خداوندی که خلاق‌الوجود است
وجودش تا ابد فیاض جود است
قدیمی که‌اولش مطلع ندارد
حکیمی که‌آخر‌ش مقطع ندارد
تصرف با صفاتش لب بدوزد
خرد گر دم زند حالی بسوزد
اگر هر زاهدی کاندر جهان‌ست
به دوزخ در کشد حکمش روان‌ست
و گر هر عاصی‌یی کاو هست غمناک
فرستد در بهشت، از کیستش باک؟
خداوندیش را علت سبب نیست
ده و گیر از خداوندان عجب نیست
به یک پشه کشد پیل افسری را
به موری بر دهد پیغمبری را
ز سیمرغی بَرَد قلاب کاری
دهد پروانه‌ای را قلب داری
سپاس او را کن ار صاحب سپاسی
شناسایی بس آن کاو را شناسی
ز هر یادی که بی‌او، لب بگردان
ز هرچ آن نیست او، مذهب بگردان
به‌هر دعوی که بنمایی اله اوست
به‌هر معنی که خواهی پادشاه اوست
ز قدرت در‌گذر قدرت قضا راست
تو فرمان‌رانی و فرمان خدا راست
خدایی ناید از مشتی پرستار
خدایی را خدا آمد سزاوار
تو ای عاجز که خسرو نام داری
و گر کیخسروی صد جام داری
چو مخلوقی نه آخر مرد خواهی؟
ز دست مرگ جان چون برد خواهی؟
که می‌داند که مشتی خاک محبوس؟
چه در سر دارد از نیرنگ و ناموس؟
اگر بی مرگ بودی پادشایی
بسا دعوی که رفتی در خدایی
مبین در خود که خود بین را بصر نیست
خدا‌بین شو که خود دیدن هنر نیست
ز خود بگذر که در قانون مقدار
حساب آفرینش هست بسیار
زمین از آفرینش هست گردی
وز او این ربع مسکون آبخوردی
عراق از ربع مسکون است بهری
وزان بهره مداین هست شهری
در آن شهر آدمی باشد به‌هر باب
تویی زان آدمی یک شخص در خواب
قیاسی باز گیر از راه بینش
حد و مقدار خود از آفرینش
ببین تا پیش تعظیم الهی
چه دارد آفرینش جز تباهی
به ترکیبی کز این سان پایمال است
خداوندی طلب کردن محال است
گواهی ده که عالم را خدایی‌ست
نه بر جای و نه حاجتمند جایی‌ست
خدایی که‌آدمی را سروری داد
مرا بر آدمی پیغمبری داد
ز طبع آتش پرستیدن جدا کن
بهشت شرع بین دوزخ رها کن
چو طاووسان تماشا کن درین باغ
چو پروانه رها کن آتشین داغ
مجوسی را مجس پردود باشد
کسی که‌آتش کند نمرود باشد
در آتش مانده‌ای وین هست ناخوش
مسلمان شو مسلم گرد از آتش
چو نامه ختم شد صاحب نوردش
به عنوان محمد ختم کردش
به دست قاصدی جلد و سبک‌خیز
فرستاد آن وثیقت سوی پرویز
چو قاصد عرضه کرد آن نامه نو
بجوشید از سیاست خون خسرو
به هر حرفی کز آن منشور برخواند
چو افیون خورده مخمور درماند
ز تیزی گشت هر مویش سنانی
ز گرمی هر رگش آتش‌فشانی
چو عنوان گاه عالم تاب را دید
تو گفتی سگ‌گزیده آب را دید
خطی دید از سواد هیبت‌انگیز
نوشته کز محمد سوی پرویز
غرور پادشاهی بردش از راه
که گستاخی که یارد با چو من شاه
که‌را زهره که با این احترامم
نویسد نام خود بالای نامم
رخ از سرخی چو آتشگاه خود کرد
ز خشم اندیشه بد کرد و بد کرد
درید آن نامه گردن‌شکن را
نه نامه بلکه نام خویشتن را
فرستاده چو دید آن خشمناکی
به رجعت پای خود را کرد خاکی
از آن آتش که آن دود تهی داد
چراغ آگهان را آگهی داد
ز گرمی آن چراغ گردن‌افراز
دعا را داد چون پروانه پرواز
