ای شسته سر و روی به آب زمزم
حج کرده چومردان و گشته بیغم
افزون زچهل سال جهد کردی
دادی کم و خود هیچ نستدی کم
بسیار بدین و بدان به حیلت
کرباس بدادی به نرخ مبرم
تا پاک شد اکنون ز تو گناهان
مندیش به دانگی کنون ز عالم
افسوس نیاید تو را از این کار
بر خویشتن این رازها مفرخم
زین سود نبینم تو را ولیکن
ایمن نهای ای خر ز بیم بیرم
از درد جراحت رهد کسی کو
از سر که نهد وز شخار مرهم؟
کم بیشک پیمانه و ترازوی
هرگز نشود پاک ز آب زمزم
بر خویشتن ار تو بپوشی آن را
آن نیست بسوی خدای مبهم
از باد فراز آمد و به دم شد
آن مال حرامی چه باد و چه دم
زین کار که کردی برون زدهستی
بر خویشتن، ای خر، ستون پشکم
بیدارشو از خواب جهل و برخوان
یاسین و به جان و به تن فرو دم
بفریفت تو را دیو تا گلیمی
بفروختت، ای خر، به نرخ ملحم
گوئی که به سور اندرم، ولیکن
از دور بماند به سور ماتم
در شور ستانت چنان گمان است
کان میوهستان است و باغ خرم
از سیم طراری مشو به مکه
مامیز چنین زهر و شهد برهم
بر راه به دین اندرون برد راست
زین خم چه جهی بیهده بدان خم؟
گر ز آدمی، ای پور، توبه باید
کردن زگناهانت همچو آدم
گر رنجهای از آفتاب عصیان
از توبه درون شو به زیر طارم
گر رحمت و نعمت چرید خواهی
از علم چر امروز و بر عمل چم
مر تخم عمل را به نم نه از علم
زیرا که نرویدت تخم بینم
آویخته از آسمان هفتم
اینجا رسنی هست سخت محکم
آن را نتوانی تو دید هرگز
با خاطر تاریک و چشم یرتم
شو دست بدو در زن و جدا شو
زین گم ره کاروان و بیشبان رم
علم است مجسم، ندید هرگز
کس علم به عالم جز از مجسم
آید به دلم کز خدا امین است
بر حکمت لقمان و ملکت جم
مهمان و جراخوار قصر اویند
با قیصر و خاقان امیر دیلم
در حشر مکرم بود کسی کو
گشتهاست به اکرام او مکرم
بر خلق مقدم شد او به حکمت
با حکمت نیکو بود مقدم
این دهر همه پشت و ملک او روی
این خلق صفر جمله واو محرم
زو یافت جهان قدر و قیمت ایراک
او شهره نگین است و دهر خاتم
او داد مرا بر رمه شبانی
زین می نروم با رمه رمارم
ای تشنه تو را من رهی نمودم،
گر مست نهای سخت، زی لب یم
گر تو بپذیری زمن نصیحت
از چاه برآئی به چرخ اعظم


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به نقد و بررسی وضعیت روحانی و معنوی انسانها میپردازد و به چالشهای اخلاقی آنها در مسیر هدایت اشاره میکند. شاعر از فردی دعوت میکند که از خواب غفلت بیدار شود و هویت واقعی خود را بشناسد. او توبه و بازگشت به حقیقت را لازم میداند و بر لزوم اعمال شایسته تأکید میکند. شاعر به خودپرستی و فریبندگی دنیای مادی اشاره میکند و خطر گمراهی را یادآور میشود. در نهایت، با دعوت به علم و حکمت، راهی برای رهایی از دنیاطلبی و دست یابی به سعادت معنوی ارائه میدهد.
هوش مصنوعی: ای کسی که خود را با آب زمزم شستهایی و مانند مردان حج را به جا آوردهای، بیغم و آسودهدل شدهای.
هوش مصنوعی: بیش از چهل سال تلاش کردی و در این راه چیزی کم نذاشتی، اما خودت هیچ کمتری ندادی.
هوش مصنوعی: تو در این مدت طولانی خیلی تلاش کردی، اما چیزی به دست نیاوردی و همه چیز را با حیله و فریب به دیگران فروختی، در حالی که قیمت آن را بهخوبی میدانستی.
هوش مصنوعی: هنگامی که گناهان از تو پاک شده، دیگر به آنها فکر نکن و اکنون با قلبی پاک و وابسته به عالم وجود، زندگی کن.
هوش مصنوعی: ای کاش از این کارهای ناشایست خود به حال خود افسوس بخوری و از انجام آنها پشیمان شوی. این رازها را فاش نکن و خودت را در خطر ننداز.
هوش مصنوعی: من از این منفعت تو بهرهای نمیبرم، اما ای شتر، تو در امان نیستی و از ترس در امان نخواهی بود.
هوش مصنوعی: کسی که سرش را به خطر نیندازد، چگونه میتواند از درد جراحت رهایی یابد و از زخمهایش درمان شود؟
هوش مصنوعی: هر اندازه هم که تلاش کنی، ابزار و معیار (مثل پیمانه و ترازوی) هرگز نمیتواند از آب زمزم، که مقدس و پاک است، خالی شود. این اشاره به این دارد که برخی چیزها ذاتاً با ارزش و پاک هستند و نمیتوان آنها را تغییر داد.
هوش مصنوعی: اگر تو این مال حرام را بر تن خود بپوشانی، این کار برای رسیدن به خداوند نمیتواند موثر باشد و برای این کار باید نیت و عمل پاکی داشته باشی.
