ندا رسید به جانها ز خسرو منصور
نظر به حلقه مردان چه میکنید از دور
چو آفتاب برآمد چه خفتهاند این خلق
نه روح عاشق روزست و چشم عاشق نور
درون چاه ز خورشید روح روشن شد
ز نور خارش پذرفت نیز دیده کور
بجنب بر خود آخر که چاشتگاه شدست
از آنک خفته چو جنبید خواب شد مهجور
مگو که خفته نیم ناظرم به صنع خدا
نظر به صنع حجابست از چنان منظور
روان خفته اگر داندی که در خوابست
از آنچ دیدی نی خوش شدی و نی رنجور
چنانک روزی در خواب رفت گلخن تاب
به خواب دید که سلطان شدست و شد مغرور
بدید خود را بر تخت ملک وز چپ و راست
هزار صف ز امیر و ز حاجب و دستور
چنان نشسته بر آن تخت او که پنداری
در امر و نهی خداوند بد سنین و شهور
میان غلغله و دار و گیر و بردابرد
میان آن لمن الملک و عزت و شر و شور
درآمد از در گلخن به خشم حمامی
زدش به پای که برجه نه مردهای در گور
بجست و پهلوی خود نی خزینه دید و نه ملک
ولی خزینه حمام سرد دید و نفور
بخوان ز آخر یاسین که صیحه فاذا
تو هم به بانگی حاضر شوی ز خواب غرور
چه خفتهایم ولیکن ز خفته تا خفته
هزار مرتبه فرقست ظاهر و مستور
شهی که خفت ز شاهی خود بود غافل
خسی که خفت ز ادبیر خود بود معذور
چو هر دو باز از این خواب خویش بازآیند
به تخت آید شاه و به تخته آن مقهور
لباب قصه بماندست و گفت فرمان نیست
نگر به دانش داوود و کوتهی زبور
مگر که لطف کند باز شمس تبریزی
وگر نه ماند سخن در دهن چنین مقصور



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به بیان ندا و پیامی از سوی خسرو منصور میپردازد که جهانیان را از خواب غفلت بیدار میکند. شاعر به خواب و بیداری انسانها اشاره میکند و میگوید وقتی خورشید حقیقت طلوع کرده، چرا مردم هنوز در خواباند؟ داستانی از یک خواب نشان میدهد که فردی خود را در مقام سلطنت مییابد و به غرور میافتد، اما در نهایت با بیداری از خواب، به حقیقت و فقر خود پی میبرد. در این بین، به آگاهی از حالات و سرنوشتها اشاره میشود و شاعر نگران است که آیا شمس تبریزی بار دیگر به راهنمایی انسانها بشتابد یا نه. خواب و بیداری به عنوان نمایانگر حال و هوای انسانها و حقیقتی که از آن غافلاند، محور این غزل است.
هوش مصنوعی: صدایی به روحها رسید که از خسرو منصور است. او از دور به حلقهٔ مردان نگاه میکند و میپرسد که شما چه کار میکنید.
هوش مصنوعی: چرا این مردم خوابند وقتی که آفتاب طلوع کرده است؟ این روز برای روح عاشق است و چشم عاشق باید از نور پر شود.
هوش مصنوعی: درون چاه، روح به خاطر تابش خورشید روشن شده و از نور آن بهرهمند گشته است، حتی چشمی که بینا نیست، از این نور تأثیر میپذیرد.
هوش مصنوعی: برخیز و خودت را حرکت بده، زیرا صبح شده است. کسی که خوابش برده بود، حالا که بیدار شده، باید بداند که خواب او را فراموش کرده و از خواب بیدار شده است.
هوش مصنوعی: نگو که من در خواب هستم و آگاه نیستم، زیرا اینکه به آفرینش خدا نگاه میکنم، خود سبب حجاب میان من و آنچه باید ببینم شده است.
