مغنی غنا را درآور به جوش
که در باغ، بلبل نباید خموش
مگر خاطرم را به جوش آوری
من گنگ را در خروش آوری
همان فیلسوف جهاندیده گفت
که چون دانش آمد ره شاه رفت
دهن مهر کرد ز می خوشگوار
که بنیاد شادی ندید استوار
یکی روز کز صبح زرین نقاب
به نظارگان رخ نمود آفتاب
سکندر به آیین فرهنگ خویش
ملوکانه بَرشد به اورنگ خویش
درآمد رقیبی که اینک ز راه
فرستاده هندو آمد به شاه
نماید که در حضرت شهریار
پیام آورم باز خواهید بار
بفرمود شه تا شتاب آورند
مغان را سوی آفتاب آورند
به فرمان شه سوی مغ تاختند
رهش باز دادند و بنواختند
درآمد مغ خدمت‌آموخته
مغانه چو آتش برافروخته
چو تابنده خورشید را دید زود
به رسم مغانش پرستش نمود
به فرمان شاهش رقیبان دست
نشاندند جایی‌که شاید نشست
سخن می‌شد از هر دری دلپسند
ز خاک زمین تا به چرخ بلند
به‌اندازه هر‌کس هنر می‌نمود
به گفتار خود قدر خود می‌فزود
چو در هندو آمد نشاط سخن
گل تازه رست از درخت کهن
بسی نکته‌های گره‌بسته گفت
که آن دُر ناسفته را کس نسفت
فلک را ز‌ِ لب حُقه پر‌نوش کرد
جهان را ز دُر حلقه در گوش کرد
ثنای جهاندار گیتی‌پناه
چنان گفت که‌افروخت آن بارگاه
چو گشت از ثنا پیر پرداخته
نقاب سخن شد برانداخته
که تاریک پروانه‌ای سوی باغ
روان شد به امید روشن‌چراغ
مگر کان چراغ، آشنایی دهد
من تیره را روشنایی دهد
منم پیشوای همه هندوان
به اندیشه پیر و به قوّت جوان
سخن‌های سربسته دارم بسی
که نگشاید آن بسته را هر‌کسی
شنیدم کز این دور آموزگار
سرآمد تویی بر همه روزگار
خرد رشتهٔ دُر یکتای توست
درفش گره باز کن رای توست
اگر‌چه خداوند تاجی و تخت
برِ دانشت نیز داده‌ست بخت
اگر گفته را از تو یابم جواب
پرستش بگردانم از آفتاب
وگر ناید از شه جوابی به دست
دگرباره بر خر توان رخت بست
ولیکن نخواهم که جز شهریار
رود در سخن هیچکس را شمار
ز من پرسش و پاسخ آید ز تو
جواب سخن فرخ آید ز تو
جهاندار گفتا بهانه مجوی
سخن هر چه پوشیده داری بگوی
جهاندیده هندو زمین بوسه‌داد
زبانی چو شمشیر هندی گشاد
چو کرد آفرینی سزاوار شاه
بپرسیدش از کار گیتی‌پناه
که چون من ز خود رخت بیرون برم
سوی آفریننده ره چون برم؟
یکی آفریننده دانم که هست
کجا جویمش چون شوم ره به‌دست؟
نشانش پدید است و او ناپدید
در بسته را از که جویم کلید؟
وجودش که صاحب معانی شده‌ست
زمینی‌ست یا آسمانی شده‌ست
در اندیشه یا در نظر جویمش؟
چو پرسند جایش «کجا گویمش؟»
کجا جای دارد ز بالا و زیر؟
به حجت شود مرد پرسنده سیر
جهاندار پاسخ چنین داد باز
که هم کوته است این سخن هم دراز
چو از خویشتن روی بر تافتی
به ایزد چنان دان که ره یافتی
طلب کردن جای او رای نیست
که جای آفریننده را جای نیست
نه کس راز او را تواند شمرد
نه اندیشه داند بدو راه برد
بدان چیزها دارد اندیشه راه
که باشد بدو دیده را دستگاه
خدا را نشاید در اندیشه جست
که دیو است هرچ آن ز اندیشه رست
هر اندیشه‌ای کان بود در ضمیر
خیالی بوَد آفرینش‌پذیر
هرانچ او ندارد در اندیشه جای
سوی آفریننده شد رهنمای
به غفلت نشاید شد این راه را
که ابر از تو پنهان کند ماه را
نشان بس بوَد کرده بر کردگار
چو اینجا رسیدی هم اینجا بدار
به ایزدشناسی همین شد قیاس
از این نگذرد مرد ایزدشناس
چو هندو جواب سکندر شنید
به شب‌بازی‌ِ دیگر آمد پدید
که هرچ از زمین باشد و آسمان
نهایت‌گهی باشدش بی‌گمان
خبر دِه که بیرون از این بارگاه
به چیزی دگر هست، یا نیست راه؟
اگر هست، چون زان کس آگاه نیست؟
وگر نیست بر نیستی راه نیست
جهاندار گفت از حساب کهن
به آزرم‌تر سکه‌زن بر سخن
برون ز‌آسمان و زمین بر‌متاز
که نایی به سررشتهٔ خویش باز
فلک بر تو زان هفت مَنْدَل کشید
که بیرون ز مندل نشاید دوید
از این مندل خون نشاید گذشت
که چرخ ایستاده‌ست با تیغ و تشت
حصاری‌ست این بارگاه بلند
در او گشته اندیشه‌ها شهر‌بند
چو اندیشه زاین پرده درنگذرد
پسِ پرده راز پی چون برد؟
نجوید دگر پردهٔ راز را
خبرهای انجام و آغاز را