هوش مصنوعی: این بیت به این نکته اشاره میکند که هر چیزی که از طریق نامشروع یا حرام به دست آمده، در نهایت به فنا خواهد رفت، خواه مانند بادی ناگهانی باشد یا دمیدن در چیزی. این برای یادآوری است که ثروت حرام پایدار نیست و عاقبت بدی دارد.
هوش مصنوعی: ای خر (خر نماد احمق یا نادان است) خود را از این کار که کردی به طور آشکار به زحمت انداختهای، زیرا که بر خودت سختی آوردهای.
هوش مصنوعی: از خواب نادانی بیدار شو و سورهٔ یس (از سورههای قرآن) را بخوان و به جان و بدن خود جان تازهای ببخش.
هوش مصنوعی: دیو (دژخیم) تو را فریب داد تا تو به قیمت اندکی، مانند گلیم، خود را فروختی، ای الاغ.
هوش مصنوعی: انگار که من در جشن و شادمانی هستم، اما در واقع از فاصله دور در حال غمخواری و سوگواری قرار دارم.
هوش مصنوعی: در حال و هوای شاداب و شگفتانگیز تو، گمان میرود که بهشتی از میوهها و باغهای پرثمر وجود دارد.
هوش مصنوعی: اگر به مکه میروی، بر روی خود طلا و نقره نچسبان و با چنین زهر و شهدی که در هم میآمیزند، به آن سفر نرو.
هوش مصنوعی: در مسیر دین، اگر شما به زودی و با انصاف بروید، چرا باید از این پیچ و خمهای بیفایده عبور کنید؟
هوش مصنوعی: ای پسر، اگر از انسانیت میخواهی توبه کنی، باید مانند آدم (اولین انسان) از گناهانت بازگردی.
هوش مصنوعی: اگر از آفتاب گناهان، که نماد گناه و باطل است، رنجیدهای، بهتر است که به زیر سایه رحمت و توبه پناه ببری و درون خود را به حالت توبه برسانی.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی از رحمت و نعمت بهرهمند شوی، تنها به علم اکتفا نکن و بر عمل و کردار خود نیز توجه کن.
هوش مصنوعی: عمل تو از دانشت نشأت نمیگیرد، بلکه از ریشه و بنیاد درست آن است. اگر نهال عمل را بدون آبیاری (نم) بکاری، رشد نخواهد کرد.
هوش مصنوعی: در آسمان هفتم، ریسمانی آویخته است که بسیار محکم و استوار به نظر میرسد. این تعبیر ممکن است به نوعی اشاره به اتصال و ارتباط عمیق یا قوی در عالم بالا داشته باشد.
هوش مصنوعی: تو هرگز نمیتوانی آن حقیقت را ببینی، چون که با ذهنی تاریک و چشمی کدر به آن نزدیک میشوی.
هوش مصنوعی: دست خود را به سوی او دراز کن و از این راه گمشده که به کاروان شبان نمیرسد، جدا شو.
هوش مصنوعی: علم به صورت عینی و واقعی وجود دارد، اما هیچکس علم را به شکل واقعی و عینی (مجسم) ندیده است و تنها از طریق تجلیات و آثار آن به آن آگاه شدهاند.
هوش مصنوعی: به دلم میرسد که خداوند بر حکمت لقمان و سلطنت جم (سلطنت افسانهای) اعتبار و اعتماد دارد.
هوش مصنوعی: مهمانان و پذیراییکنندگان در قصر خداوند (که به نوعی او را با قیصر و خاقان، یعنی پادشاهان بزرگ، مقایسه کرده است) امیر دیلم هستند. این اشاره به اهمیت و ارادت به قصر خداوند و بزرگی آن دارد.
هوش مصنوعی: در روز قیامت، فردی که به خاطر احترام و نیکوکاریاش در زمرهٔ انسانهای بزرگ و محترم قرار دارد، مورد احترام قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: او (که در بیت پیشین ذکر شده) به خاطر علم و داناییاش بر مردم بزرگتر و ارجمندتر است و این مقام و برتری او ناشی از حکمت و فهم خوب او است.
هوش مصنوعی: این دنیا به پشتوانهی او (یعنی خدا یا معلم حکیم) بر پا است، و صورت و روی او (خدا یا حکیم) بر این مردم آشکار است؛ همچنین تمام زوایا و معانی را بهوسیلهی او میتوان شناخت و کسی جز او در این مقام محرم نیست.
هوش مصنوعی: ایراک (اهری)، بهخصوص به خاطر ویژگیهایش و قیمتی که دارد، در دنیا مشهور و باارزش است و مانند نگینی در میان شهرها و دهر (دنیا) مانند خاتم (انگشتر) میدرخشد.
هوش مصنوعی: او به من سواری بر شتران شبانی داد، اما من زین نمیروم و با گله شتران نمیچرانم.
هوش مصنوعی: من به تو راهی نشان دادم تا از تشنگی رهایی پیدا کنی، اما اگر مست نیستی، به سختی به لب دریا میرسی.
هوش مصنوعی: اگر نصیحت مرا بپذیری، از چاه به در خواهی آمد و به آسمان بزرگ دست خواهی یافت.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای طبع تو فصل بهار خرم
ای جود تو اصل نوای عالم
ای روی بزرگان آل بابو
ای پشت ضعیفان نسل آدم
در مدح تو عاجز بنان و خامه
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.