هوش مصنوعی: اگر روان خفته بداند که در خواب است، از آنچه که در خواب دیده نه خوشحال میشود و نه ناراحت.
هوش مصنوعی: گلخن تاب (شاهزادهای در داستانهای مولانا) در خواب میبیند که مانند یک سلطان با قدرت و اقتدار و احساس فخر و خودبزرگبینی، در جایگاهی بزرگ نشسته است.
هوش مصنوعی: او خود را بر تخت حکومت دید و از دو طرفش هزاران نفر از فرماندهان و مشاوران و دربانان را مشاهده کرد.
هوش مصنوعی: چنان بر آن تخت پادشاهی نشسته است که گویی در حکم و فرمان خداوند به اندازهٔ سالها و دورهها تبحر دارد.
هوش مصنوعی: در میان سر و صدا و مشکلات و گرفتاریها، او همواره در حال انجام کارهایی است که به قدرت و عظمت و همچنین به شر و نادرستی مربوط میشود.
هوش مصنوعی: حمامی به شدت عصبانی وارد گلخن شد و به پای کسی ضربه زد، چون فکر میکرد او مردهای است که در گور افتاده است.
هوش مصنوعی: او (حمام) را جستجو کرد اما نه خزانهای پیدا کرد و نه سلطنتی، بلکه فقط خزانهای (دریاچه) از آب سرد حمام را دید که برایش چندان خوشایند نبود.
هوش مصنوعی: آیه پایانی سوره یس را بخوان که به صدا درآورده و تو را از خواب غفلت بیدار کند.
هوش مصنوعی: ما در خواب به سر میبریم، اما خواب واقعی با خوابهای معمولی تفاوت فراوانی دارد؛ آنچه در ظاهر دیده میشود با آنچه در دل نهفته است، از زمین تا آسمان تفاوت دارند.
هوش مصنوعی: حاکمی که خواب است و از مقام سلطنت خود غافل است، در واقع نمیتواند به خواب خود عذر بیاورد، همچنانکه فردی که خواب است و به رعایت آداب و اصول نپرداخته، معذور است.
هوش مصنوعی: هنگامی که شاه و مقهور هر دو از خواب غفلت بیدار شوند، شاه به جایگاه سلطنت خود بازمیگردد و آن کس که تحت سلطه بوده، به جایگاه خود در زیر قدرت خواهد رفت.
هوش مصنوعی: خلاصهٔ داستان باقی مانده است و هیچ دستوری برای بیان آن وجود ندارد، پس به علم و دانش داوود (پیامبر) و کوتاهی زبور (کتاب او) توجه کن.
هوش مصنوعی: اگر شمس تبریزی دوباره به ما لطف کند و سخنی بگوید، وگرنه این سخن (قصه) در دهان من باقی میماند و امکان بیان آن نیست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
به دور عدل تو در زیر چرخ مینایی
چنان گریخت ز دهر دو رنگ، رنگ فتور
که باز شانه کند همچو باد سنبل را
به نیش چنگل خون ریز تارک عُصفور
دلم همی نشود بر فراق یار صبور
همی بخواهد پرسیدن و سلام از دور
اگر فراق بخواهد دل من از پس وصل
ملامتش نکنم بلکه دارمش معذور
ز کام و آرزوی خویش گم شدهست دلم
[...]
گل شکفته نماند مگر بصورت حور
خروش رعد نماند مگر بنفخه صور
رسید عید و من از روی حور دلبر دور
چگونه باشم بی روی آن بهشتی حور
مرا که گوید کای دوست عید فرّخ باد
نگار من بهلهاوور و من به نیشابور
ره دراز و غریبی و فرقت جانان
[...]
جهان سرای غرورست، نی سرای سرور
طمع مدار سرور اندرین سرای غرور
بعاقبت بحسام هوان شود مجروح
دلی که او بحطام جهان شود مسرور
فساد دین همه از جمع خواسته است و ترا
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.