دام است جهان تو، ای پسر، دام
زین دام ندارد خبر دد و دام
در دام به دانه مباش مشغول
دانهٔ تو چه چیز است جز می و جام؟
خور خوار شده‌ستی چو مرغ لیکن
ناچاره پشیمان شوی به فرجام
امید چه داری که کام یابی؟
در دام کسی کام یابد ای خام؟
کامستی اگر پایدی، ولیکن
کامی که نپاید نباشد آن کام
زین قد چو تیر و الف چه لافی؟
کین زود شود چون کمان و چون لام
جان وام خدای است در تن تو
یک روز ز تو باز خواهد این وام
گر باز دهی وام او به خوشی،
ور نی بستاند به کام و ناکام
اندر طلب وام تازیان است
همواره چنین سال و ماه و ایام
چون با پدرت چاشت خورد گیتی
ناچار خورد با تو ای پسر شام
خوش است جهان از ره چشیدن
چون شکر و چون شیر و مغز بادام
لیکن سوی مرد خرد خوشی‌هاش
زهر است همه چون فروشد از کام
گیتی چو دو در خانه است، او را
آغاز یکی در، دگر در انجام
زین در چو در آئی بدان برون شو
در سر چنین گفت نوح با سام
بیهوده چه داری طمع در این جای
آرام؟ که این نیست جای آرام
بس بی خطر و خوار کام یابی
زین جای بی‌اندام و عمر سوتام
دل را ز جهان بازکش که گیهان
بسیار کشیده است چون تو در دام
ای بس ملکان را که او فرو خورد
با ملکت و با چاکران و خدام
بهرام کجا رفت و اردوان کو؟
گیرم که توی اردوان و بهرام
از بهر چه اندر سرای فانی
بردی علم ای خام خیره بر بام؟
ناتام در این جایت آوریدند
تا روزی از این جا برون شوی تام
اسلام دبستان توست و عالم
مانند سرائی است خوش پر اصنام
در خانهٔ استاد علم و دینت
پیغمبرت استاد و چوب صمصام
اسلام دبستان توست، پورا،
بتخانه پر اسپ است و مال و استام
بنگر که چگونه از این دبستان
بگریخته سوی بتان شد این عام
اینها که همه فتنهٔ بتانند
از دین چه به کارستشان مگر نام؟
آنک او بدود پیش میر ده میل
هرگز نرود زی نماز ده گام
این غاشیه کش گشته پیش غالب
وان بسته میانک به پیش بسطام
زی عامه چو تو مال و ملک داری
خواهی علوی باش و خواه حجام
این دیو سران را مدار مردم
گر هیچ بدانی لطف ز دشنام
گر رام شدند این خران بتان را
باری تو اگر خر نه‌ای مشو رام
دانی که محال است اگر بماند
ارواح چنین در سرای اجسام
دانی که چون این جای نیست جائی است
روحی که مجرد شده است از اندام
یک یک چو برون می‌روند از این جا
این کار به آخر رسد سرانجام
آن گاه بیابند داد هر کس
مظلوم بگیرد گلوی ظلام
آن روز بباید ستمگران را
داد ضعفا داد و داد ایتام
غایب نشده است ایچ از اول کار
تا آخر چیزی ز علم علام
هرگز نپسندد ز خلق بیداد
آنک این فلک او آفرید و اجرام
این حکم د راین کارکرد پیداست
با آنکه رسول آمده است و پیغام
لیکن نکند حکم حاکم عدل
تا وقت نیاید فراز و هنگام
امروز بد و نیک می‌نویسند
بی‌کار نمانده است و یافه اقلام
غره چه شده‌ستی به عمر فانی
مشتاب به کار و ز دیگ ماشام
کاین گنبد گردان گرد بدرام
شوریده بسی کرد کار پدرام
گر حاکم حکام را مقری
در خلق چرائی چو گرگ و ضرغام؟
«ای مام» یتیمان سوی تو خواراست
لیکن تو بسی کرد خواهی «ای مام»
امروز بده داد خویش کایزد
فردا همه بر حق راند احکام
وز تو نپذیرند اگر تو فردا
گوئی که چنین بود قسم قسام
از حجت بشنو سخن به حجت
بر حجت حجت به دل بیارام
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به پسرش هشدار می‌دهد که دنیا همچون دام است و نباید فریب زیبایی‌های آن را خورد. او به او یادآوری می‌کند که کامی که در این دنیا به‌دست می‌آید پایدار نیست و دلبستگی به مادیات، سرانجام به پشیمانی خواهد انجامید. شاعر همچنین به اهمیت تلاش در راه علم و دین اشاره کرده و نقدی بر جاه‌طلبی و فریب‌خوردگی مردم نسبت به بتان و دنیا می‌کند. او به یاد می‌آورد که سرنوشت همه انسان‌ها در نهایت با عدالت الهی رقم خواهد خورد و در روز قیامت، مظلومان دادخواهی خواهند کرد. انذار به پسرش این است که از فریب دنیا و روزمرگی بپرهیزد و به حقیقت و معنای زندگی توجه کند.
