بخش ۱۱ - ۱۱ بشر بن الحارث الحافی، رضی اللّه عنه
و منهم: سریر معرفت، و تاج اهل معاملت، بشر بن الحارث الحافی، رضی اللّه عنه
اندر مجاهدت شأنی کبیر داشت و اندر معاملت حظّی تمام. صحبت فضیل ابن عیاض دریافته بود و مرید خال خود بود، علی بن خَشْرَم. به علم اصول و فروع عالم بود.
و ابتدای وی آن بود که روزی مست میآمد. اندر میان راه کاغذپارهای یافت. مر آن را به تعظیم برگرفت، بر آن نبشته دید که: «بسم اللّه الرّحمن الرّحیم.» آن را معطّر کرد و به جایی پاک بنهاد. آن شب مر خداوند -تعالی- را به خواب دید که وی را گفت: «طیَّبْتَ اسْمي فبعزّتي لأُطَیّبَنَّ اسمَکَ في الدّنیا و الآخرة. نام مرا خوشبوی گردانیدی، به عزّت من که نام تو را خوشبوی گردانم در دنیا و آخرت، تا کس نام تو نشنود الّا که راحتی به جان وی آید.»
آنگاه توبه کرد و طریق زهد بر دست گرفت و از شدّت غلبه اندر مشاهدت حق -تعالی- هیچ چیز اندر پای نکرد. از وی علّت آن بپرسیدند. گفت: «زمین بساط وی است، و من روا ندارم که بساط وی سپرم و میان پای من و زمین واسطهای باشد.»
و این از غرایب معاملات وی است. اندر جمع همّت وی به حق، پای افزار حجاب وی آمد.
و از وی میآید که گفت: «مَن أرادَ أَن یکونَ عزیزاً في الدّنیا شریفاً في الآخرة، فلْیَجْتَنِبْ ثلاثاً: لایسألْ أحداً حاجةً و لایذکُرْ أحداً بسوءٍ و لا یحبْ أحداً إلی طعامه. هرکه خواهد که اندر دنیا عزیز باشد و اندر آخرت شریف، گو از سه چیز بپرهیز: از مخلوقان حاجت مخواه و کس را بد مگوی و به مهمانی کس مرو.»
امّا هر که به خداوند -تعالی- راه داند، از خلق حاجت نخواهد؛ که حاجت به خلق دلیل بی معرفتی بود؛ که اگر به قاضی الحاجات عالمستی، از چون خویشتنی حاجت نخواهدی. «إستغاثةُ المخلوقِ کأستغاثةِ المَسْجونِ إلی المَسْجونِ.»
و امّا هر که کسی را بد گوید، آن تصرّف است که اندر حکم خدای -تعالی- میکند؛ از آنچه آن کس و فعل وی آفریدهٔ خدای است، -عزَّ و جلَّ-. آفریدهٔ وی را بر که رد میکنی و آن که فعل را عیب کند، فاعل را کرده باشد؟ بهجز آن که وی فرموده است که: «کفّار را بر موافقت من ذم کنید.»
اما آنچه گفت از نان خلق بپرهیزید؛ که رازق خدای است -جلّ جلاله- اگر مخلوقی را سبب روزی تو گرداند او را مبین و بدان که روزی توست که خدای -تعالی- به تو رسانید، نه از آن وی، و اگر او پندارد که از آن وی است و بدان بر تو منّت نهد، وی را اجابت مکن؛ که اندر روزی کس را بر کس منّت نیست البتّه؛ از آنکه به نزدیک اهل سنّت و جماعت، روزی غذاست و به نزدیک معتزله، ملک. و خلق را به اغذیه خدای پرورد، نه مخلوق، و مَجاز این قول را وجهی دیگر است. و اللّه أعلم.
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: بشر بن الحارث حافی شخصیت برجستهای در علم و عرفان اسلامی بوده است. او با مشقت و تلاشهای بسیار در راه معرفت قدم برداشته و از آموزههای بزرگان دین مانند فضیل ابن عیاض بهرهمند شده است. یک روز، در حال intoxication، کاغذی با نوشته «بسم الله الرحمن الرحیم» پیدا میکند که او را به تفکر و تعظیم وادار میکند. پس از آن، در خواب، خداوند به او پیام میدهد که نامش را در دنیا و آخرت خوشبو خواهد کرد.
