شه اختران زان زر افشان نماید
که اکسیر زرهای آبان نماید
برآرد ز جیب فلک دست موسی
زر سامری نقد میزان نماید
نه خورشید هم خانهٔ عیسی آمد
چه معنی که معلول و حیران نماید
ز نارنج اگر طفل سازد ترازو
نه نارنج و زر هر دو یکسان نماید
فلک طفل خوئی است کاندر ترازو
ز خورشید نارنج گیلان نماید
مگر خیمه سلطان انجم برون زد
که ابر خزان چتر سلطان نماید
هوا پشت سنجاب بلغار گردد
شمر سینهٔ باز خزران نماید
به دمهای سنجاب نقاش آبان
به زرنیخ تصویر بستان نماید
به دامان شب پاره‌ای در فزاید
از آن صدرهٔ روز نقصان نماید
قراسنقر آنگه که نصرت پذیرد
بر آقسنقر آثار خذلان نماید
خزان از درختان چو صبح از کواکب
نثار سر شاه کیهان نماید
شهنشاه اسلام خاقان اکبر
که تاج سر آل سامان نماید
سپهدار اسلام منصور اتابک
که کمتر غلامش قدرخان نماید
سر آل بهرام کز بهر تیغش
سر تیغ بهرام افسان نماید
سکندر جهادی و خضر اعتقادی
که خاک درش آب حیوان نماید
جهان دار شاه اخستان کز طبیعت
کیومرث طهمورث امکان نماید
به تایید مهدی خصالی که تیغش
روان سوز دجال طغیان نماید
فلک در بر او چو چوب در او
سگی حلقه در گوش فرمان نماید
قبولش ز هاروت ناهید سازد
کمالش ز بابل خراسان نماید
ز باسش زمان دست انصاف بوسد
ز جودش جهان مست احسان نماید
ز یک نفخهٔ روح عدلش چو مریم
عقیم خزان بکر نیسان نماید
عجوز جهان مادر یحیی آسا
ازو حامل تازه زهدان نماید
به ناخن رسد خون دل بحر و کان را
که هر ناخنش معن و نعمان نماید
ز یک عکس شمشیرش این هفت رقعه
تصاویر این هفت ایوان نماید
در ایوان شاهی در دولتش را
فلک حلقه و ماه سندان نماید
مزور پزد خنجر گوشت خوارش
عدو را که بیمار عصیان نماید
خیالی که بندد عدو را عجب نی
که سرسام سوداش بحران نماید
اگر بوی خشمش برد مغز دریا
تیمم گهی در بیابان نماید
وگر رنگ عفوش پذیرد بیابان
چو دریاش نیلوفرستان نماید
وگر باد خلقش وزد بر جهنم
زبانی مقامات رضوان نماید
ز گل شکر لفظ و تفاح خلقش
شماخی نظیر صفاهان نماید
در اقلیم ایران چو خیلش بجنبد
هزاهز در اقلیم توران نماید
به تعلیم اقلیم گیری ملک را
ملک شاه طفل دبستان نماید
تف تیغ هندیش هندوستان را
علی الروس در روس و الان نماید
اگر خود فرشته شود بد سگالش
هم از سگ نژادان شیطان نماید
چو بر خنگ ختلی خرامد به میدان
امیر آخورش شاه ختلان نماید
پلاس افکن آخور استرانش
فنا خسرو و تخت ایران نماید
شبی کز شبیخون کشد تیغ چون خور
چو ماه از کواکب سپه ران نماید
ز شاه فلک تیغ و مه مرکب او
زحل خود و مریخ خفتان نماید
شراری جهد ز آهن نعل اسبش
که حراقش اروند و ثهلان نماید
ز بس کاس سرها و خون جگرها
اجل ساقی و وحش مهمان نماید
لب و کام وحش از دل و روی خصمان
همه رنگ زرنیخ و قطران نماید
چو پیکانش از حصن ترکش برآید
بر این حصن فیروزه غضبان نماید
اسد گاو دل، کرکسان کلک زهره
از آن خرمگس رنگ پیکان نماید
تن قلعه‌ها پیش پولاد تیغش