هوش مصنوعی: ای پسر، جهان برای تو مانند دام است، و هیچ‌کسی در این دام از وجود وحشی‌ها و شکارچی‌ها خبر ندارد.
هوش مصنوعی: در دامِ این دنیا، وقتت را صرف جستجوی دنیا و لذت‌ها نکن؛ آیا غیر از شراب و جام چه ارزش دیگری برای تو وجود دارد؟
هوش مصنوعی: چون تو مانند مرغی به خوراک خود مشغول شده‌ای، اما در نهایت ناچار خواهی شد که از نتیجهٔ کار خود پشیمان شوی.
هوش مصنوعی: چه امیدی داری که به آرزویت برسی؟ فقط در دام کسی می‌توان به آرزو رسید، ای نادان!
هوش مصنوعی: کامی که به دست می‌آوری اگر پایدار نباشد، ارزش ندارد؛ بنابراین، فقط کامی که همواره باقی بماند، مهم است.
هوش مصنوعی: چرا از طول و بلندی قامت خود به خود می‌بالید؟ این زیبایی زودگذر است، مانند کمان که به سرعت به سمت پایین می‌آید.
هوش مصنوعی: جان انسان امانتی از خداوند است که در بدن او قرار دارد و روزی این امانت باید به خدا برگردانده شود.
هوش مصنوعی: اگر وام او را با خوشحالی برگردانی، در غیر این صورت او آن را به زور و با ناکامی خواهد گرفت.
هوش مصنوعی: همیشه در جستجوی قرض و وام از عرب‌ها هستیم و این شرایط در طول سال‌ها و ماه‌ها همچنان ادامه دارد.
هوش مصنوعی: وقتی که پدر تو صبحانه‌ای می‌خورد، جهان هم ناچار به تو، پسر، شام می‌دهد و تو را دعوت می‌کند.
هوش مصنوعی: دنیا به دلیل تجربه کردن لذت‌ها و زیبایی‌ها خوشایند است، همان‌طور که شکر، شیر و مغز بادام خوشمزه و دلپذیر هستند.
هوش مصنوعی: اما برای خردمندان، خوشی‌ها به مانند زهر است و تمام لذت‌ها وقتی به کام آنها می‌رسد، تبدیل به تلخی می‌شود.
هوش مصنوعی: جهان مانند یک خانه با دو در است؛ یکی در آغاز زندگی و دیگری در پایان آن.
هوش مصنوعی: نوح به سام گفت: از این در که وارد می‌شوی، بیرون برو و به آن در دیگر برو، زیرا زندگی در اینجا نظیر زندگی در یک خانه پُر از مشکلات و تحولات است.
هوش مصنوعی: چه لزومی دارد در این مکان آرامش‌طلبی کنی، در حالی‌که اینجا جای امنی نیست؟
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به شنونده می‌گوید که در این مکان بی‌استحکام و بدون ویژگی‌های قابل توجه، به راحتی و بی‌خطر می‌توان به دلخواه خود رسید، اما این خوشی و کامیابی، در واقع بی‌ارزش و ناچیز است. عمر انسان نیز در این مکان بی‌فایده و بی‌معنا خواهد بود.
هوش مصنوعی: دل را از این جهان دور کن، زیرا این دنیا همچون دامی است که بسیاری را گرفتار خود کرده است، و تو نیز در این دام قرار گرفته‌ای.
هوش مصنوعی: بسیاری از پادشاهان هستند که با قدرت خود، مردم و زیر دستانشان را تحت سلطه دارند و آنها را در کنترل خود می‌گیرند.
هوش مصنوعی: بهرام و اردوان، دو پادشاه بزرگ و معروف هستند که دیگر در قدرت نیستند. حالا سوال این است که آنها کجا رفته‌اند و چرا تو هم در جای آنها قرار گرفته‌ای.
هوش مصنوعی: ای خام، برای چه در این دنیای فانی، علم را بر سر بام بلند برده‌ای؟
هوش مصنوعی: تو را به خاطر اینکه در این دنیا آمده‌ای و روزی از اینجا خواهی رفت، به این مکان آوردند که در آن تمام باشی، یعنی به کمال برسی.
هوش مصنوعی: اسلام مکتب و مدرسه توست و جهان مانند خانه‌ای است که پر از بتان (شخصیت‌های یا قوم‌های غیر واقعی) است.
هوش مصنوعی: در خانهٔ پیغمبر، معلم علم و دین تو، همچون چوب نیرومند شمشیر است.
هوش مصنوعی: اسلام، جایی برای آموزش و علم است، اما مکان‌های کفر و شرک مانند بتخانه پر از اسب و مال و ثروت است.
