به صفاهان چو زری پور ملک آید باز
نوبت رطل عراقیست به آهنگ حجاز
چون عراق و عربستان به صفاهان افزود
باده بر راه نهاوند کش ای ترک طراز
در ملوک ارچه بسی نغمه به منصوری خاست
گاه تسخیر هری یا که فتوح اهواز
کس حصار این همه نگرفت و مخالف نفکند
غیر این ظلّ همایون و شه نیکیساز
این هنوز اول آن است که بر صفحهٔ ملک
جسته از شوشتری کلک ملک خط جواز
باش تا جیش ز خوارزم کشد بر کشمیر
باش تا باج به تبریز نهد تا شیراز
خاصه از خلعت شایان شه ناماندوز
خاصه از تیغ جهانگیر شه جامانداز
خلعتی نغز بدان سان که همی اطلس چرخ
سوده بر خاک بر دامن او روی نیاز
تیغی آراسته آنگونه که انواع نجوم
برده در چرخ بر جوهرش از بیم نماز
خلعتی در ارم مجد و شرف مقصد روح
تیغی اندر حرم فتح و ظفر محرم راز
خلعتی کام امل را ز اصالت قاید
تیغی احکام اجل را به رسالت ممتاز
باری آن خلعت و این تیغ چو از خسرو یافت
شکر شکرفشان سوی صفاهان شد باز
همرهش نور ازل بدرقهاش فیض ابد
سخطش خصمگداز و کرمش دوستنواز
گل همی ریخت به خراور و گهر بیخت به من
زآن منازل شدش از خیل کدورتپرداز
ای بسا پیل تناور که شدش طعمهٔ یوز
ای بسا شیرشکاری که شدش سخرهٔ باز
چرخ گفتا که جهان ملکت خود بینی و بس
هر چه خواهی بجهان آنچه توانی بگراز
خاک گفتا که مرا پهنهٔ جولان تو نیست
از زمین پای بکش سوی فلک دست بیاز
عقل گفتا که وجود تو جهانیست بزرگ
خردی دهر ببین پیش مران بیش متاز
نامداران جهان در طلب خدمت وی
کرده کوتاه ره دور به امید دراز
خاصه جیحون که در این چامه ز مصری خامه
برده از شعری شامی سبق عزت و ناز
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر به وصف زیباییها و نعمتهای صفاهان و قدرت شاهان و آثار آنها میپردازد. شاعر به تفصیل از ارزشهای فرهنگی و اجتماعی این دیار صحبت میکند و به ویژگیهای جغرافیایی و تاریخساز آن اشاره دارد. در این متن، خلعت و تیغ به عنوان نمادهای قدرت و عظمت پادشاهی مطرح میشوند و شاعر به جایگاه والای صفاهان در تاریخ و فرهنگ اشاره کرده و از پیوندهایی که این منطقه با دیگر سرزمینها دارد، یاد میکند. او به اهمیت عقل و خرد در اندازهگیری عظمت و بزرگی اشاره کرده و در نهایت بر ماندگاری نام و یاد صفاهان تأکید میکند.
هوش مصنوعی: وقتی زریپور، پادشاه، به اصفهان برگردد، آن زمان نوبت به وزن و اندازه عراقی میرسد که با ریتم حجاز همراه است.
هوش مصنوعی: وقتی که عراق و عربستان به شکوه اصفهان افزوده شد، ای ترک با زیبایی و زرق و برق، باده را بر مسیر نهاوند بریز.
هوش مصنوعی: اگرچه بسیاری از قرنها در میان پادشاهان نغمههایی درباره منصور به وجود آمده است، اما گاهی اوقات سرزمین هری تحت تسخیر درآمد یا به فتح اهواز نائل آمد.
هوش مصنوعی: هیچ کسی اینقدر تلاش نکرد که از این سایهی پادشاهی و نیکیهای او حمایت کند و مانع ایجاد کند.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که آنچه تا کنون در عرصه عالم به تصویر کشیده شده، تنها شروع کار است. نوشتهای که بر صفحه پادشاهی نقش بسته، نشانگر اعتبار و مجوزی است که از دست کسی با مهارت و توانایی عالی صادر شده است.
هوش مصنوعی: بگذار تا قدرت و نفوذ خوارزم به سرزمین کشمیر برسد و همچنین اجازه بده که مالیات و عوارض به تبریز پرداخته شود، تا اینکه به شیراز نیز برسد.