بدین داستان‌ها زند رهنمای
که نادیده را نیست اندیشه جای
گر اندیشی آن‌را که نادیده‌ای
چو نیکو ببینی خطا دیده‌ای
بسا کس که من دیده انگاشتم
خیالش در اندیشه بنگاشتم
سرانجام چون دیدمش وقت کار
نه آن بود کز وی گرفتم شمار
جهانی دگر هست پوشیده‌روی
به آنجا توان کردن این جستجوی
دگرباره گفتش به من گوی راست
که مُلک جهان بر دو قسمت چراست؟
جهانی بدین خوبی آراستن
چه باید جهانی دگر خواستن؟
چو پیداست کاینجا توانیم زیست
به آنجا سفر کردن از بهر چیست؟
چو آنجا نشستن‌گه آمد درست
به اینجا گذشتن چه باید نخست؟
خردمند شه گفت: ای ساده‌مرد
چنین دان و از دل فروشوی گرد
که ایزد دو گیتی بدان آفرید
که آنجا بود گنج و اینجا کلید
در اینجا کنی کشت و کار نوی
در آنجا برِ کشته را بدروی
در این گردد از حال خود هرچه هست
در آن بر یکی حال باید نشست
دو پرگار برزد جهان‌آفرین
در این آفرینش در آن آفرین
پُلست این و بر پل بباید گذشت
به دریا بود سیل را بازگشت
چو چشمه روان گردد از کوهسار
به دریاش باید گرفتن قرار
دگرباره پرسید هندوی پیر
که جان چیست در پیکر‌ِ جان‌پذیر؟
نماید مرا کآتشی تافته‌ست
شراری از او کالبد یافته‌ست
فرو مردن‌ِ جان و آتش یکی‌ست
در این بد بوَد گر کسی را شکی‌ست
چو آتش در او گرم‌دل گشت شاه
به تندی در او کرد لختی نگاه
بدو گفت که‌اهریمنی سان‌ِ توست
اگر جانی آتش بوَد، جان توست
نخواندی؟ که جان چون سفر‌ساز گشت
از آن کس که آمد بدو بازگشت
چو ز آتش بود جنبش جان نخست
به دوزخ توان جای او باز جست
دگر آنکه گفتی به وقت فراغ
فرو مردن جان بود چون چراغ
غلط گفته‌ای جان علوی گرای
نمیرد ولیکن شود باز جای
حکایت ز شخصی که او جان سپرد
چه گویند؟ جان داد یا جان بمرد؟
بگویند جان داد و این نیست زَرق
ز داده بوَد تا فرو مرده فرق
ز جان درگذر، کان فروغی‌ست پاک
ز نور الهی نه از آب و خاک
دگرگونه هندو سخن کرد ساز
به پرسیدن خوابش آمد نیاز
که بینندهٔ خواب را در خیال
چه نیرو برون آورد پر و بال؟
که منزل به منزل رود کوه و دشت
ببیند جهان در جهان سرگذشت
چو بیننده آنجاست، این خفته کیست؟
و گر نقشبند آن شد، این نقش چیست؟
به پاسخ دگرباره شد شاه تیز
که خواب از خیالی بود خانه‌خیز
خیال همه خواب‌ها خانگی‌ست
در آن آشنایی، نه بیگانگی‌ست
اگر مرده، گر زنده بینی به خواب
ز شمع تو می‌خیزد آن نور و تاب
نماینده اندیشهٔ پاک توست
نموده تمنای‌ِ ادراک توست
گرت در دل آید که راز نهفت
چرا گشت پیدا بر آنکس که خفت؟
روان چون برهنه شود در خیال؟
نپوشد بر او صورت هیچ حال؟
نبینی؟ کسی کاو ریاضتگر است
به بیداری آن گنج را رهبر است
همان بیند آن مرد بیدار هوش
که دیگر کس از خواب و خواب از سروش
دگر باره هندو درآمد به گفت
گهر کرد با نوک الماس جفت
که بی چشم ِ بَد شاهی‌یی ده مرا
ز چشم بد آگاهی‌یی ده مرا
چه نیروست در جنبش چشم بد؟
که نیکوی خود را کند چشم‌زد؟
از او کارگر‌تر، جهان‌آزمای
ندیده است بینندهٔ جان‌گزای
همه‌چیز را که‌آزمایش رسد
چو دیده پسندد فزایش رسد
جز او را که هرچ او پسند آورد
سر و گردنش زیر بند آورد
به هر حرفتی در که دیدیم ژرف
درستی ندیدیم در هیچ حرف
همین یک کماندار شد کز نخست
بر آماج‌گه تیر او شد درست
بگو تا چه نیروست نیروی او؟
سپند از چه برد آفت از خوی او؟
چه دانم که من چشم بد دیده‌ام؟
پسندیده؟ یا ناپسندیده‌ام؟
جهاندار گفتش که صاحب‌قیاس
چنین آرد از رای‌ِ معنی‌شناس
که بر هرچه گردد نظر جای‌گیر
گذر بر هوایی کند ناگزیر
بر آن‌چیز کارَد همی‌تاختن
کند با هوا رای دم ساختن
بُنه چون درآرد بدان رخنه‌گاه
هوا نیز باید در آن رخنه راه
هوا گر هوایی بوَد سودمند
در ارکان آن چیز ناید گزند
مزاج هوا چون بود زهرناک
بیندازد آن چیز را در مغاک
هوایی بد است آنکه بر چشم زد
بد آرد به همراهی چشم بد
ولیکن به نزدیک من در نهفت
جز این علتی هست کان کس نگفت
نه چشم بد است آنچنان کارگر
که نقش رونده‌ست پیش نظر
