یا رجلا حصیده مجبنه و مبخله
لیس یلذک الهوی لیس لفیک حوصله
معتمد الهوی معی مستندی و سیدی
لا کرجاک ضایع یطلبه به غربله
ای گله بیش کرده تو سیر نگشتی از گله
چون بکری است این دکان چاره نباشد از غله
حج پیاده میروی تا سر حاجیان شوی
جامه چرا دری اگر شد کف پات آبله
از پی نیم آبله شرم نیایدت که تو
هر قدمی درافکنی غلغله ای به قافله
کشتی نفس آدمی لنگری است و سست رو
زین دریا بنگذرد بی ز کشاکش و خله
گر نبدی چنین چرا جهد و جهاد آمدی
صوم و صلات و شب روی حج و مناسک و چله
صبر سوی نران رود نوحه سوی زنان رود
گردن اسب شاه را ننگ بود ز زنگله
خوش به میان صف درآ تنگ میا و دلگشا
هست ز تنگ آمدن بانگ گلوی بلبله
خاص احد چه غم خورد از بد و نیک عام خس
کوه احد چه برتپد از سر سیل و زلزله
دل مطپان به خیر و شر جانب غیب درنگر
کلکله ملایکه روح میان کلکله
عزت زر بود اگر محنت او شود شرر
هیبت و بیم شیر دان بستن او به سلسله
کم نشود انار اگر بهر شراب بفشری
بهر فضیلتی بود کوفتگی آمله
حامله است تن ز جان درد زه است رنج تن
آمدن جنین بود درد و عذاب حامله
تلخی باده را مبین عشرت مستیان نگر
محنت حامله مبین بنگر امید قابله
هست بلادر این ستم پیش بلا و پس دری
هست سر محاسبه جبر و پیش مقابله
زر به کسی به قرض ده کش بود آسیا و رز
با خلجی و مفلسی هیچ مکن معامله
نه فلک چو آسیا ملک کیست غیر حق
باغ و چراگه زمین پر ز شبان و از گله
قرض بدو ده ای پسر نفس و نفس زر و درم
گنج و گهر ستان از او از پی فرض و نافله
لب بگشاد ناطقی تا که بیان این کند
کان زر او است و نقد او فکرت خلق ناقله


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به بیان نکاتی درباره عشق و معنای زندگی میپردازد. او به یادآوری میآورد که عشق حقیقی برتر از مال و منال دنیاست و کسانی که به ظواهر دنیا میچسبند، از حقیقت دور ماندهاند. در عین حال، او بر این نکته تاکید میکند که مسیر سیر و سلوک به درون خویش نیازمند صبر و تحمل است و هر رنج و زحمتی در نهایت ارزشمند خواهد بود. در نهایت، شاعر به انسانها توصیه میکند که به حقیقت وجودی خود و مسیری که در پیش دارند توجه کنند و از تعلقات دنیا فاصله بگیرند.
هوش مصنوعی: ای مردی که خشک و بزدل و بخیلی، عشق را نمیچشی و در تو شکیبایی برای آن وجود ندارد.
هوش مصنوعی: منعقد عشق من به تو وابسته است و تو مولا و آقایی، نگذار عشق و ارتباط ما بیاثر بماند که در این جدایی چیزی را نمیتوان به دست آورد.
هوش مصنوعی: ای گوسفندانی که از گله دور شدهاید، در عیش و خوشی به سر میبرید، اما نمیدانید که اگر از گله دور شوید، به جایی نمیرسید. اینجا مانند یک دکان است که بدون چاره و تدبیر نمیتواند شما را سیر کند.
هوش مصنوعی: چرا با پای پیاده به سفر حج میروی تا به جمع حاجیان بپیوندی، در حالی که اگر پاهایت دچار تاول و آبله شود، جامهات چه فایدهای خواهد داشت؟
هوش مصنوعی: از اینکه به خاطر آبلهٔ پای خود شرمنده شوی، هیچ نیازی نیست؛ چرا که هر گامی که برمیداری، باعث رنجش و سروصدای زیاد در قافله میشود.
هوش مصنوعی: نفس انسان مانند یک کشتی است که در دریای پر turbulence زندگی لنگر دارد و ضعیف است و نمیتواند بدون چالش و تکانهای زیاد از این دریا عبور کند.
هوش مصنوعی: اگر تو به این حال و روز نبودی، پس چرا در تلاش و کوشش هستی؟ چرا روزه و نماز میخوانی و شبها را به عبادت میگذرانتی، و حج و آیینها و چله نشینی را انجام میدهی؟
هوش مصنوعی: صبر و استقامت باید به سمت مردان برود، و نوحهخوانی و گریه به سمت زنان باشد. گردن اسب شاه نباید از زنگوله (زنگولهای که به گردن اسب میزنند) شرم کند.
