دیگران باخبر باش.
هوش مصنوعی: وقتی که غیبت و دوری تمام میشود و زمان حضور فرا میرسد، تو چه چیزی داری که بتوانی به آن جمع حاضر شوی؟
هوش مصنوعی: تو یک بار تمام سرمایهات را از دست دادی و هنوز هم نمیدانی که چه چیزی سود است و چه چیزی زیان.
هوش مصنوعی: چگونه میخواهی از این خاکستر شکایت کنی، در حالی که خود سبب آتش و سوختن خرمنت شدی؟
هوش مصنوعی: هیچ نبردی جز با سیاهی (بدی) انجام نمیشود، زیرا کسی که از (خود) بدیها بیگانه است، طلبی از خوشی (عنبر) ندارد.
هوش مصنوعی: بید خرما، به معنای درخت بید و ابزاری شبیه تبر، نمیتواند میوه دهد و دیو درخت طه و تبارک نمیتواند از آن برآید. یعنی، از درختانی که ضعیف و بیخاصیتاند نمیتوان انتظار ثمره خوبی داشت و کار نیکو از انسانهای پست برنمیآید.
هوش مصنوعی: خواجه کسی است که آزادگی و بزرگمنشی دارد، و پروین بانو کسی است که هنر او زینت او به شمار میآید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
ای سیه مار جهان را شده افسونگر
نرهد مار فسای از بد مار آخر
نیش این مار هر آنکس که خورد میرد
و آنکه او مرد کجا زنده شود دیگر
بنه این کیسه و این مهره افسون را
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.