آزردن ما زمانه خو دارد
مازار ازو گرت بیازارد
وز عقل یکی سپر کن ارخواهی
که‌ت دهر به تیغ خویش نگذارد
تعویذ وفا برون کن از گردن
ور نی به جفا گلوت بفشارد
آن است کریم طبع کو احسان
با اهل وفا و فضل خو دارد
وز سفله حذر کند که ناکس را
دانا چو سگ اهل خوار انگارد
شوره است سفیه و سفله، در شوره
هشیار هگرز تخم کی کارد؟
بر شوره مریز آب خوش زیرا
نایدت به کار چون بیاغارد
خاری است درشت صحبت جاهل
کو چشم وفا و مردمی خارد
مسپار به دهر سفله دل زیرا
آزاده دلش به سفله نسپارد
ایمن مشو از زمانه زیراک او
ماری است که خشک و تر بیوبارد
گر بگذرد از تو یک بدش فردا
ناچاره ازان بترت باز آرد
کم بیند مردم از جهان رحمت
هرچند که پیش گرید و زارد
این شوی کش پلید هر روزی
بنگر که چگونه روی بنگارد
وز شوی نهان به غدر و مکاری
در جام شراب زهر بگسارد
وان فتنه شده، ز دست این دشمن
بستاند زهر و نوش پندارد
آن را که چنین زنیش بفریبد
شاید که خرد بمرد نشمارد
آن است خرد که حق این جادو
مرد از ره دین و زهد بگزارد
وز ابر زبان سرشک حکمت را
بر کشت هش و خرد فرو بارد
ور سر بکشد سرش زهشیاری
بر پشتش بار دین برانبارد
دیو است جهان که زهر قاتل را
در نوش به مکر می بیاچارد
چون روز ببیند این معادی را
هر کس که برو خردش بگمارد
آن را که به سرش در خرد باشد
با دیو نشست و خفت چون یارد؟
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، ناصرخسرو به خطرات زمانه و جهل در جامعه می‌پردازد. او به ما هشدار می‌دهد که زمانه با تیغ خود به ما آسیب می‌زند و از ما می‌خواهد که با عقل خود از خود حفاظت کنیم. شاعر بر این نکته تأکید می‌کند که باید از دوستی با سفله‌ها و جاهلان دوری کنیم، زیرا آنها به انسان‌های با فضیلت و شریف بی‌احترامی می‌کنند و سرانجام به زیان خودشان تمام می‌شود. او از ناپایدار بودن دنیای اطراف یاد می‌کند و خطاب به خواننده می‌گوید که باید از مکر و فریب دنیا آگاه باشد و در انتخاب دوستان و هم‌نشینان دقت کند.
هوش مصنوعی: دنیا عادت دارد که ما را آزار دهد، پس خودت را رنجیده نکن اگر او تو را آزار دهد.
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی که زمانه به تو آسیب نرساند، باید از عقل خود به‌عنوان سلاح و حفاظ استفاده کنی.
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی به وفا متعهد باشی، باید آن را از گردن خود خارج کنی؛ وگرنه اگر به ظلم و بی‌وفایی دچار شوی، به شدت از سوی دیگران تحت فشار قرار خواهی گرفت.
هوش مصنوعی: شخصی که ذاتش نیکو و بزرگوار است، با کسانی که وفا و فضل دارند، خوب رفتار می‌کند و به آنها احسان می‌کند.
هوش مصنوعی: از افراد پست و بی‌مقدار دوری کن، زیرا شخص عاقل کسانی را که بی‌ارزش هستند، همانند سگ، حقیر و بی‌قدر به حساب می‌آورد.
هوش مصنوعی: سفله و نادان مانند شوره هستند و هیچ چیز مفیدی از آنها به دست نمی‌آید؛ پس چگونه می‌توان در شوره، که نشانهٔ بی‌فکری است، انتظار داشت که کسی اقدام به کاشت تخم (بذر) کند و چیزی به دست آورد؟
هوش مصنوعی: بر زمین‌های شوره‌زار، آب خوش نمی‌ریزد، زیرا که این کار نتیجه‌ای نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: صحبتِ نادان مانند خاری بزرگ است که کسی که وفادار و بااخلاق باشد، از آن آسیب می‌بیند.
هوش مصنوعی: به خاطر نداشته باش دل خود را به دنیای پست بسپاری، زیرا انسان آزاده هرگز دلش را به انسان پست و بی‌مقدار نمی‌سپارد.
هوش مصنوعی: از زمانه مطمئن نباش، زیرا او مانند ماری است که بر همه چیز تأثیر می‌گذارد و هر چیز را خراب می‌کند.
هوش مصنوعی: اگر فردا بدی از تو عبور کند، تو ناچار خواهی بود که آن را دوباره به سوی خود بازگردانی.
هوش مصنوعی: مردم به‌ندرت از رحمت و لطف جهان می‌بینند، هرچند که در برابر مشکلات و سختی‌ها، اشک و ناله می‌کنند.
هوش مصنوعی: این شوهر که فردی بدکار و پلید است، هر روز به گونه‌ای می‌نگرد که روشن است.
هوش مصنوعی: از شوهر (دشمن) به نیرنگ و حقه‌بازی باید بترسید، زیرا در جام شراب، زهر را پنهان کرده است.
هوش مصنوعی: این فتنه، از سوی این دشمن است که زهر را به جای نوش می‌بیند و باید آن را از دست او گرفت.
هوش مصنوعی: کسی که با این نوع فریبکاری و نیرنگ‌زدن به دیگران، خود را فریب دهد، احتمالاً از نظر عقل و خرد، مرده به حساب می‌آید و آن را با ارزش نمی‌داند.
هوش مصنوعی: این خرد است که حق را از جادو و فریب کنار می‌زند و از طریق دین و زهد دور می‌شود.
هوش مصنوعی: از دیدهٔ عقل و اندیشه، اشک حکمت مانند باران بر زمین دل و خرد میریزد و آن را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
هوش مصنوعی: اگر آگاهی و هوشیاری (سرش) برآید و قد علم کند، بار گران دین بر دوشش قرار می‌گیرد.
هوش مصنوعی: جهان به دیوی تشبیه شده است که زهر کشنده را به شیوه‌ای فریبنده در نوشیدنی می‌گنجاند، یعنی با ظاهری زیبا و خوشایند، خطر و مرگ را پنهان می‌کند.
هوش مصنوعی: هر کسی که عقل و خرد را در زندگی‌اش به کار گیرد، وقتی به روز قیامت و موعود الهی بیفتد، آن روز را خواهد دید و به عواقب کارهایش پی خواهد برد.
هوش مصنوعی: کسی که در اندیشه و خردش فکری وجود دارد، چگونه می‌تواند با دیو (به عنوان نماد شر یا بلا) بنشیند و به خواب برود؟
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
خوان میفکند کنون مسلمانان
آن خواجه که سگ بر او شرف آرد
خوانی که ز خون آدمی باشد
افطار بدان کسی روا دارد؟
خود کس نرود و گر رود آنجا
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.