عجم را زان دعا کسری برافتاد
کلاه از تارک کسری در افتاد
ز معجزهای شرع مصطفایی
بر او آشفته گشت آن پادشایی
سریرش را سپهر از زیر برداشت
پسر در کشتنش شمشیر برداشت
بر آمد ناگه از گردون طراقی
ز ایوانش فرو افتاد طاقی
پلی بر دجله ز آهن بود بسته
در آمد سیل و آن پل شد گسسته
پدید آمد سمومی آتش‌انگیز
نه گلگون ماند بر آخور نه شبدیز
تبه شد لشگرش در حرب ذیقار
عقابش را کبوتر زد به منقار
در آمد مردی از در چوب در دست
به خشم آن چون را بگرفت و بشکست
بدو گفتا من آن پولاد دستم
که دینت را بدین خواری شکستم
در آن دولت ز معجزهای مختار
بسی عبرت چنین آمد پدیدار
تو آن سنگین‌دلان را بین که دیدند
به تأیید الهی نگرویدند
اگر چه شمع دین دودی ندارد
چو چشم اعمی بود سودی ندارد
هدایت چون بدینسان راند آیت
بدان ماندند محروم از عنایت
زهی پیغمبری کز بیم و امید
قلم راند بر افریدون و جمشید
زهی گردن‌کشی کز بیم تاجش
کشد هر گردنی طوق خراجش
زهی ترکی که میر هفت خیل است
ز ماهی تا به ماه او را طفیل است
زهی بدری که او در خاک خفته است
زمین تا آسمان نورش گرفته است
زهی سلطان سواری که‌آفرینش
ز خاک او کشد طغرای بینش
زهی سر خیل سرهنگان اسرار
سخن را تا قیامت نوبتی‌دار
سحرگه پنج نوبت کوفت در خاک
شبانگه چار بالش زد بر افلاک
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
خسرو پرویز کیخسرو (اشاره) نمرود (اشاره) محمد فریدون (اشاره) جمشید (اشاره)
هوش مصنوعی: پیامبر در نامه‌ای به خسرو یادآوری می‌کند که خداوند خالق و بخشنده‌ای است که از قدرت و حکمتش کسی کاسته نمی‌شود. او هشدار می‌دهد که فرجام زاهدان و عاصیان به دست خداوند است و هیچ‌کس نمی‌تواند بر او تسلط یابد. سپس به خسرو می‌گوید که او نیز مخلوق و در برابر مرگ عاجز است، حتی اگر پادشاهی عظیم باشد. خطی از سوی محمد، پیامبر، به وی می‌رسد که او را به همتایانش یادآوری و غرور را در او زنده می‌کند. این نامه باعث خشم خسرو می‌شود و او به طرز غیرقابل کنترلی آن را پاره می‌کند. پس از این واقعه، سرنوشت او به فساد می‌انجامد و قدرتش سست می‌شود، در حالی که آثار معجزات پیامبر بر روی او و دولتش نمایان می‌شود.
هوش مصنوعی: خداوندی که آفرینندهٔ تمام موجودات است، وجودش همیشه فراوان و بخشنده از نعمت‌هاست.
هوش مصنوعی: شخصیت یا داستانی که مقدمهٔ آن مشخص نیست و آغازش معلوم نیست، مانند حکیمی است که پایانش معلوم نمی‌شود. این بیان به دایره‌المعارفی از اندیشه‌ها یا داستان‌هایی اشاره دارد که نه تنها شروعشان مشخص نیست، بلکه نهایتشان نیز نامشخص است.
هوش مصنوعی: خرد (عقل) با ویژگی‌های خود می‌تواند در اوضاع و احوال سخت، ما را به حالت غم و اندوه بیندازد، به‌ویژه وقتی که سخنی از حقیقت بگوید.
هوش مصنوعی: اگر هر زاهدی که در این دنیا زندگی می‌کند، به خاطر کردارهایش به دوزخ برود، پس قضا وقدر الهی در مورد او جاری است و حکمش نیز به همین صورت است.