هوش مصنوعی: بنگر که چگونه این عام (مردم عادی) از این مکتب دینی فرار کرده و به پرستش بت‌ها روی آورده است.
هوش مصنوعی: این افرادی که همه سراغ بت‌ها و معبودهای مجسم رفته‌اند، از دین چه بهره‌ای می‌برند جز این که فقط نام آن را یدک می‌کشند؟
هوش مصنوعی: کسی که در پیش رئیسی (میر) می‌دود و می‌خواهد خود را به او برساند، هرگز به سوی نماز نمی‌رود حتی اگر ده گام فاصله داشته باشد.
هوش مصنوعی: این غاشیه‌کش (مردی که در کنار او رانده می‌شود) اکنون در برابر غالب (حاکم یا کسی که برتر است) ایستاده و در میان آنها، در انتظار دستوری است تا به بسطام (شهری) برود.
هوش مصنوعی: اگر تو همچون مردم عادی مال و ثروت داری، باید یا از نسل علی (علیه‌السلام) باشی یا مانند حجام (که شغلش به درمان مردم مربوط می‌شود) به خدمت مردم بپردازی.
هوش مصنوعی: به کسانی که مقام و قدرت دارند، توجه نکن و مردم را به خاطر سخنان ناپسند خود نرنجان، حتی اگر خود از نیکی چیزی بدانی، باز نباید به بدگویی و دشنام دیگران بپردازی.
هوش مصنوعی: اگر این خرها (که به بتان تشبیه شده‌اند) رام و خضعف شده‌اند، تو اگر مانند آنها نیستی و خر نیستی، نباید تسلیم و مطیع آنها شوی.
هوش مصنوعی: می‌دانی که غیرممکن است ارواح این‌چنینی در دنیای مادی و در کنار بدن‌ها باقی بمانند.
هوش مصنوعی: می‌دانی که این مکان، مکان واقعی نیست و آن روح، روحی است که از جسم جدا شده و به حالت مجرد در آمده است.
هوش مصنوعی: هر یک از انسان‌ها وقتی از این دنیا خارج می‌شوند، سرانجام کار همه انسان‌ها به پایان می‌رسد.
هوش مصنوعی: در آن زمان، هر کسی که مظلوم واقع شده، حقش را از ظالم خواهد گرفت و دادخواهی خواهد کرد.
هوش مصنوعی: در آن روز، باید حق و انصاف به ستمگران داده شود تا به کسانی که ضعیف و یتیم هستند رسیدگی شود و از ظلم و ستم نجات یابند.
هوش مصنوعی: هیچ چیزی از علم و دانش خداوند از ابتدای خلقت تا کنون غایب نشده است و همه چیز تحت علم و آگاهی او قرار دارد.
هوش مصنوعی: هرگز خدا بیدادگری افراد را نمی‌پسندد، زیرا این آسمان و اجرام آن را خلق کرده و به وجدان و عدالت آنها اهمیت می‌دهد.
هوش مصنوعی: حکم در این موضوع (بیداد و ظلم) مشخص است، هرچند که پیامبری (به عنوان رسول) آمده و پیامی آورده است.
هوش مصنوعی: حکم حاکم عادل تصمیم‌گیری نکند تا زمانی که موقعیت مناسب و زمان خاصی فرا برسد.
هوش مصنوعی: امروز هم خوب و هم بد نوشته می‌شود و کسی بی‌کار نمی‌ماند و هر چیزی که می‌خواهد، به دست می‌آورد.
هوش مصنوعی: به عمر گذرا و ناپایدار خود مغرور نباش و در پی کار (دنیا) نباش، زیرا روزهای زندگی‌ات به سرعت می‌گذرد.
هوش مصنوعی: این گنبد آسمانی که مانند دایره‌ای چرخان است، بسیار ناراحت و مضطرب شده و کار را بر پدرام (شخصیتی در داستان‌ها) سخت کرده است.
هوش مصنوعی: اگر حاکم فرمانروایان را در میان مردم مانند گرگ و شیر وحشی (ضرغام) قرار دهد، چه دلیلی برای این کار وجود دارد؟
هوش مصنوعی: ای مادر، یتیمان به سمت تو فرستاده شده‌اند که به آنان بی‌اعتنایی شده است، اما تو بسیار با مهربانی و لطف به این یتیمان رسیدگی خواهی کرد.
هوش مصنوعی: امروز حق خود را بگیر، زیرا فردا همه احکام و قوانین به حق خواهند بود و کسی نمی‌تواند با آنها مخالفت کند.
هوش مصنوعی: اگر فردا بگویی که فلان چیز واقعاً همین‌طور بود، آنها از تو نمی‌پذیرند و به تو اعتماد نمی‌کنند.
هوش مصنوعی: از دلیل و برهان بشنو و با دلیل و برهان دیگران را نیز آرامش بده.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.