بخش ۳۳ - گفتار در بیان آنکه پادشاهان را از دو کس گریز نیست عالمی که کار دین وی سازد و وزیری که کار دنیای وی پردازد
شاه را چاره نیست از دو نفر
تا زید در جهان به دولت و فر
آن یکی کار دین او سازد
وین دگر کار ملک پردازد
اول از ذکر آن کنم آغاز
که دهد کار شرع و دین را ساز
کیست آن عالمی به علم علم
زده اندر عمل به علم قدم
دشت کشت ازل به علم و ادب
شجر طیبش رسیده لقب
اصلها ثابت به قوت دین
فرعها فی السماء ز نور یقین
بیخ او در زمین دین محکم
شاخ او میوه ریز در عالم
گر بلغزد شکسته ای را پای
در ره دین ز نفس بدفرمای
تیره ناگشته دست او گیرد
عذر او را به لطف بپذیرد
شاه اگر از فریب نفس حرون
پا ز میدان دین نهد بیرون
خر او در خلاب نگذارد
زان عنانش گرفته باز آرد
در همه رازها بود محرم
بر همه ریش ها بود مرهم
قدم اندر ره هوس نزند
جز برای خدا نفس نزند
هر چه گوید برای حق گوید
راه حق را برای حق پوید
نه که پهلوی ظلم پردازان
بنشیند به قربشان نازان
به خوشامد زبان گشاده کند
مدد هر ز ره فتاده کند
دور دارد فعالشان ز وبال
پاک سازد حرامشان ز حلال
شکم حرص و معده آزش
ناورد از حرام ها بازش
هرچه پیش آیدش چه تلخ و چه شور
نکند هیچ فرق چون بط کور
چون بط کور لقمه اندازد
گردن خود به آسمان یازد
مگس است او و این عوانان سگ
خون سگ چون غذایش اندر رگ
گه گه از ترک هر هوا و هوس
سگ ز تقلیب دهر گردد کس
سگمگس هیچگاه کس نشود
قلب او غیر سگمگس نشود
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این متن درباره اهمیت دو نوع شخص در حکومت و دین صحبت میکند: یکی عالم دین که کارهای شرع و دین را سامان میدهد و دیگری شخصی که به امور دولت و حکومت میپردازد. شاعر به ویژگیهای این عالم دین اشاره میکند، او باید علم و ادب داشته باشد و در عمل به دانستههای خود پایبند باشد. همچنین، او باید از هوای نفس دور باشد و همیشه برای حقیقت و خداوند عمل کند.
شاعر هشدار میدهد که اگر شاه از راه حق و دین منحرف شود و به دنیا و مادیات روی کند، در دامی سقوط خواهد کرد. او باید از فریب نفس دوری کند و از حرامها بپرهیزد. در نهایت، به این نکته اشاره میکند که انسان باید به خود و دلش غلبه کند و از هوسها و تمایلات دنیوی دور شود تا به مقام حقیقی و انسانیاش برسد.
هوش مصنوعی: شاه نمیتواند از دو نفر فرار کند، زیرا زید در این دنیا به مقام و ثروت رسیده است.
هوش مصنوعی: یکی برای دین و مذهب تلاش میکند و دیگری به امور سلطنت و حکومت پرداخته است.
هوش مصنوعی: ابتدا از ذکر این نکته شروع میکنم که کارهای مربوط به دین و شرع را باید به درستی و با رعایت اصول انجام داد.
هوش مصنوعی: کیست آن فرد دانشمندی که با علمش در عمل قدم گذاشته و علم را به کار گرفته است؟
هوش مصنوعی: دشت ابديت با علم و ادب پر شده و درخت خوبش به مقام و نام خوبی دست یافته است.
هوش مصنوعی: ریشهها بر پایهی محکم ایمان استوارند و شاخهها در آسمان با نور یقین میدرخشند.
هوش مصنوعی: ریشه و بنیاد دین در زمین محکم است و مانند درختی که شاخهایش بیرون میآید، میوههایش نیز در عالم پخش شدهاند.
هوش مصنوعی: اگر در مسیر دین، پای کسی که شکسته است بلغزد، این به خاطر نفسی است که به او بد فرمان میدهد.
هوش مصنوعی: اگر دست کسی در تنگنا باشد و نتواند به خوبی عمل کند، باید به او فرصت داده شود و عذرش با محبت پذیرفته شود.
هوش مصنوعی: اگر پادشاه به وسوسههای نفسانی گوش دهد و از میدان دین خارج شود، نتیجهای جز تباهی نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: خر در میان باتلاق نمیتواند برود و هنگامی که عنان او را به دست گرفتهاند، دوباره به عقب برگردانده میشود.
هوش مصنوعی: در تمام اسرار، او شخص قابل اعتماد و آگاهی بود و برای همه مشکلات و دردها، آرامشبخش و مداواکننده به حساب میآمد.
هوش مصنوعی: هیچکس برای رسیدن به آرزوها قدم برنمیدارد و نفس نمیکشد، مگر اینکه این کار را برای خدا انجام دهد.
هوش مصنوعی: هرچه که دربارهی حقیقت گفته شود، در واقع برای حقیقت است و کسی که به دنبال حقیقت است، باید در مسیر درست و واقعی قدم بردارد.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که کسی نباید در کنار افرادی که به دیگران ظلم میکنند، نشسته و به خود ببالد یا به خود بگیرد. در واقع، باید از چنین فضایی دوری کرد و به جای آن، بر عدالت و انصاف تمرکز داشت.
هوش مصنوعی: به زبانی خوش و دلپذیر، به کمک کسانی که در مسیر زندگی دچار مشکل شدهاند، میپردازد.
هوش مصنوعی: کسیکه در تلاش و فعالیت است، خود را از آسیبها و گناهان دور نگه میدارد و از محرمات و ناپاکیها به پاکی و حلالی نزدیک میشود.
هوش مصنوعی: شکم انسان به خاطر حرص و طمع، همیشه در جستجوی انواع غذاهاست و باید از خوردن چیزهای حرام پرهیز کند.
هوش مصنوعی: هر چیزی که بر او پیش آید، چه تلخ باشد و چه شور، برایش هیچ تفاوتی ندارد مثل مرغی که چشمانش کور است.
هوش مصنوعی: چون مرغی که دید ندارد، تلاش میکند که لقمهای بگیرد و برای رسیدن به آن، گردن خود را به سمت آسمان دراز میکند.
هوش مصنوعی: او مانند مگسی است و این گروه هم مانند سگی هستند که برایش خون سگ به عنوان غذا در رگها وجود دارد.
هوش مصنوعی: گاهی اوقات، بر اثر تغییرات زمان و اوضاع، انسان از تمام خواستهها و تمایلات خود دست میکشد و به حالت تسلیم درمیآید.
هوش مصنوعی: هیچ کس نمیتواند تغییر بزرگی در ذات یک موجود ایجاد کند و قلب او همیشه به چیزهایی که به آن تعلق دارد وفادار خواهد ماند.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.