چو بیند عجب‌کاری‌یی در خیال
به تأدیب چشمش دهد گوشمال
تعجب روا نیست در راه او
نباید جز او در نظرگاه او
چو نقش حریفی شگفت آیدش
دغا باختن در گرفت آیدش
گرفتار کن را دهد پیچ‌پیچ
بدان تا نگردد گرفتار هیچ
کسی را که چشمی رسد ناگهان
دهن‌درّه‌اش اوفتد در دهان
رسانندهٔ چشم را جوش خون
بخاری ز پیشانی آرد برون
به این هر دو معنی شناسند و بس
که این چشم‌زن بود و آن چشم‌رس
سپند از پی آن شد افروخته
که آفت به آتش شود سوخته
فسونگر دگرگونه گفته‌ست راز
که چون با سپند آتش آمد فراز
رسد بر فلک دود مشگین‌سپند
فلک خود ز ره باز دارد گزند
دگرباره هندویِ رومی‌پرست
درآورد پولاد هندی به‌دست
که از نیک و بد مرد اختر‌سگال
خبر چون دهد؟ چون زند نقش فال؟
ز نقشی که از کار ناید برون
به نیک و به بد چون شود رهنمون؟
چنین گفتش آن مایهٔ ایزدی
که هرچ آن ز نیکی رسد یا بدی
هر آیینه در نقش این گنبد است
اگر نیک، نیک‌ست اگر بد بد است
سگالندهٔ فال چون قرعه راند
ز طالع تواند همی نقش خواند
نمودار طالع نماید درست
ز تخمی که خواهد دران زرع رُست
خدایی که هست آفرینش‌پناه
چو بیند نیازی در این عرضه‌گاه
به اندازهٔ آنکه باشد نیاز
نماید به ما بودنی‌های راز
فرستد سروشی و با او کلید
کند راز سربسته بر ما پدید
از آن باده هندو چنان مست شد
که یکباره شمشیرش از دست شد
دگرباره پرسید کز چین و زنگ
ورق‌های صورت چرا شد دو رنگ؟
چو یکسان بود رنگ‌ها در لوید
چرا این سیه گشت و آن شد سپید؟
جهاندار گفت این گراینده‌گوی
دو رنگ‌ست، یکی‌رنگی از وی مجوی
دوروی‌ست خورشید آیینه‌وش
یکی روی در چین یکی در حبش
به رویی کند روی‌ها را چو ماه
به رویی دگر روی‌ها را سیاه
چو هندوی دانا به چندین سؤال
زبون شد ز فرهنگ دانش‌سگال
به تسلیم شه بوسه بر خاک زد
شه از خرمی سر بر افلاک زد
همه زیرکان بر چنان هوش و رای
دمیدند و خواندند نام خدای
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: حکیم هندی در گفتگویی با اسکندر، به او نکات مهمی دربارهٔ دانش و فلسفه می‌آموزد. او تأکید می‌کند که وقتی دانش به انسان می‌آید، سلطنت و قدرت از بین می‌رود و انسان باید به درون خود نگاه کند تا به حقیقت برسد. در این سخنان، حکیم به مباحثی چون وجود خدا، نقش جان در بدن و طبیعت خواب می‌پردازد و در نهایت نتیجه می‌گیرد که شناخت خدا و حقیقت باید فراتر از اندیشه و خیال باشد. اسکندر، با شنیدن این اندرزها، متوجه ارزش عمیق این دانش می‌شود و به حکیم احترام می‌گذارد. این گفتگو سرشار از معانی عرفانی و فلسفی است که به بررسی عمیق‌تر زندگی و وجود انسانی می‌پردازد.
هوش مصنوعی: آوازخوان باید صدایش را بلند کند و آن را به وجد بیاورد، زیرا در باغ باید بلبل (پرنده‌ای که نماد شعر و آواز است) ساکت نباشد و آواز بخواند.
هوش مصنوعی: آیا می‌توانی با حرف زدن و تحریک احساساتم، مرا از حالت خاموشی و بی‌حالی خارج کنی و موجب بشوی که به سخن درآیم؟
هوش مصنوعی: فیلسوفی که تجربه‌های زیادی دارد، می‌گوید وقتی دانش و آگاهی به فردی دست می‌دهد، دیگر به مقام و نژاد او اهمیتی داده نمی‌شود و سبب می‌شود که او در بالاترین مرتبه قرار گیرد.
هوش مصنوعی: آن فیلسوف گفت که لب‌های آفتاب مانند جام شراب خوش‌مزه‌ای است که پایه و اساس شادی را نمی‌تواند استوار و پابرجا نگه‌دارد.
هوش مصنوعی: روزی که آفتاب با چهرهٔ درخشان و زیبا از افق بیرون آمد و دیدگان مردم را روشن کرد.
هوش مصنوعی: اسکندر با آداب و رسوم فرهنگی خود، در جایگاه سلطنتی خود نشسته و رشد کرده است.
هوش مصنوعی: رقیبی از راه رسید که پیامی از طرف هندوها برای شاه آورد.
هوش مصنوعی: به نظر می‌رسد پیام‌آور به نزد شاه آمده تا خبر یا پیامی را ارائه دهد و از شاه انتظار دارد که آن را بپذیرد و مورد توجه قرار دهد.
هوش مصنوعی: پادشاه فرمان داد که مغان (مغان، روحانیان زرتشتی) را به سوی آفتاب (خورشید) بفرستند و آنها را سریعاً به حرکت درآورند.