هوش مصنوعی: هر کس که گنهکار است و غمگین، اگر به بهشت برود، برای چه کسی اهمیت دارد؟
هوش مصنوعی: خداوندی و قدرت خدا هیچ دلیلی برای برتری نداشته و هر چیزی به خواست او تحقق می‌یابد، بنابراین شگفتی در کارهای خداوندی جای تعجب ندارد.
هوش مصنوعی: خدای بزرگ می‌تواند یک فیل را به یک پشه بکشد و همچنین می‌تواند یک پیامبر را به یک مورچه بدهد، به این معنا که او بر هر چیزی توانایی دارد و همه چیز تحت ارادهٔ اوست.
هوش مصنوعی: از سیمرغ، پرنده‌ای افسانه‌ای که دارای قدرت و کیفیت‌های ویژه است، برای یک کار خاص قلاب می‌آورد و به پروانه‌ای که دل شجاعی دارد، می‌دهد. این اشاره به این دارد که شخصیتی قوی و بارز به انسانی شجاع و دلیر کمک می‌کند.
هوش مصنوعی: اگر کسی را بشناسی که شایستهٔ سپاس و قدردانی است، از او قدردانی کن.
هوش مصنوعی: هر یاد و خاطره‌ای که بدون او باشد، باعث دوری و بی‌میلی می‌شود و از هر چیزی که او در آن نیست، باید کناره‌گیری کرد و آن را ترک گفت.
هوش مصنوعی: هر ادعایی که تو مطرح کنی، حقیقت آن متعلق به خداست و هر معنایی که بخواهی، در نهایت به پادشاهی خدا مربوط می‌شود.
هوش مصنوعی: با توجه به قدرتی که در قضا و قدر وجود دارد، سلطنت و حاکمیت تو تنها نتیجهٔ ارادهٔ خداوند است و هر فرمانی که صادر می‌کنی از فرمان خدا نیز نشأت می‌گیرد.
هوش مصنوعی: خداوندی بر کسی که تنها از موجودات ضعیف و پرستارانی تشکیل یافته نباید، زیرا خداوندی سزاوار است که خود به تنهایی و مستقل از دیگران باشد.
هوش مصنوعی: تو ای ناتوان که نامت خسرو است، حتی اگر مثل کیخسرو (پادشاه افسانه‌ای) صد جام پر از نعمت و ثروت داشته باشی، باز هم تو به عنوان یک انسان عاجز و ناتوان محسوب می‌شوی.
هوش مصنوعی: آیا تو که مخلوقی هستی، می‌خواهی مانند مردان بزرگ پایان رسالت خود را در زندگی نداشته باشی؟ و به راستی چطور می‌خواهی جانت را از دست مرگ نجات دهی؟
هوش مصنوعی: کسی چه می‌داند که این تکه خاک (انسان) که در دنیا زندانی شده، در دلش چه نقشه‌ها و فریب‌هایی از حیث شرف و حرمت می‌پروراند؟
هوش مصنوعی: اگر گرفتار مرگ نبودی، حاکمیتی که داری، بسیاری از ادعاها و همچنین خود را در مقام خدایی می‌دیدی.
هوش مصنوعی: خود را نبین، چون بیننده‌ی خود چیز خاصی نمی‌بیند. به خدا توجه کن، زیرا دیدن خود هنر نیست و باید به دیدن خدا بپردازی.
هوش مصنوعی: برای درک بهتر هستی و آفرینش، از خودگذشتگی کن، چون قوانین آفرینش شامل نکات و ابعاد فراوانی است.
هوش مصنوعی: زمین به‌طور کلی از آفرینش به شکل دایره‌ای است و از همین زمین، این ناحیهٔ مسکونی تأمین آب می‌کند.
هوش مصنوعی: عراق یکی از مناطق زمین است که در ربع مسکون (منطقه‌ای در جهان) واقع شده و از آن بهره‌برداری می‌شود. در این بهره، شهری به نام مداین وجود دارد.
هوش مصنوعی: در آن شهر، هر کسی که باشد، تو نیز همان فردی هستی که در خواب می‌بینی.
