جز که هشیار حکیمان خبر از کار ندارند
که فلک باز شکار است و همه خلق شکارند
نه عجب گر نبودشان خبر از چرخ و ز کارش
کز حریصی و جهالت همه در خواب و خمارند
برزگاران جهانند و همه روز و همه شب
بجز از معصیت و جور نه ورزند و نه کارند
چون درختان ببارند به دیدار ولیکن
چون به کردار رسد یکسره بیدند و چنارند
غدر و مکر است بسی بر سر این خلق فلک را
که به جز اهل خرد طاقت آن مکر ندارند
ای خردمند گمان بر که جهان خوب درختی است
که برو اهل خرد خوش مزه و بوی ثمارند
بل کشاورز خدای است و درو کشت حکیمان
واندرو این جهلاشان به مثل چون خس و خارند
جز که آزار و خیانت نشناسند ازیرا
به بدیی فعل چو موشان و چو ماران قفارند
گر بیابند ز تقلید حصاری به جهالت
از تن خویش و سر این حکما گرد برآرند
مثل است این که چو موشان همه بیکار بمانند
دنهشان گیرد و آیند و سر گربه بخارند
دیوشان سوی بیابان بنموده است طریقی
زین سبب را به سوی شهر همی رفت نیارند
ببریدند ز پیغمبر و از آل و تبارش
زانکه مر دیو لعین را همه آلند و تبارند
بر ره دین به مثل میل نبینند و مناره
وز پس دنیا ذره به هوا در بشمارند
ای برادر بهحذرباش زغرقه بهمیانشان
زانکه این قوم یکی بحر بیآرام و قرارند
سوی آل نبی آی از سپه دیو که ایشان
مؤمنان را زجفای سپه دیو حصارند
سزد از پشت به خر سوی غضنفر بنشیند
مرد هشیار چو دانست که خصمانش حمارند
باد و ابرند ولیکن حکما و عقلا را
بجز از عدل نیارند و به جز علم نبارند
انبیااند بدان گاه که پیران و کهولند
حکمااند از آن وقت که اطفال و صغارند
چون ره قبله شود گم به حکم قبلهٔ خلقند
چون شب فتنه شود تیره پر از نور نهارند
به سخا و به هدی و به بها و به تقی خوش
از خداوند سوی خلق جهان جمله مشارند


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر به نقد وضعیت جامعه و جهل افراد میپردازد. شاعر به هشیاری حکیمان اشاره میکند که نسبت به وقایع جهان آگاهتر از دیگران هستند، در حالی که مردم به علت حریص بودن و نادانی در خواب و غفلت به سر میبرند. او به درختان تشبیه میکند که در ظاهر زیبا هستند اما در عمل به بیفکری و فساد مشغولند. همچنین، میگوید افراد نادان مانند موشها بیهدف و بیکارند و فقط به آزار و خیانت مشغولند. شاعر در نهایت به اهمیت عقل و خرد تأکید میکند و میگوید که تنها هشیاران و حکیمان به عدل و علم پرداخته و برای اصلاح جامعه تلاش میکنند.
هوش مصنوعی: تنها هشیاران و دانایان از کار فلک (جهان) و حوادث آن آگاهاند، چون در این دنیا، دیگران با جهل و خواب غفلت در حال زندگی هستند و در حقیقت به مانند شکار، به دام افتادهاند.
هوش مصنوعی: جابجایی و تغییرات چرخ (سرنوشت) طبیعی است که آنها از آن بیخبرند، زیرا به خاطر طمع و نادانی، همه در خواب و غفلت به سر میبرند.
هوش مصنوعی: در این بیت، ناصرخسرو به بزرگان و حکام جهان اشاره میکند که تمام وقت خود را صرف معصیت و ظلم میکنند و هیچ فعالیت و کار مثبتی ندارند.
هوش مصنوعی: مثل درختان، دوستان در زمان دیدار و ملاقات بسیار خوشحال به نظر میرسند، اما زمانی که عمل و کردار واقعی پیش میآید، کاملاً متفاوت میشوند و به صورت بیمحبت و سرد برخورد میکنند.