هوش مصنوعی: به فرمان شاه، مغان به سمت او رفتند، راه او را باز کردند و با احترام و محبت از او استقبال کردند.
هوش مصنوعی: مغ، که از مغان (روحانیون زرتشتی) است، به خدمت اسکندر وارد شد و مانند آتش شعله‌ور و پرشور به نظر می‌رسید.
هوش مصنوعی: اسکندر، وقتی که تابش خورشید را دید، به شیوهٔ مغان (مغان به عنوان روحانیون و متخصصان آتش‌پرست در ایران باستان) به او ادای احترام کرد و پرستش کرد.
هوش مصنوعی: به دستور شاه، رقیبان و رقبای او را در جایی که مناسب بود، به نشستن و سکونت واداشتند.
هوش مصنوعی: سخن از موضوعات مختلف و جذاب گفته می‌شد، به‌طوری‌که از مسائل ساده دنیوی گرفته تا امور آسمانی و بلندمرتبه را شامل می‌شد.
هوش مصنوعی: هر کس به اندازه‌ی هنرش در گفتار خود سخن می‌گفت و این موجب افزایش ارزش و اعتبار او می‌شد.
هوش مصنوعی: وقتی که در کشور هندوستان مهمان شد، گفت‌وگو برای اسکندر بسیار مفرح و شاداب بود، مانند گل جوانی که از یک درخت قدیمی روییده است.
هوش مصنوعی: در این بیت، حکیم هندی نکات مهم و پیچیده‌ای را بیان می‌کند و اشاره می‌کند که هیچکس نتوانسته آن دُرّ (که به معنای مروارید یا چیز باارزش است) را با چنگ زدن و باز کردن از گره‌ها جدا کند. این ابراز می‌کند که افکار و معانی عمیق و ارزشمند نیاز به دقت و تامل دارد و به سادگی نمی‌توان به آنها دست یافت.
هوش مصنوعی: حکیم هند به اسکندر می‌گوید که آسمان را با لب حُقّه (سِرِ دُر) پر از زرق و برق کرده و دنیا را مانند دُر، به گوش خود آویخته است. در واقع او نشان می‌دهد که چگونه زیبایی و شکوه دنیای مادی را به نمایش گذاشته است.
هوش مصنوعی: حمد و ستایش‌های آن کس که جهان را اداره می‌کند و پناه‌دهنده به موجودات، چنان بود که آن قصر و بارگاه را به نور افروخت.
هوش مصنوعی: هنگامی که پیر (حکیم هندی) از ثنای (ستایش) جهاندار (اسکندر) فارغ شد، راپوش (نقاب) سخن را کنار زد و آغاز به سخن گفتن کرد.
تاریک‌پروانه: شاپرک، پروانهٔ تاریک‌رو.
هوش مصنوعی: آیا آن چراغ می‌تواند برای من، که در تاریکی هستم، آشنایی بیاورد و روشنایی ببخشد؟
هوش مصنوعی: من خود را رهبری بر همه مردم هند می‌دانم، چرا که از یک سو تجربه و اندیشه‌ای پخته دارم و از سوی دیگر به نیروی جوانی هم مجهز هستم.
هوش مصنوعی: سخنان زیادی دارم که به طور پنهان بیان شده و هر کسی نمی‌تواند آنها را درک کند و این رازها را فاش کند.
هوش مصنوعی: شنیده‌ام که تو، ای آموزگار، برترین معلم در تمام زمان‌ها هستی.
هوش مصنوعی: خرد، مانند رشته‌ای از مروارید، خاصیت و یکتایی تو را به نمایش می‌گذارد. بر اتحاد و انسجام فکر و اندیشه‌ات تأکید کن و راه‌حل‌های جدید را پیدا کن.
هوش مصنوعی: هرچند که خدا به تو تاج و تختی به خاطر دانش و خردت بخشیده است، اما این بخت توست که به تو چنین مقام و منزلتی داده است.
هوش مصنوعی: اگر از تو پاسخی بگیرم، عبادت و ارادت خود را از آفتاب، یعنی خداوند، به تو منتقل می‌کنم.
هوش مصنوعی: اگر از پادشاه جوابی دریافت نکنم، دوباره باید بر اسب خود بروم و سفر کنم.
هوش مصنوعی: اما من نمی‌خواهم که در این گفت‌وگو جز شهریار کسی دیگر حضور داشته باشد و صحبت کند.
هوش مصنوعی: از من سوال و پرسش می‌شود و وقتی تو پاسخ دهی، سخن خوشایند و نیکو خواهند داشت.
هوش مصنوعی: جهاندار، یعنی اسکندر، گفت که دنبال بهانه نرو؛ هر چیزی که پنهان کرده‌ای را بگو و بیان کن.
هوش مصنوعی: هندوی دانا و باتجربه، در برابر اسکندر زانوی ادب زده و زمین را بوسید و سپس با لحن تند و مستقیم همچون شمشیر هندی، سخن گفت.
گیتی‌پناه: خداوند.
هوش مصنوعی: من وقتی از خودم جدا شوم و به سوی آفریننده بروم، چگونه باید راه را پیدا کنم؟
هوش مصنوعی: من فقط یک آفریننده (خداوند) می‌شناسم که وجود دارد، حالا چگونه می‌توانم او را پیدا کنم و به راهش برسم؟
هوش مصنوعی: نشان و آثار او در جهان مشخص و آشکار است، اما خود او برای من ناپیداست. اکنون باید از چه کسی درخواست کنم که کلید دستیابی به او را به من بدهد، چون نمی‌توانم او را بیابم؟
هوش مصنوعی: وجود او، که پر از معانی و مفاهیم عمیق است، آیا مربوط به زمین است یا آسمان؟
هوش مصنوعی: آیا او را در دل یا در ذهن خود جستجو کنم؟ وقتی از من بپرسند که او کجاست، چه پاسخی باید بدهم؟
هوش مصنوعی: جایگاه چیزی مثل حقیقت را نمی‌توان به سادگی مشخص کرد که در بالا یا پایین قرار دارد؛ به این دلیل که شخص پرسنده، با پرسش خود به دنبال دلیل و مدرکی است که او را در مسیر تفکر هدایت کند.