هوش مصنوعی: از طریق بینش و فهم خود، نمونه‌ای از آفرینش را در نظر بگیر و نسبت به آن حد و اندازه‌ای را درک کن.
هوش مصنوعی: به آفرینش نگاه کن و ببین که در برابر عظمت و کرامت الهی، همه چیز جز نابودی و فنا ارزش دیگری ندارد.
هوش مصنوعی: خواستن خداوندی را از ترکیبی که به این شکل ضایع و نابود شده است، ممکن نیست.
هوش مصنوعی: خداوندی وجود دارد که بر همه چیز آگاه است و نه در مکانی خاص قرار دارد و نه به کمکی نیاز دارد.
هوش مصنوعی: خدایی که به انسان مقام سروری بخشیده است، به من هم مقام پیامبری داده است.
هوش مصنوعی: از ذات خود آتش‌پرستی و تمنای دنیایی را جدا کن، چراکه بهشت و عدالت را بر اساس قانون و شرع ببین و از جهنم و ظلم آزاد شو.
هوش مصنوعی: در اینجا سخن از زیبایی و لذتهای باغ به میان آمده است. شاعر از خسرو می‌خواهد همانند طاووس‌ها به تماشای زیبایی‌های این باغ بپردازد و همچون پروانه از عشق و زیبایی رها شود و نگران درد و غم نباشد.
هوش مصنوعی: کسی که بت‌پرست است، مانند نمرود (حاکم ستمگر و بت‌پرست) آتش می‌افروزد و آن فرد با دود و آتش خود را گم می‌کند.
هوش مصنوعی: تو در آتش مجازات باقی مانده‌ای و این وضعیت برایت خوشایند نیست؛ پس مسلمان شو و از آتش رهایی یاب.
هوش مصنوعی: پس از اینکه نامه تمام شد، صاحب آن نامه (پیامبر) با عنوان محمد آن را امضا کرد.
هوش مصنوعی: خسرو نامه‌ای را به وسیلهٔ قاصدی چابک و چالاک به پرویز ارسال کرد.
هوش مصنوعی: وقتی قاصد نامه تازه را به خسرو نشان داد، او به خاطر سیاست و تدبیری که دارد، به شدت خشمگین و داغ شد.
هوش مصنوعی: هر کلمه‌ای که از آن نامه را بخواند، مانند کسی که افیون مصرف کرده و مست شده، در فهم آن درمانده و گیج می‌شود.
هوش مصنوعی: از شدت تیزی و تندی هر موی او مانند سنان (سلاحی تیز) شده و به خاطر گرمی هر رگ او، آتش مانند شعله‌ای از وجودش می‌جوشد.
هوش مصنوعی: وقتی عنوان عالم‌تاب (محمد پیامبر) را مشاهده کرد، گویی که آب را دید، انگار که سگ گزیده باشد و دیگر به شدت هراسان و نگران شود.
هوش مصنوعی: خسرو پرویز خطی را مشاهده کرد که با قلمی زیبا و باوحود نوشته شده بود و این نامه از سوی پیامبر اسلام، محمد، برای او ارسال شده است.
هوش مصنوعی: غرور و خودبزرگ‌بینی پادشاهی خسرو او را از درستی و راه راست دور کرده است، چرا که هیچ‌کس نمی‌تواند با کسی که چون او شاه است، بی‌احترامی کند.
هوش مصنوعی: چه کسی جرات دارد که با این احترامی که برای من قائل هستم، اسم خود را بالای نام من بنویسد؟
هوش مصنوعی: به خاطر خشم و فکر بدی که به ذهنش خطور کرد، چهره‌اش به رنگ آتش درآمد و حالتی خشمگین به خود گرفت.
هوش مصنوعی: پیامبر (خدا) آن نامهٔ هولناک را پاره کرد، چون آن اظهارنامه نه نامه، بلکه نشان‌دهندهٔ خود او بود.
هوش مصنوعی: فرستاده، وقتی خشم و غضب خسرو را دید، به نشانه‌ی ترس و احترام، پای خود را بر خاک گذاشت.