چو قلعی حل کرده لرزان نماید
بر گرز سندان شکافش عجب نی
که البرز تخم سپندان نماید
در اعجاز تیغ ملک بوالمظفر
سپهر از سر عجز حیران نماید
چو روئین تن اسفندیار است هر دم
بر او فتح روئین دژ آسان نماید
از آنگه که بالغ شد اقبالش او را
عروس ظفر در شبستان نماید
مرا بین که آیات ابیات مدحش
نه تعویذ جان، حرز ایمان نماید
بدیهه همی بارم از خاطر این در
کز او گوش‌ها بحر عمان نماید
ازین شعر خجلت رسد عنصری را
وگر عنصری جان حسان نماید
بخندم به نظم هر ابله اگر چه
زبان ساحر و خامه ثعبان نماید
بلی نخل خرمای مریم بخندد
بر آن نخل مومین که علان نماید
ملک منطق الطیر طیار داند
ز ژاژ مطین که طیان نماید
بماناد شاه جهان کز جلاش
سریر کیان تاج کیوان نماید
برات بقا باد بر دست عمرش
نه عمری که تا حشر پایان نماید
قوی چار بینان ارکانش چندان
که دور فلک هفت بنیان نماید
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به ستایش و تمجید از شاه اکبر و مقام او می‌پردازد. شاعر از ویژگی‌های برجسته او سخن می‌گوید و قدرت و عظمت او را در مقایسه با بزرگان تاریخ، مانند سکندر و کیومرث، قرار می‌دهد. به دقت به توصیف پیروزی‌ها و صفات نیکو او می‌پردازد و تأثیرات او را بر جامعه و جهان نمایان می‌سازد. همچنین، شاعر با استفاده از تشبیهات و تصاویر شاعرانه، به زیبایی و قدرت سلطنت او اشاره می‌کند. در نهایت، او بر این نکته تأکید می‌کند که نام و یاد او تا ابد پایدار خواهد ماند.
هوش مصنوعی: بزرگترین ستاره‌ها (یا بهترین‌های زمین) به دلیل طلا و ثروت خود، خود را می‌نمایانند و مانند اکسیرهای طلا در شهریار آفتاب، درخشان و ارزشمند به نظر می‌آیند.
هوش مصنوعی: فلک (آسمان) مانند موسی (پیامبر) از جیب خود طلا و زر را خارج می‌کند، همان‌طور که سامری (مغلطه‌گر) با زر خالص، معیاری برای سنجش ارزش‌ها ایجاد کرده است.
هوش مصنوعی: هرگز خورشید در خانهٔ عیسی ظاهر نمی‌شود، پس چه دلیلی دارد که او تحت تأثیر آن قرار گیرد یا گیج و حیران شود؟
هوش مصنوعی: اگر از نارنج، یعنی میوه‌ی نارنج، ترازویی بسازند، به این معنا نیست که نارنج و طلا (زر) هر دو در آن ترازوی یکسان نشان داده می‌شوند، بلکه ویژگی‌های واقعی آنها تفاوت دارد.
هوش مصنوعی: فلک (آسمان) مانند کودکانه‌ای است که در ترازویی، رنگ نارنجی خورشید را از گیلان نشان می‌دهد. به این ترتیب، آسمان به زیبایی خورشید و طبیعت گیلان اشاره می‌کند.
هوش مصنوعی: اگر ستاره‌های آسمان به حیات بازگردند، آن‌گاه ابرهای پاییزی چتر سلطنت آنها را نشان خواهند داد.
هوش مصنوعی: هوا مانند سنجاب در حرکت و نشاط می‌شود و در فصل خزانی که درختان برهنه می‌شوند، سینه‌اش را باز می‌کند و خود را نمایان می‌سازد.
هوش مصنوعی: سنجاب در فصل پاییز با دم‌هایش به زیبایی نقاشی می‌کند و باغ را مانند زرنیخ (ماده‌ای زردرنگ) با تصاویر زیبا رنگین می‌سازد.