هوش مصنوعی: اسکندر به پرسش‌کننده پاسخ می‌دهد که این سخن هم کوتاه است و هم بلند، یعنی پاسخ به پرسش او به سادگی قابل بیان نیست و نیاز به تامل بیشتری دارد.
هوش مصنوعی: هرگاه از خودتان روی برگردانید و به خداوند توجه کنید، بدانید که آن موقع به حقیقت و مقصد اصلی نزدیک شده‌اید.
هوش مصنوعی: جایگاه خداوند را نمی‌توان با هیچ‌چیز دیگری عوض کرد یا به آن نزدیک شد؛ زیرا خالق هر چیزی، خود هیچ جایگاهی ندارد که قابل مقایسه باشد.
هوش مصنوعی: هیچکس نمی‌تواند راز ذات او (خدا یا حقیقت) را بشمارد و هیچ‌فکری نمی‌تواند به او نزدیک شود یا راهی به درک او پیدا کند.
هوش مصنوعی: انسان تنها زمانی می‌تواند به حقیقت بعضی از مسائل پی ببرد که اندیشه‌اش به آنها توجه کند و در این راستا، چشمش نیز از ابزار مناسب برای درک آن بهره‌مند باشد.
هوش مصنوعی: خداوند را نمی‌توان در فکر و ذهن جستجو کرد، زیرا هر آنچه را که به فکر انسان بیفتد، در واقع تصویر دیوانه‌وار آن است و نمی‌تواند حقیقت خدا باشد.
هوش مصنوعی: هر اندیشه‌ای که در خاطر و ذهن انسان وجود دارد، قابلیت خلق شدن را دارد.
هوش مصنوعی: هر چیزی که در اندیشه کسی نیست، به سوی آفریننده‌اش (خدا) راهنمای او می‌شود.
هوش مصنوعی: غفلت و بی‌توجهی به این راه درست نیست، زیرا ممکن است ابر باعث شود که ماه (نماد حقیقت و روشنی) از تو پنهان بماند.
هوش مصنوعی: همین که به اینجا رسیدی، نشانه‌ای از خداوند بر تو است، پس همین‌جا بایست و تأمل کن.
هوش مصنوعی: در علم ایزدشناسی، این استدلال به همین روش انجام می‌شود و هیچکس از این معیار فراتر نمی‌رود که مرد ایزدشناس باید بداند.
هوش مصنوعی: هنگامی که حکیم هند جواب سکندر را شنید، در شب به نمایش دیگری ظاهر شد.
هوش مصنوعی: هر چیزی که در زمین و آسمان وجود دارد، در نهایت یقیناً از بین خواهد رفت.
هوش مصنوعی: به من خبر بده که آیا چیزی خارج از این دنیای مادی و بارگاه وجود دارد یا اینکه هیچ راهی برای وجود آن نیست؟
هوش مصنوعی: اگر چیزی خارج از این بارگاه وجود دارد، چرا کسی از آن خبر ندارد؟ و اگر هیچ چیزی نیست، پس به نبودن چیزی نمی‌توان راهی یافت.
به‌آزرم‌تر: مؤدبانه‌تر. مصرع دوم یعنی تند مرو و ملایم‌تر سخن بگو.
هوش مصنوعی: از آسمان و زمین خارج شو و شتاب کن، زیرا که توانایی به ریشه و اصل خود بازگشتن را داری.
مندَل: دایره و خطی‌است که افسونگران و تسخیر‌کنندگان جن و ...، هنگام این عمل به‌گرد خود می‌کشند و به عقیده آنان، هرگاه قدم از خط بیرون گذارند ارواح خون آنان را می‌ریزند.
هوش مصنوعی: از این محل (مندل) نمی‌توان با خون گذشت، زیرا آسمان ایستاده و آماده است تا با تیغ (خطر) و تشت (چیزهایی که موجب آسیب می‌شود) به کسانی که بخواهند خارج شوند، ضربه بزند.
هوش مصنوعی: این بارگاه بلند به مانند یک حصار است که درون آن اندیشه‌ها به مثابه‌ی یک شهر محصور شده‌اند.
هوش مصنوعی: اگر فکر و اندیشه از این پرده عبور نکند، پس راز پنهان چه زمانی و چگونه کشف خواهد شد؟
هوش مصنوعی: اگر کسی نتواند از پرده‌های راز فراتر برود، دیگر به دنبال خبرها و نشانه‌های آغاز و انجام نباشد.
هوش مصنوعی: در این داستان‌ها کسی که راهنمایی می‌کند، بر پایهٔ حقیقت‌ها و واقعیت‌ها عمل می‌کند، زیرا چیزی که دیده نشده است، مکانی برای اندیشهٔ آگاهانه ندارد.
هوش مصنوعی: اگر به چیزی که آن را نمی‌دانی فکر کنی و آن را خوب ببینی، در حقیقت به خطا می‌نگری.
بسیار (اتفاق افتاده‌است که من) تصوّری از شخصی داشته‌ام و فکر می‌کرده‌ام که تصور من از او درست است و چنان است که او را دیده‌ام
اما سرانجام وقتی که او را حضورا دیدم، آن شخصی نبود که تصور کرده‌بودم.