هوش مصنوعی: این بیت به طور کلی به ویژگیها و قدرتهای بارز یک پادشاه اشاره دارد. شاعر به ستایش از سرایتی که پادشاه با خود به ارمغان میآورد و نیز تأثیر قوی او بر جهان میپردازد. پادشاهی که بر سرزمین خود سلطه دارد و با قدرتش، تغییرات بزرگی ایجاد میکند.
هوش مصنوعی: لباسی زیبا بر تن دارد، مانند پارچهای با ارزش که از آسمان بر زمین افتاده و بر دامن او سایهافکنده است.
هوش مصنوعی: شمشیری زیبا و آراسته که مانند ستارههای مختلف در آسمان، بر ظرافت و زیباییاش به خاطر ارادت و احترام بسیار، میدرخشد.
هوش مصنوعی: لباس ارزشی و مقام والای روح در بهشت، همچون شمشیری در حرم پیروزی و موفقیت، رازهایی را در خود نهفته دارد.
هوش مصنوعی: لباسی که به کام آرزوها میافزاید، از اصل و نژاد به دست آمده و با قدرت حکم مرگ، به رسالت و مقام ویژهای رسیده است.
هوش مصنوعی: در نهایت، آن لباس و این شمشیر که از خسرو به دست آمد، به سمت صفاهان با شکر و شیرینی معطّر شد و بازگشت.
هوش مصنوعی: همراه او نور جاودان وجود دارد و خیروبرکت همیشگی راهش را همیسپارند. ناملایمات و سختیها دشمن او را از بین میبرند و بخشندگیاش مورد محبت و محبت دیگران قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: گل به طور دلفریب و زیبا در حال ریزش است و گوهری نیز به سمت من میبارد. از آن مکانها، او دلی روشن و پاکی را از میان غم و کدورت به من هدیه میدهد.
هوش مصنوعی: بسیاری از موجودات قوی و بزرگ در برابر شکارچیان کوچک و چابک خود شکست خورده و طعمهی آنها شدهاند، و همچنین برخی از شکارچیان بزرگ، دست بر روی شکارهای خود نهادند و به راحتی به دست پرندگان کوچک افتادند.
هوش مصنوعی: چرخ به تو میگوید که دنیا را فقط متعلق به خودت ببین و بس. هر چیزی که میخواهی، در این دنیا به دست بیاور و هر آنچه که میتوانی، از آن دور شو.
هوش مصنوعی: خاک گفت که من نمیتوانم جولانگاه تو باشم، از زمین پاهای خود را جمع کن و به سوی آسمان دست دراز کن.
هوش مصنوعی: عقل میگوید که وجود تو دنیایی وسیع است، پس با خرد و دور اندیشی به زندگی نگاه کن و از مسیر خود منحرف نشو و شتابزده عمل نکن.
هوش مصنوعی: مردان بزرگ دنیا برای خدمت به او، راه طولانی را کوتاه کردهاند و با امید به آیندهای روشن، تلاش میکنند.
هوش مصنوعی: خصوصاً جیحون که در این شعر، قلمی از مصر بهدست آورده و از شعری در شام، برتری و زیبایی را بیان کرده است.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
یاد باد آن شب کان شمسه خوبان طراز
بطرب داشت مرا تا بگه بانگ نماز
من و او هر دو بحجره در و می مونس ما
باز کرده در شادی و در حجره فراز
گه بصحبت بر من با بر او بستی عهد
[...]
ای کهن گشته تن و دیده بسی نعمت و ناز
روز ناز تو گذشتهاست بدو نیز مناز
ناز دنیا گذرنده است و تو را گر بهشی
سزد ار هیچ نباشد به چنین ناز نیاز
گر بدان ناز تو را باز نیاز است امروز
[...]
نوبهار آمد و آورد گل تازه فراز
می خوشبوی فزار آور و بربط بنواز
ای بلنداختر نامآور، تا چند به کاخ
سوی باغ آی که آمد گه نوروز فراز
بوستان عود همیسوزد، تیمار بسوز
[...]
از غم هجر طراز همه خوبان طراز
زرد و باریکم و لرزانم چون تار طراز
به امید خبر یار و به طمع نظرش
به شبان سیه دیر و به روزان دراز
اگرم گوش بخارد نبرم دست به گوش
[...]
کره ای را که کسی نرم نکردست متاز
بجوانی و بزور و هنر خویش مناز
نه همه کار تودانی نه همه زورتراست
لنج پر باد مکن بیش و کتف بر مفراز
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.