هوش مصنوعی: در شب، بخشی از روز که به پایان رسیده، اضافه می‌شود و این کمبود را به وضوح نشان می‌دهد.
هوش مصنوعی: زمانی که قراسنقر (نامی از نام‌های پرنده) پیروز می‌شود و نصرت و یاری می‌یابد، آقسنقر (پرنده‌ای دیگر) نشانه‌های شکست و ناکامی را از خود بروز می‌دهد.
هوش مصنوعی: در زمان خزان، درختان مانند صبح که ستاره‌ها را می‌پاشد، زیبایی و شکوه سر بر افرازندهٔ جهان را می‌پراکنند.
هوش مصنوعی: خاقان اکبر، پادشاه اسلام، به گونه‌ای است که چنان تاج و قدرت او، مایهٔ فخر و عزت آل سامان (خاندان او) محسوب می‌شود.
هوش مصنوعی: منصور اتابک، سردار و فرمانده‌ای بزرگ در اسلام، است که در مقام و ارزشش کمتر کسی به اندازهٔ او به دیگران اهمیت می‌دهد یا به آنها ارج می‌نهد.
هوش مصنوعی: سر فرزندان بهرام، به خاطر شمشیرش، داستانی از شمشیر بهرام را روایت می‌کند.
هوش مصنوعی: سکندر به عنوان یک فرمانروای جنگجو و خضر به عنوان نماد اعتقاد و معرفت معرفی می‌شوند، به گونه‌ای که خاک نزدیک به آنها به آب حیات و زندگی تبدیل می‌شود، نشان‌دهنده‌ی تاثیر و قدرت آنها بر هستی و زندگی انسان‌ها است.
هوش مصنوعی: جهان تحت سلطهٔ شاه اخستان است و از طبیعت کیومرث و طهمورث، این امکان فراهم شده است که این دنیا به وجود آمده و شکل گیرد.
هوش مصنوعی: مهدی خصالی با شمشیر تند و آتشین خود، طغیانی مانند دجال (شخصیتی از آخرت‌شناسی) به راه می‌اندازد و بر این دنیا تأثیر می‌گذارد.
هوش مصنوعی: جهان (فلک) در برابر او مانند چوبی است که سگی در حالیکه حلقه‌ای به گوشش دارد، بر آن فرمان می‌برد و از آن یاد می‌کند. به عبارت دیگر، این بیت نشان‌دهندهٔ تسلط و فرمان‌روایی او به گونه‌ای است که مانند سگی مطیع در برابر چوب است.
هوش مصنوعی: قبول کردن او (کسی که در موردش صحبت می‌شود) از هاروت (فرشته‌ای در ادبیات اسلامی) باعث می‌شود که ناهید (الهه عشق و زیبایی) هم او را بپذیرد و کمال او از بابل (شهر باستانی معروف به تمدن و زیبایی) تا خراسان (منطقه‌ای در ایران) گسترش یابد.
هوش مصنوعی: از بزرگی و قدرت او، زمان خود را مجازات می‌کند و در نتیجه، جهان تحت تأثیر بخشندگی‌اش، سرشار از نعمت و احسان می‌شود.
هوش مصنوعی: از یک نفس از روح و عطوفت او، مثل مریم (مادر عیسی) که کودک‌زایی نکرد، بهاری تازه و بی‌نظیر در طبیعت ایجاد می‌شود.
هوش مصنوعی: عجوز جهان (جهان پیر) به مانند مادر یحیی، می‌تواند از او (شخصی خاص) فرزندی نیکو به دنیا آورد و نشانه‌ای از تولد تازه‌ای را به نمایش بگذارد.
هوش مصنوعی: وقتی که ناخن آن زن به خون دل برسد، دریا و زمین را نشان می‌دهد، زیرا هر ناخن او می‌تواند معنای عمیق و زیبایی را آشکار کند.
هوش مصنوعی: از یک تصویر شمشیر او، این هفت برگه نامه، نمایانگر هفت ایوان هستند.
هوش مصنوعی: در بارگاه شاهانه‌اش، آسمان و ماه نشانه‌ای از قدرت و عظمت او به شمار می‌روند.