هوش مصنوعی: جهانی دیگر وجود دارد که در پشت این جهان پنهان است و می‌توان به آنجا سفر کرد و این جستجو را ادامه داد.
هوش مصنوعی: حکیم هند به اسکندر می‌گوید که دوباره به من بگو چرا ملک دنیا به دو قسمت تقسیم شده است؟
هوش مصنوعی: جهان با این همه زیبایی و جاذبه که دارد، چرا باید به دنبال جهانی دیگر باشیم؟
هوش مصنوعی: اگر می‌دانیم که توانایی زندگی در اینجا را داریم، پس سفر به آنجا برای چه دلیلی است؟
هوش مصنوعی: وقتی زمان نشستن در آنجا فرا می‌رسد، آیا نیازی هست که ابتدا از اینجا عبور کنیم؟
هوش مصنوعی: خردمند (حکیم) به اسکندر (شخصیت اصلی، پادشاه) می‌گوید: ای مرد ساده، این را بدان و از دل نرو؛ یعنی نباید از محبت و احساسات خود دور شوی.
هوش مصنوعی: خداوند دو جهان را آفرید، به‌طوری که در یک جا گنج‌ها وجود دارد و در جای دیگر کلیدهایی برای دستیابی به آن گنج‌ها.
هوش مصنوعی: در این دنیا باید به زراعت و کار جدید پرداخته شود، و در آن دنیا (پس از مرگ) برای کسی که مرده است، زندگی و حال جدیدی فراهم خواهد شد.
هوش مصنوعی: انسان در این دنیا، بر حسب شرایط و اوضاع خود، تجربه‌های گوناگونی دارد. در آن سوی دنیا، لازم است تا برای استقبال از هر حالتی، آمادگی و نشستن بر آن حال را داشته باشیم.
هوش مصنوعی: دو پرگار (قلم) از سوی خداوند جهان را می‌سازد؛ یعنی آفرینش دو جنبه دارد، یکی در این دنیا و دیگری در آن دنیا (آخرت).
هوش مصنوعی: این دنیا مانند پلی است که باید از روی آن عبور کرد، و در انتهای آن به دریا می‌رسیم که مانند سیل باز می‌گردد.
هوش مصنوعی: وقتی چشمه از کوه سرازیر می‌شود، برای آنکه به دریا برسد، باید توقفی داشته باشد.
هوش مصنوعی: هندوی پیر دوباره از اسکندر پرسید که جان در بدن انسان چه چیزی است و چطور در وجود او قرار می‌گیرد؟
هوش مصنوعی: هندیِ پیر به اسکندر می‌گوید که جان مانند آتش شعله‌ور است و این آتش، جسم را زنده می‌کند و به او وجود می‌بخشد.
هوش مصنوعی: مرگ جان و فرو کشیدن آتش از یکدیگر جدا نیست و اگر کسی در این باره تردید دارد، باید بداند که این موضوع واقعاً بد است.
گرم‌دل: خشمگین.
سان: رسم و نهاد.
هوش مصنوعی: آیا نخواندی که وقتی جان، به‌سان یک مسافر، به سفر می‌رود، از کسی که به او بازمی‌گردد، خبر می‌دهد؟
هوش مصنوعی: وقتی که جان (روح) از آتش به حرکت درمی‌آید، می‌تواند در دوزخ نیز به جستجو بپردازد و جای خود را پیدا کند.
هوش مصنوعی: او می‌گوید انسان وقتی در آرامش و دور از کار و تلاش است، مثل چراغی که خاموش می‌شود، جانش هم آرام آرام می‌میرد.
هوش مصنوعی: تو به اشتباه گفته‌ای که جان علوی (شخصیتی که به خوبی و روشنایی معروف است) می‌میرد؛ زیرا او هرگز نمی‌میرد، اما ممکن است به جایی دیگر برود یا دوباره برگردد.
هوش مصنوعی: آیا می‌توان گفت که وقتی کسی جان خود را از دست می‌دهد، او جان سپرده است یا اینکه جانش مرده است؟
زرق: دروغ.
هوش مصنوعی: از جان گذشته شو، زیرا این روشنایی، خالص و پاک است و منبع آن نور الهی است نه طبیعی و مربوط به آب و خاک.
هوش مصنوعی: هندوی حکیم در اینجا به شیوه‌ای دیگر صحبت کرد و به این مسئله اشاره کرد که او به دنبال پرسش‌هایی دربارهٔ خوابش است.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که چه نیرویی در ذهن بینندهٔ خواب (یا خواب‌نما) او را توانسته است به اوج و سیر در عالم خیال برساند. به عبارت دیگر، اشاره به قدرت تخیل و تأثیر خواب بر رویاها دارد.
هوش مصنوعی: کسی که به سفر می‌رود، باید از میان کوه‌ها و دشت‌ها عبور کند و در هر مرحله از سفر، داستان‌های زندگی و وقایع مختلف جهان را مشاهده کند.
هوش مصنوعی: هرگاه بیننده حقیقت را مشاهده کند، سؤال می‌کند که این شخصی که خوابیده کیست و اگر این تصویر (نقش) به وجود آمده، این تصویر چه معنایی دارد؟
خانه‌خیز در اینجا یعنی بر‌آمده از درون و از خانه، نه از بیرون.
هوش مصنوعی: در عالم خواب، تمامی تصورات و خیال‌ها به منزلهٔ خانه‌ای آشنا و دوست‌داشتنی هستند، نه چیزی غریب و نا آشنا.