هوش مصنوعی: از آن آتش که به آن دود نرسید، شعله‌ای به چراغ بیدار (آگاه) خبر داد.
هوش مصنوعی: به سبب گرمای آن چراغ روشن و بلند، دعا مانند پروانه‌ای به پرواز در آمد.
هوش مصنوعی: به‌خاطر آن دعا، سلطنت کسری (پادشاه ایران) بر اثر حرکت و قدرت آن خدعه و فریب خورد، به‌طوری که کلاهش از سرش به زمین افتاد.
هوش مصنوعی: به خاطر معجزات دین پیامبر اسلام، آن پادشاه (کسری) به شدت دچار اضطراب و نگرانی شد.
هوش مصنوعی: سپهر (آسمان) تاج و تخت او را از زیر برداشت و پسرش در کشتن او (خسرو) شمشیر را برداشت.
هوش مصنوعی: ناگهان از آسمان، نوری درخشید و یکی از سقف‌های ایوانش (کاخ خسرو) از آن فرو افتاد.
هوش مصنوعی: سیل به سوی دجله روان شد و پل آهنی که بر روی آن بسته شده بود، خراب و ویران شد.
هوش مصنوعی: بادهای سموم و سوزان به وجود آمدند، به طوری که نه رنگ قرمزی بر روی آخور باقی ماند و نه بر شبدیز (اسب معروف و زینت‌یافته).
هوش مصنوعی: لشکر خسرو در نبرد ذیقار شکست خورد و عقاب او (نشانهٔ قدرت و شجاعت) را کبوتر (نشانهٔ ضعف و ظرافت) با نوکش زد.
هوش مصنوعی: مردی با عصبانیت وارد شد و در چوبی را در دست داشت. او به شدت به شخصی که در آنجا بود حمله کرد و او را گرفت و شکست.
هوش مصنوعی: من به او گفتم، من مانند آهنی هستم که به خاطر رفتار پست تو، دین تو را شکستم.
هوش مصنوعی: در آن زمان، بسیاری از نشانه‌های معجزات مختار به‌وضوح نمایان شد که عبرت‌آموز بودند.
هوش مصنوعی: تو آن افراد با شخصیت و سنگین‌دل را ببین که با تأیید الهی، هرگز از مسیر خود منحرف نشدند و تأثیر نپذیرفتند.
هوش مصنوعی: اگرچه شمع دین روشن و نورانی است، اما اگر کسی مانند نابینا باشد و نتواند آن را ببیند، در واقع از آن نوری عایدش نمی‌شود.
هوش مصنوعی: هدایت وقتی به این شکل ارائه می‌شود، مانند آیتی می‌ماند که کسانی از نعمت‌ها و لطف الهی محروم می‌شوند.
هوش مصنوعی: پیامبری بزرگ و بااقتدار است که به خاطر ترس و امید، بر افریدون و جمشید که از شخصیت‌های تاریخی و اساطیری ایرانی هستند، قلم می‌زند و نوشته‌ای بر آنها می‌نگارد.
هوش مصنوعی: چه خوش است گردن‌کشی که از ترس تاج او، هر گردنی باید طوق خراج او را به گردن کند.
هوش مصنوعی: خوشا ترکی که فرمانده‌ی هفت سپاه است و از آنجایی که او چون ماه درخشان است، دیگران در سایه‌ی او قرار دارند.
هوش مصنوعی: خوشا به حال کسی که در زیر خاک آرمیده و براستی او چنان نورانی است که زمین و آسمان را روشن کرده است.
هوش مصنوعی: خوشا به حال آن سلطان سواری که آفرینش از خاک وجود او به تصویر کشیده شده و نشان‌گر بینش اوست.
هوش مصنوعی: ای وای بر آن کسی که فرماندهٔ گروهی از سرهنگان است؛ او تا قیامت از رازهای پنهان سخن خواهد گفت و هر بار در زمان خاصی، نوبت خود را در بیان این اسرار خواهد داشت.
هوش مصنوعی: در سحرگاه، پنج بار به زمین کوبیدند و در شب، چهار بار بالشی بر آسمان زدند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.