هوش مصنوعی: خوش به حال کسی که در جمع و صفا قرار دارد، و از تنگنظری و مشکلات دور است. در این وضعیت، صدای زیبا و دلانگیز بلبل از گلوی او تأثیرگذار و شنیدنی میشود و به خاطر مشکلاتی که برخی دیگر دارند، او در آرامش است.
هوش مصنوعی: خداوند خاص خود، هرگز نگران بدیها و خوبیهای عموم مردم نیست. کوه احد هم که در برابر طوفان و زلزله میلرزد، هیچ اهمیتی ندارد.
هوش مصنوعی: دل را به خوبی و بدی مشغول نکن و به امور غیبی توجه کن؛ زیرا در میان فرشتگان، روح و حقیقت وجود دارد.
هوش مصنوعی: اگر زر و طلا عزت و ارزشمند است، باید تحمل سختیها و دردها را هم داشت، چون اینها مانند شرر (آتش) به انسان هیبت و ترس میدهند. شیر، که نماد قدرت و نیرومندی است، باید به بند کشیده شود و در این زنجیر (سلسله) تحت کنترل باشد.
هوش مصنوعی: اگر انار را برای تهیه شراب فشار بدهی، مقدار آن کمتر نمیشود و هر چیزی که ارزش بالایی دارد، اگر به آن آسیب برسانی، باز هم به ارزشش افزوده میشود.
هوش مصنوعی: بدن انسان از جان به وجود آمده و مانند یک زن حامله است که درد و رنج به خاطر تولد جنین را تجربه میکند. این درد و عذاب، نشانه وجود زندگی و حیات در آن است.
هوش مصنوعی: شکوه تلخی و زحمتهای باده را نبین، بلکه به شادی و خوشی مستیان توجه کن. درد و رنج حامله را هم در نظر نگیر و به امیدی که قابله (دردپزشک زن) برای زایمان دارد نگاه کن.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به وضعیت ظلم و ستم اشاره میکند و میگوید در میان این ستم و دشواریها، همواره باید با روحیهٔ مثبت و محاسبه درست روبرو شد. او تاکید دارد که در برابر مشکلات، باید بتوانیم با آسانگیری و صبر، به مقابله برویم و از جبر موجود در دنیا نترسیم.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی به کسی که در فقر و تنگدستی است، پولی قرض بدهی، این کار را نکن، زیرا با کسی که در حال رنج و سختی است، معامله نکن.
هوش مصنوعی: فلک مانند آسیا (آسیاب) نیست که چیزی به خودی خود داشته باشد. مالک حقیقی این دنیا تنها خداوند است و فقط اوست که در این باغ و چراگاه (زمین) وجود دارد، جایی که شبانها و گلههای (دامها) پر میباشد.
هوش مصنوعی: ای پسر، باید بدهی به او - یعنی نفس - زیرا که نفس مانند زر و درم و گنج و جواهر است. باید از او بگیری برای انجام واجبات و مستحبات عبادی.
هوش مصنوعی: ناطق (گفتار) به سخن درآمد تا بیان کند که آن زر و طلا که در دست مردم است، حقیقتاً افکار و اندیشههای آنهاست که این موارد را به دوش میکشند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
دوش چو کرد آسمان افسر زر ز سر یله
ساخت ز ماه و اختران یاره و عقد و مرسله
شکل فلک خراس شد مهر چو دانه آس شد
عقده راس داس شد از پی کشت سنبله
طرف جبین نموده ماه از طرف بساط شاه
[...]
آمد یار و بر کفش جام میی چو مشعله
گفت بیا حریف شو گفتم آمدم هله
جام میی که تابشش جان ببرد ز مشتری
چرخ زند ز بوی او بر سر چرخ سنبله
کوه از او سبک شده مغز از او گران شده
[...]
دوش چو کرد آسمان افسر زر ز سر یله
ساخت ز ماه و اختران یاره و عقد و مرسله
شکل فلک خراش شد مهر چو دانه آس شد
عقده راس داس شد از پی کشت سنبله
طرف جیبن نمود ماه از طرف بساط شاه
[...]
باز فکند در چمن، بلبل مست غلغله
گشت ز جنبش صبا دختر شاخ حامله
عطرفروش باغ را لحظه به لحظه میرسد
از ره صبح کاروان از در غیب قافله
مست شده است گوییا کز سر ذوق مینهد
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.