هوش مصنوعی: اگر کسی را در خواب ببینی که مرده است، در واقع آن شمع (شمع جان) تو است که نور و روشنی‌اش از زندگی اوست و باعث می‌شود او بیدار و زنده به نظر برسد.
هوش مصنوعی: این بیت بیان می‌کند که آنچه تو را به درک حقیقت و نکته‌های عمیق علاقه‌مند می‌سازد، نشان‌دهندهٔ تفکر و آرمان‌های پاک تو است.
هوش مصنوعی: اگر در دل تو این فکر بیفتد که چرا راز نهانی بر کسی که خوابیده، آشکار شده است؟
هوش مصنوعی: وقتی جان انسان در خیال برهنه و عاری از هر چیزی شود، آیا هیچ حالتی نمی‌تواند آن را بپوشاند یا از عریان بودنش جلوگیری کند؟
هوش مصنوعی: آیا نمی‌بینی کسی را که با ریاضت و تلاش بیدار است و او راهنمای آن گنج واقعی می‌باشد؟
هوش مصنوعی: تنها شخص بیدار و باهوش می‌تواند آن گنج را ببیند، در حالی که دیگران در خواب و خیال هستند و صدای الهام را نمی‌شنوند.
هوش مصنوعی: هندو دوباره وارد شد و با سخنان ارزشمندش صحبت کرد و به نوعی با نوک الماس، یعنی با دقت و ظرافت، بحث خود را پیش برد.
هوش مصنوعی: از تو خواهش می‌کنم که مرا از شر چشم بد (نگاه‌های حسادتی) حفظ کنی و به من که بدون آن نگاه‌ها هستم، قدرت و دانشی بدهی.
هوش مصنوعی: چشم بد چه نیرویی دارد که باعث می‌شود انسان‌های خوب و زیبا آسیب ببینند و تحت تأثیر منفی قرار گیرند؟
هوش مصنوعی: از هیچکس کارآمدتر و فرزانه‌تر، هیچ کس نبوده که جهان را بشناسد و کسی را بیند که جان را به خطر می‌اندازد.
هوش مصنوعی: هر چیزی که آزمایش و بررسی شود، اگر آن را به دیده بیندازند و پسند کنند، به مقدار بیشتری افزایش می‌یابد.
هوش مصنوعی: تنها کسی که هر چه او بخواهد، سر و گردن دیگران را در زیر فرمان خود می‌آورد، اوست.
هوش مصنوعی: در هر سخنی که بررسی کردیم، حقیقتی را نیافتیم و هیچ کلامی را صحیح ندیدیم.
هوش مصنوعی: تنها یک تیرانداز باقی مانده است که از آغاز، تیر او به هدف اصابت کرده است.
هوش مصنوعی: بگو نیرو و قدرت او چقدر است؟ و اینکه چه چیزی باعث شده آفت از ذات او دور شود؟
چه دانم: از روی چه بدانم، چگونه بفهمم.
هوش مصنوعی: جهاندار (اسکندر) به حکیم هند می‌گوید که کسی که توانایی سنجش و تفکر عمیق درباره معانی را دارد، به این نتیجه می‌رسد که دیدگاه‌های مختلف در دنیا همگی ناشی از برداشت‌های فردی هستند.
هوش مصنوعی: هر نظری که به چیزی بیفتد، ناگزیر بر هوای آن (احساس و برداشت) تأثیر می‌گذارد و بر آن تأثیر می‌کند.
هوش مصنوعی: هر چیزی که بخواهد به آن نزدیک شود و بر آن تکیه کند، با هوا (هوا و فضا) نیز باید مرتبط و سازگار باشد تا بتواند دم (نفس) آن را جذب کند.
هوش مصنوعی: وقتی که هوا به درون آن مکان (یا چیز) نفوذ کند، باید از یک سوراخ یا شکاف وارد شود، مانند بوته‌ای که وقتی به درون محلی می‌رود، باید از یک درز وارد بشود.
هوش مصنوعی: اگر هوا خیر و مفید باشد، تاثیری منفی بر آن چیز نخواهد داشت و به آن آسیب نمی‌زند.
هوش مصنوعی: اگر مزاج هوا زهرآلود باشد، آن چیز را به درون چاه عمیق می‌افکند.
هوش مصنوعی: هوا به قدری نامساعد و سمّی است که اگر کسی به دیگری نگاه بدی بیندازد، تأثیر منفی آن را حس خواهد کرد.
هوش مصنوعی: اما به نزد من دلیلی وجود دارد که هیچکس درباره‌اش سخن نگفته است.
هوش مصنوعی: چشم بد، به‌تنهایی تأثیرگذار نیست؛ بلکه آنچه که واقعی است و در نظر دیده می‌شود، نقشی است که در زندگی انسان‌ها ایفا می‌کند.
هوش مصنوعی: اگر کسی در خیال خود کار شگفت‌انگیزی ببیند، باید چشمش را تربیت کند و به آن توجه نکند تا دچار اشتباه نشود.
هوش مصنوعی: در مسیر حقیقت و شناخت الهی، نباید از سایرین تعجب کرد و تنها باید به او، یعنی خداوند، توجه داشت.
هوش مصنوعی: وقتی که فردی از حریف خود غافلگیر شود و شگفت‌زده‌اش کند، او به دام می‌افتد و نمی‌تواند راهی برای فرار بیابد.
هوش مصنوعی: اگر کسی را به دام انداختی و او در مشکلات پیچیده شد، به او فرصت نده تا به مصیبت دیگری دچار شود.