بشر بعد از این خواب، توبه کرده و به زهد و ریاضت روی آورد. او با درک عمیق از حقیقت، حتی اجازه نمیدهد که چیزی میان خود و زمین قرار گیرد. او عقاید خاصی دارد و میگوید هر کس که میخواهد در دنیا عزیز و در آخرت محترم باشد، باید از سه چیز اجتناب کند: درخواست حاجت از دیگران، بدگویی درباره دیگران و دعوت کسی به مهمانی.
به باور او، درخواست از مخلوق نشانه بیاطلاعی از خداوند است و عیبجویی از دیگران به معنای عدم شناخت و تصرف در کارهای الهی است. او همچنین بر این نکته تأکید دارد که روزی انسان از جانب خداست و نباید به مخلوق وابسته بود. در نتیجه، بشر بن الحارث الگویی از تواضع، زهد و وابستگی به خداست که در جهان بر مخلوق و روزی تأکید میکند.
هوش مصنوعی: و از جمله آنها: سریر معرفت و تاج اهل معامله، بشر بن الحارث حافی، رضیاللهعنه.
هوش مصنوعی: او در تلاشهای خود مقام بلندی داشت و در معاملات با موفقیتهای قابل توجهی روبرو بود. او با فضیل ابن عیاض در ارتباط بوده و علی بن خشرم، که مرید او بود، مورد توجهش قرار داشت. همچنین او به علم اصول و فروع نیز تسلط کافی داشت.
هوش مصنوعی: روزی مردی مست در حال رفتن بود که ناگهان کاغذی را پیدا کرد. او با احترام آن کاغذ را برداشت و دید که بر روی آن نوشته شده: «بسم الله الرحمن الرحیم.» او آن کاغذ را خوشبو کرد و در مکانی پاک گذاشت. همان شب، او خواب خداوند را دید که به او گفت: «تو نام من را خوشبو کردی، به عزت من، نام تو را نیز در دنیا و آخرت خوشبو میکنم. هیچکس نام تو را نخواهد شنید مگر اینکه آرامش به دل او خواهد آمد.»
هوش مصنوعی: او پس از مدتی توبه کرد و راه زهد را در پیش گرفت و به شدت تحت تأثیر مشاهدات حق قرار گرفت؛ به طوری که هیچ چیزی را زیر پای خود نگذاشت. وقتی از او دلیل این کار را پرسیدند، گفت: «زمین محل و گسترهی خداوند است و من اجازه نمیدهم که این گستره، سپری برای من باشد و چیزی میان من و زمین قرار بگیرد.»
هوش مصنوعی: این موضوع بخشی از ویژگیهای خاص معاملات او است. در نتیجه، تلاشهای او به درستی به موضوع حجاب او مرتبط شد.
هوش مصنوعی: هر کسی که میخواهد در دنیا محترم باشد و در آخرت مقام رفیعی داشته باشد، باید از سه چیز پرهیز کند: از دیگران چیزی درخواست نکند، هیچ کس را بد نگوید و به مهمانی کسی نرود.
هوش مصنوعی: کسی که به خداوند راهی یافته باشد، نیازی به دیگران نخواهد داشت؛ زیرا نیاز به مخلوق نشاندهنده جهل انسان است. اگر کسی به خداوند که قاضی الحاجات است، آگاه باشد، هرگز از مخلوقی مثل خودش کمک نخواهد خواست. استغاثه و کمک خواستن از مخلوق مانند کمک خواستن یک زندانی از زندانی دیگر است.
هوش مصنوعی: هرکس که به دیگری بد بگوید، در واقع در حال تصرف در چیزی است که از حکم خداوند ناشی میشود. آن شخص و کارهایش آفرینش خداوند هستند. پس چرا باید آفرینهی او را رد کرد؟ آیا نمیتوان گفت که کسی که عملی را عیبجویی میکند، در واقع خود را به چالش کشیده است؟ تنها به این دلیل که خداوند فرموده است که: «کافران را به خاطر نادیدهگرفتن من سرزنش کنید.»
هوش مصنوعی: از نان مردم دوری کنید، زیرا رازق تنها خداوند است. اگر کسی به عنوان واسطهای برای روزی شما عمل کند، نباید او را منبع روزی خود بدانید. روزیای که به شما میرسد از جانب خداوند است، نه از آن شخص. اگر او فکر کند که روزی از آن اوست و به شما منت گذارد، به او پاسخ ندهید؛ زیرا در موضوع روزی هیچکس بر دیگری منت ندارد. طبق باور اهل سنت، روزی به غذا تعلق دارد و بر اساس دیدگاه معتزله، به ملک و دارایی مربوط میشود. در نهایت، فهم این موضوعات به قدرت و علم خداوند بستگی دارد.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.