هوش مصنوعی: این جهان پر از فریب و نیرنگ است و تنها افراد باهوش و خردمند میتوانند از آن بهخوبی عبور کنند و از پس مشکلات برآیند. غیر از این افراد، دیگران نمیتوانند تحمل این مکر و نیرنگها را داشته باشند.
هوش مصنوعی: ای خردمند، فکر نکن که جهان جایی خوشبخت و پرثمر است، زیرا فقط اهل عقل و دانش میتوانند از این درخت لذت ببرند و بوی میوههای آن را حس کنند.
هوش مصنوعی: خداوند به مانند کشاورز است که حکمت را در زمین میکارد، و افراد نادان و جهلزده مانند علف و خار در این زمین به شمار میآیند.
هوش مصنوعی: این افراد جز آزار و خیانت چیز دیگری نمیشناسند، زیرا بهناحق و با اعمال زشت خود، مشابه موشها و مارها در زمین هستند.
هوش مصنوعی: اگر از روی نادانی، راه و رسم دیگران را تقلید کنند و به خودشان و دانشمندان این دانشهارا بیاحترامی کنند، به زودی دچار دردسر و مشکلات خواهند شد.
هوش مصنوعی: این بیت میگوید اگر موشها بیکار بمانند، در نهایت در تنگنا گرفتار میشوند و ناچار به سمت گربه میروند تا او را مورد حمله قرار دهند. این تصویر به نوعی بیانگر نتایج بیتحرکی و عدم اقدام است.
هوش مصنوعی: دیوهای آنها (مردم) راهی به بیابان نشان دادهاند و به همین خاطر، نمیتوانند به سوی شهر بروند.
هوش مصنوعی: پیغمبر و خانوادهاش (آل) را از طریق دیو لعین (نماد شر و بدی) جدا کردند، زیرا همهی افراد شر و بدی از نسل او هستند و به او نسبت داده میشوند.
هوش مصنوعی: در راه دین مانند میل (چشمۀ مثبت) نمینگرند و دور از حقیقت هستند، اما در پی دنیا، حتی ذرهای هم برای خودشان ارزش قائلند و آن را در نظر میگیرند.
هوش مصنوعی: ای برادر، حواست را جمع کن و مراقب باش که در میان این مردم غرق نشوی، زیرا آنها مانند دریایی هستند که هیچ آرامش و ثباتی ندارند.
هوش مصنوعی: به سوی خاندان پیامبر (حضرت محمد) برو، زیرا آنها مؤمنانی هستند که از آسیب سپاههای شیطانی (دیو) در امان میباشند.
هوش مصنوعی: مرد هشیار شایسته است که از پشت به خر برود و به طرف غضنفر (شیر) حرکت کند، چون وقتی میفهمد که دشمنانش همچون الاغ هستند، نیازی به نبرد ندارند.
هوش مصنوعی: باد و ابر برای باریدن و ایجاد خوشحالی هستند، اما حکیمان و عاقلها فقط از طریق عدل و انصاف عمل میکنند و جز علم و دانش چیزی دیگر به دیگران نمیبخشند.
هوش مصنوعی: پیامبران در زمانی مانند پیران و افراد مسن هستند و حکما در زمانی همچون کودکان و جوانان به نظر میرسند. این بیت به این معناست که دانایی و علم در سنین مختلف از نظر الگوها و ویژگیها متفاوت است.
هوش مصنوعی: وقتی راه و مسیر درست برای مردم گم میشود، آنها به دنبال رهنما و پیشوای خود میگردند. اما وقتی شب فتنه و آشفتگی روی میدهد، در دل آن تاریکی، مثل روشنی روز، امید و نور وجود دارد.
هوش مصنوعی: خداوند میبخشد و هدایت میکند و از خوبی و تقوا بهرهمند میسازد، و همهٔ مخلوقات از لطف و رحمت او برخوردار هستند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.