هوش مصنوعی: اگر کسی به طور ناگهانی به او نگاه کند، دهان او به طور غیرارادی باز می‌شود و در آنجا گرفتار می‌شود.
هوش مصنوعی: چشم کسی که توانایی جذب و جلب نظر دیگران را دارد، به قدری قوی است که موجب می‌شود خون حرارت‌زایی از پیشانی‌اش بیرون بزند.
هوش مصنوعی: مردم تنها به این دو معنی آگاهند که یکی چشم‌زن (بدخواه و حسود) است و دیگری چشم‌رس (زیبا و خوش‌نما).
هوش مصنوعی: سپهند (گیاه معطر و مقدس در ایران باستان) به خاطر این که آتش را از آسیب آفت محفوظ نگاه دارد، افروخته شد و جمله‌ای از آن به کار گرفته شد که آتش بر سوختگی ناشی از آفت غلبه کند.
هوش مصنوعی: فنون‌ساز (فنون‌گر) به شیوه‌ای متفاوت از قبل راز را بیان کرده است که وقتی سپند (بوته‌ای خوشبو) با آتش روی هم می‌آید، چه تأثیری ایجاد می‌کند.
هوش مصنوعی: دود خوشبو و مشکی رنگی به آسمان می‌رسد و آسمان از مسیر خود آسیب می‌بیند و متوقف می‌شود.
هوش مصنوعی: دوباره، فردی از هند که به رومی‌ها ایمان آورده، فلز پولاد هندی را به دست آورد.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که چگونه یک مرد فال‌سنج می‌تواند از خوب و بد خبر دهد در حالی که سرنوشت و تقدیر مانند یک نقش یا تصویر بر روی صفحه‌ای ترسیم شده است؟ به عبارت دیگر، چگونه می‌توان از نشانه‌ها و رویدادها اطلاعاتی درباره‌ی سرنوشت افراد برداشت کرد؟
هوش مصنوعی: از نقشی که به هیچ دلیل و بر حسب کار افراد قابل تغییر نیست، چگونه می‌توان در مورد خیر و شر هدایت دریافت کرد؟
هوش مصنوعی: او (حکیم هند) می‌گوید که هر چیزی که به ما برسد، چه خوب و چه بد، از ارادهٔ الهی ناشی می‌شود.
هوش مصنوعی: در واقع در این گنبد آسمان هر آنچه نقش بسته، اگر خوب و نیک باشد، نیکو است و اگر بد باشد، بد است. یعنی سرنوشت انسان‌ها در زندگی به رفتار و کردار خودشان بستگی دارد.
هوش مصنوعی: سگالی که فال و قرعه را می‌کشد، می‌تواند از سرنوشت و پیشگویی، تاثیرات و نشانه‌ها را تفسیر کند و آنها را بخواند.
هوش مصنوعی: نمودار طالع به درستی نشان می‌دهد که از تخمی که در آن کاشته می‌شود، چه محصولی به بار خواهد آمد.
هوش مصنوعی: خدایی که به عنوان پشتیبان آفرینش وجود دارد، وقتی نیازی را در این میدان زندگی می‌بیند، به آن پاسخ می‌دهد.
هوش مصنوعی: خدا به اندازهٔ نیازها و درخواست‌های ما، چیزهایی که وجودشان ما را به رازهای پنهان آشنا می‌کند، به ما عطا می‌کند.
هوش مصنوعی: سروشی (فرشته‌ای) از سوی خداوند می‌فرستد تا راز نهانی را به ما بگوید و آن را نمایان کند.
هوش مصنوعی: اسکندر از شرابی که حکیم هندی به او داد، آن‌قدر مست شد که ناگهان شمشیرش از دستش افتاد.
هوش مصنوعی: اسکندر دوباره سؤال می‌کند که چرا ورق‌های صورت از چین و زنگ (زنگ به معنای زنگار) به دو رنگ تبدیل شده‌اند؟
هوش مصنوعی: اگر در لوید (صفحهٔ کاغذ) رنگ‌ها یکسان باشد، چرا یکی سیاه شده و دیگری سفید است؟
هوش مصنوعی: اسکندر می‌گوید این شخصی که در حال صحبت است دوتا رنگ دارد و از او در دوتا وجه مختلف نباید انتظار یکسانی داشته باشی؛ یعنی نمی‌توانی به او به یک چشم بنگری.
هوش مصنوعی: خورشید دارای دو چهره است و در هر طرف به شکل متفاوتی دیده می‌شود؛ یک طرف آن در چین و سمت دیگر در حبش (حبشه، سرزمین در آفریقا) تابیده است.
هوش مصنوعی: در اینجا سخن از زیبایی دو رویه است؛ یکی که مانند ماه درخشیده و دیگر که مانند ظلمات، تاریک و سیاه است. این به نوعی اشاره به تضاد در زیبایی‌ها و ویژگی‌های مختلف انسان‌ها دارد.
هوش مصنوعی: حکیم هندی به خاطر پرسش‌های زیاد و دشوارش خجالت‌زده و شرمنده شد، زیرا فرهنگ و دانش او در مقابل این سوالات کم‌اهمیت به نظر می‌رسید.
هوش مصنوعی: هندوی دانا به اسکندر (شاه) گفت که باید با humility و احترام، سر خود را به زیر آورد و به خاک (یعنی پادشاهی) بوسه بزند، و این نشانه‌ای از فروتنی است. اسکندر، به خاطر خوشحالی و شادی، سرش را به آسمان بلند کرد.
هوش مصنوعی: همهٔ انسان‌های دانا و باهوش دربارهٔ آن عقل و اندیشه سخن گفتند و نام خدا را با صدای بلند خواندند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.