هوش مصنوعی: در این بیت گفته شده دشمن، خنجر مزور (به معنای خنجر تیز و برنده) را به‌طور پنهانی و با حرکات خطرناک بر روی گوشت آسیب‌پذیرش می‌گذارد؛ به‌این‌ترتیب او از این خطر احساس درد و عصیان می‌کند و به اوج خشم می‌رسد.
هوش مصنوعی: اگر خیالی که به ذهن دشمن می‌رسد او را به شگفتی می‌آورد، تعجبی نیست اگر او به گونه‌ای به جنون دجار شود و دچار هیجانات شدیدی گردد.
هوش مصنوعی: اگر بوی خشم دشمن (عدو) به مشام برسد، انگار که دریا مغزش (فکر و عقلش) را پر می‌کند و در نهایت، در بیابان هم ممکن است به محلی برای عبادت (تیمم) تبدیل شود.
هوش مصنوعی: اگر بیابان به رنگ عفریت او درآید، مانند دریا، گل‌های نیلوفر در آن خواهد رویید.
هوش مصنوعی: اگر بادی بر چهره‌اش بوزد، مثل بهشت الهی، مقام‌های رضوان را به نمایش خواهد گذاشت.
هوش مصنوعی: زبانش به نرمی گل و شیرینی شکر است و حالتش شبیه به سیب است که در شهر شماخ (شهر معروف به زیبایی) مانند صفاهان، زیبا و دلکش به نظر می‌رسد.
هوش مصنوعی: اگر در ایران لشکرش به حرکت درآید، در اقلیم توران نیز همانند زلزله‌ای به هم می‌ریزد.
هوش مصنوعی: در تعلیم و تربیت، ملک را به مانند شاهی می‌سازد که او هم به بچه‌های دبستانی می‌رسد و پادشاهی می‌کند.
هوش مصنوعی: تیغ هندوی تف (تیغی که هندوان به کار می‌برند) به گونه‌ای در سرزمین هندوستان می‌درخشد که بر روی زمین و آسمان، یعنی در تمام وسعتش، اثر می‌گذارد و نمایان است.
هوش مصنوعی: اگر خود فرشته هم بشود، در نهایت ویژگی‌های سگ‌سانی خود را که از نسل شیطان است، نشان می‌دهد.
هوش مصنوعی: زمانی که امیر ختلی به میدان می‌آید، مجرای رفت و آمدش به قدری باشکوه است که گویی آخور یا طویله‌اش به‌جای آخور، تخت شاهان ختلی را نشان می‌دهد.
هوش مصنوعی: پلاس (پوشش درشت) را بر زمین بیانداز و آخور (محل استراحت اسب‌ها) آخرین نشانه‌های زندگی او را از بین می‌برد و با مرگش، شاه و تخت ایران را نیز از بین می‌برد.
هوش مصنوعی: شبی که دشمنان مانند یک حمله ناگهانی به ما حمله می‌کنند و تیغ (سلاح) آنها مانند خورشید می‌درخشد، همانند ماه که از میان ستارگان خود را نشان می‌دهد، سپاه را رهبری می‌کند.
هوش مصنوعی: از بزرگی آسمان، شمشیری (تیغ) و ماهی برای سوار شدن (مرکب) او به وجود می‌آید که زحل و مریخ به خواب می‌روند.
هوش مصنوعی: شراری (شعله‌ای) از آهن نعل (پاخور) اسب او به پرواز درمی‌آید، چون آتش او آتشین شده و تأثیری شگرف دارد.
هوش مصنوعی: به خاطر کثرت سرها و خون دل‌هایی که در این میهمانی ریخته شده، مرگ دیگر به ساقی و به وحش (حیوانات) به شکل مهمانی جلوه می‌کند.
هوش مصنوعی: لب و کام وحش، که به احتمال زیاد به پرنده‌ای اشاره دارد، از دل و روی دشمنانش همه به رنگ زرنیخ (نوعی فلز با رنگ زرد) و قطران (ماده‌ای سیاه و چسبناک) درمی‌آید، که نشان‌دهندهٔ تلخی و زشتی اوضاع و درگیری‌هاست.
هوش مصنوعی: وقتی پیکان او از تیرکمان در می‌آید، این دژ فیروزه‌ای به شدت خشمگین می‌شود.
هوش مصنوعی: شجاعت و دلیری همچون اسدی که در برابر گاو می‌ایستد، باعث می‌شود که کرکس‌ها، که دشمنانی زهرآگین‌اند، به رنگ پیکانی که غمناک است، مبدل شوند و از او بترسند.
هوش مصنوعی: تیغ پولادین او به حدی قوی و برنده است که قلعه‌ها را به لرزه درمی‌آورد و مانند قلعه‌ای در هم می‌شکند.
هوش مصنوعی: بر روی گرز (چکش) سندان (سکوی آهنگری) شکاف‌هایی به وجود آمده که جای تعجب نیست؛ چراکه کوه البرز (کوه‌های ایران) تخم درختان سپند (نوعی درخت خوشبو) را به عمل می‌آورد.
هوش مصنوعی: تیغ ملک بوالمظفر، که اشاره به قدرت و توانایی او دارد، به حدی اعجازآمیز است که از سر عجز و ناتوانی، دیگران را در وضع حیرت و شگفتی قرار می‌دهد.
هوش مصنوعی: اسفندیار، شخصیت اسطوره‌ای و قهرمان شاهنامه، دارای دستانی در برابر حوادث است که هر بار به او کمک می‌کند. در اینجا می‌گوید که مانند اسفندیار، او هر بار که بر تلاش‌هایش می‌افزاید، به سادگی به پیروزی می‌رسد.
هوش مصنوعی: از زمانی که روزگار او را به بلوغ و کمال رساند، بخت و اقبالش او را در میدان پیروزی مانند عروسی در حریم شادی و خوشی قرار می‌دهد.
هوش مصنوعی: من را ببین که چه اندازه آیات و اشعاری که درباره‌اش مدح گفته‌ام، نه تنها جان را حفظ نمی‌کند، بلکه پیمانی برای ایمان نیز به حساب می‌آید.
هوش مصنوعی: من از خاطر این در، شعرهایی بداهه می‌سرایم که مانند صدای زیبای گوش‌نواز بحر عمان است.
هوش مصنوعی: اگر عنصری، شاعر نامی، از این شعر خجالت بکشد، نشان می‌دهد که احساس می‌کند شعر من می‌تواند او را تحت‌الشعاع قرار دهد.
هوش مصنوعی: اگرچه زبان شاعر مانند ساحر و قلمش مانند مار سحرآمیز باشد، باز هم به نظم هر ابله‌ای می‌خندم.
هوش مصنوعی: نخل خرمای پاک مریم (دختر عمران) به نخل مومنی که دروغ و فریب را به نمایش می‌گذارد می‌خندد.
هوش مصنوعی: ملک منطق الطیر، یعنی پادشاهی که زبان پرندگان را می‌فهمد، می‌داند که چه کسی از روی آگاهی و دانش پرواز می‌کند و چه کسی فقط به حرف زدن مشغول است.
هوش مصنوعی: شاه جهان باید بماند و از تخت سلطنت خود نشانی بر جای بگذارد که مانند تاج کیوان (زحل) بزرگ و با شکوه باشد.
هوش مصنوعی: عمر او باید همیشه پایدار باشد، نه عمری که تا روز قیامت ادامه یابد و به پایان برسد.
هوش مصنوعی: این بیت به قدرت و استحکام روح و معنای انسان اشاره دارد که به‌اندازه‌ای قوی و محکم است که می‌تواند مانند کوه به اساس آسمان‌ها تکیه کند و حتی دورترین افلاک را به تصویر بکشد.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
مرا صبح دم شاهد جان نماید
دم عاشق و بوی پاکان نماید
دم سرد از آن دارد و خندهٔ خوش
که آه من و لعل جانان نماید
لب یار من شد دم صبح مانا
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.